اهرم فشار تنگه هرمز

علیرضا سهرابی نور؛  کارشناس منطقه

اقتصاد جنگی معمولا دو چهره مشخص دارد. یک چهره هیجانی آن است که بر روی بازار و معاملات اثر می‌گذارد، به طور مثال، ما شاهد آن بودیم که با موضوع محدودیت‌های تنگه هرمز نفت یک شبه از ۸۶ دلار به ۱۲۰ دلار رسید و سپس پایین آمد، یا آنکه بعد از حمله ایران به مواضع آمریکا در حاشیه خلیج فارس، بخشی از سرمایه‌گذاران اقدامات تجاری خود را تعلیق کردند. 
چهره دیگر جنگ، این است که نبرد تا چه زمانی به طول می انجامد و تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی طرفین چقدر است. در اینجا بیش از قدرت نظامی، قدرت و تاب آوری اقتصادی مطرح است.
با توجه به این موضوعاتی که گذشت، تنگه هرمز و محدودیت های اِعمالی بر آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است. حدود یک پنجم انرژی جهان از این رهگذر می‌گذرد و حجم معامله و مصرف نفتی که از تنگه گذر می‌کند تاثیر زیادی بر اقتصاد جهان می‌گذارد.
در حال حاضر، تنگه هرمز اهرم فشاری در دست ایرانی هاست تا بتواند به وسیله آن موضوع تاب آوری اقتصادی را در وضعیت متعادل با طرف دشمن قرار دهد‌. اهمیت تنگه هرمز تنها به نفت محدود نمی‌شود، طبق عظیمی از صادرات و واردات گازهای طبیعی و مایع، ال‌اِن‌جی، فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی و... از تنگه هرمز می‌گذرند و اخلال در این مسیر موجب می‌شود که تامین این مواد هم با دشواری‌هایی همراه شود و هم هزینه‌های بسیاری را بر روی دست خریداران بگذارد. از این رو ما شاهد آن بودیم که ایران با سیاست محدودیت‌ها بر روی تنگه هرمز، درحال یک قدرت نمایی است، دریافت هزینه در قبال گذر برخی نفتکش‌ها، آزادی سازی برخی از کشتی‌های ایرانی از سوی هندی‌ها و حتی صادر شدن برخی مواد از بندرهای ایرانی نمونه‌هایی از این سیاست هستند که ایران تا به اینجا به خوبی آن را اداره کرده است.
موضوع محدودیت‌های تنگه هرمز و اختلال در این مسیر به اندازه چند هفته میتواند موج تورمی بسیاری در جهان داشته باشد. انرژی مقدم بر موضوع تولید و ارائه خدمات است، ایران با بسته نگه داشتن تنگه هرمز، که مورد تاکید رهبر انقلاب هم بود فشار گسترده‌ای را به اقتصاد جهانی می‌آورد.
ایران به خوبی نشان داد که این اهرم فشار تنها متوجه کشورهای متخاصم نخواهد شد و سایر کشورها که به نحوی از انحا به دشمن کمک می‌کنند اسیر این محدودیت‌ها خواهند شد.
موضوع کارایی تنگه هرمز برای ایران به نظر می‌رسد تا آخر جنگ تداوم داشته باشد. ترامپ به خوبی می‌داند که به تنهایی نمی‌تواند تنگه را باز کند و از کشورهای دیگر خواسته تا بیاییند و به او کمک کنند، این نشان میدهد فعلا موضوع اعمال محدودیت‌های تنگه هرمز اهرم فشار مهمی است که در دست ایران است.