میزبانی عاشقانه درجنگ
واگذاری کودکان بیسرپرست در طرح « میزبان» در زمان جنگ هم پس از بررسی دقیق صلاحیت خانوادهها انجام میشود
در جنگ 12 روزه و در جنگ کنونی، بهزیستی به سرعت کودکان شیرخوارگاهها را به خانوادهها واگذار کرد. گروهی به خانوادههای اقوام سپرده شدند. بخشی به داوطلبان طرح میزبان داده شدند و عدهای هم به متقاضیان فرزند خواندگی پیوند خوردند. بقیه کودکانی که در مراکز در معرض خطر قرار داشتند به نقاط امن جابهجا شدند.
تحویل کودکان به خانوادههای میزبان در فضای مجازی مورد استقبال قرار گرفت اما سوالهایی درباره صلاحیت خانوادههای تحویلگیرنده مطرح شد. از طرف دیگری عدهای با سوءاستفاده از شرایط، شروع به ایجاد گروهها و انتشار فراخوانهایی برای سرپرستی از کودکان کردند در حالیکه بنا به قوانین بهزیستی چنین کاری ممکن نیست. در اینباره با رییس کمیته مدیریت بحران سازمان بهزیستی گفتوگو کردیم.
فراخوان ندادهایم
به فاصله کوتاهی بعد از صبح 9 اسفند، بهزیستی انتقال کودکان شیرخوارگاهها را شروع کرد. شیرخوارگاه آمنه که به برخی مراکز حساس نزدیک است کاملا تخلیه و در روز 12 اسفند اعلام شد که کودکان در مناطق امن هستند. در روزهای بعد در کشور حدود 2000 کودک به شکلهای مختلف از جمله میزبان به خانوادهها سپرده شدند. مدت کوتاهی نگذشته بود که در فضای مجازی - آنچه که از فضای مجازی باقی مانده است- اشخاصی ادعا کردند برای واگذاری کودکان فراخوان منتشر شده است و «هرکسی میتواند برای تحویل گرفتن کودکان مراجعه کند».
سید حسن موسوی چلک رییس کمیته مدیریت بحران بهزیستی در اینباره به همشهری میگوید که تعداد کودکان میزبان در جنگ 12 روزه بیش از 150 نفر بود و در جنگ فعلی از 300 نفر هم بیشتر شده است.
«بهزیستی به هیچ وجه درخواست از خانوادهها برای فرزندخواندگی نداشته است. قبل از شروع جنگ هم به همین شکل بود و اکنون هم هیچ فراخوان یا پیامی با این محتوا منتشر نشده است. سازمان بهزیستی کشور سامانه فرزندپذیری دارد که در آن خانوادههای متقاضی مشخصات و مدارک خود را در سایت سامانهملی
فرزندخواندگی سازمان بارگذاری میکنند. سپس مدارک بررسی و به کمیته فرزندخواندگی فرستاده میشود.
اولویت سازمان این است که بچهها در خانوادهها رشد کنند اما یک شرط دارد و آن رعایت مصلحت کودک است.»
بررسی دقیق متقاضیان
بنا به اعلام بهزیستی استان تهران پس از حملات 9 اسفند، بیش از ۳۰۰ کودک به همراه ۲۳ موسسه به مکانهای امن در تهران منتقل شدهاند و اقدامات متعددی برای تعیین تکلیف و حمایت از حدود ۱۵۰ کودک دیگر انجام شده است. در استانهایی مانند آذربایجان غربی هم این فرآیند به سرعت انجام شد.
سازو کارهای میزبان، فرزندخواندگی، بازپیوند به خانواده زیستی و خانواده جایگزین در نزد اقوام؛ روشهای مختلف نگهداری کودک در خانوادهها هستند. موسوی چلک تاکید میکند:« وزارت دادگستری با هماهنگی بهزیستی آیین نامه طرح میزبان را نوشتهاند. پرونده خانوادهها به دقت بررسی میشود و باید دورههای آموزشی را بگذرانند تا بتوانند وارد روند طرح میزبان بچهها شوند. تفاوت میزبان با فرزندخواندگی این است که در طرح میزبان الزام و نیازی برای حکم قضایی نیست البته در خیلی از موارد همکاران ما برای میزبان هم دستور قضایی میگیرند تا پشتیبانی حقوقی لازم وجود داشته باشد.»
به گفته او در مواردی کودک بیماری سخت داشت و به همین دلیل کسی متقاضی فرزندخواندگی او نبود. یک خانوادهای مدتی از این بچه به عنوان میزبان نگهداری کرد و پس از آن درخواست فرزندخواندگی داد.
بنا به اعلام رسمی سازمان بهزیستی فرآیند فرزندخواندگی صرفاً از طریق تشکیل پرونده در سامانه رسمی سازمان بهزیستی به نشانی http://adoption.behzisti.net/ امکانپذیر است و هرگونه فراخوان دیگر برای پذیرش کودکان باعناوین فرزندخوانده، میهمان، میزبان یا عبارت فرزندان ایران که اکنون رایج شده، کاملاً غیرقانونی است.