پایان سلطنتِ رومانف‌ها

کتاب «آخرین تزار: زندگی و مرگ نیکلای دوم» اثر برجسته ادوارد رادزینسکی که به‌تازگی با ترجمه فارسی روان میترا نظریان توسط نشر ماهی منتشر شده، یکی از مهم‌ترین و جذاب‌ترین آثار تاریخ‌نگاری قرن اخیر درباره سقوط یکی از مشهورترین دودمان‌های سلطنتی جهان است. این کتاب با بیش از ۵۴۴صفحه و صفحات عکس تاریخی جذاب، تصویری بی‌همتا از آخرین امپراتور روسیه و سرنوشت تراژیک او و خانواده‌اش ارائه می‌دهد.‌ادوارد رادزینسکی، مورخ، نمایشنامه‌نویس و پژوهشگر سرشناس روس برای نگارش این اثر نه‌ فقط به منابع تاریخی رایج، بلکه به اسناد و مدارک کمتر دیده‌شده، نامه‌ها و خاطرات خاندان رومانف، گزارش‌های شاهدان رویدادها و حتی گفته‌های کسانی که در لحظات آخر همراه خانواده سلطنتی بوده‌اند، دست یافته است. نتیجه این پژوهش تیزبینانه، بازسازی غنی و دقیق وقایع دورانی است که امپراتوری 300ساله رومانف‌ها در آستانه فروپاشی قرار گرفت.‌نیکلای دوم در این کتاب نه صرفا‌ به‌عنوان یک تزار، بلکه به‌مثابه انسانی پیچیده و پرتناقض ترسیم می‌شود؛ مردی که با عشق عمیق به خانواده‌اش، ایمان مذهبی، اما ضعف در مدیریت بحران‌ها و ناتوانی در پاسخگویی به فشارهای سیاسی و اجتماعی روزگار، میان وظیفه و احساس گرفتار بود. رادزینسکی به‌گونه‌ای استادانه این تقابل شخصیتی را به تصویر می‌کشد و خواننده را با تمام جنبه‌های انسانی نیکلای و همسرش، ملکه آلکساندرا‌ و فرزندانشان، به‌ویژه پسری هموفیلیک که نقطه کانونی بسیاری از تصمیم‌های دربار بود آشنا می‌سازد.‌داستان کتاب در 2 بخش شاخص جلو می‌رود: بخش نخست بازسازی دوران نسبتا خوش‌بینانه و پرجنب‌وجوش حکومت تزار و توصیف فضای دربار، سیاست، جنگ جهانی اوّل، ناآرامی‌های داخلی و حضور قدرتمند و مرموز راسپوتین در پشت صحنه سلطنت است. بخش دوم که بی‌پروا و نفسگیر روایت می‌شود، سال‌های پس از کناره‌گیری نیکلای از تخت و اسارت خانواده رومانف را دنبال می‌کند؛ از تلاش‌های ناموفق برای فرار تا دادگاه بی‌رحم تاریخ زیر شمشیر انقلاب بلشویکی.‌‌ترجمه فارسی این کتاب در ایران فرصتی فراهم می‌آورد تا خوانندگان فارسی‌زبان بتوانند به زبانی سلیس و جذاب با یکی از مهم‌ترین وقایع تاریخ معاصر جهان آشنا شوند و از دل روایت شخصی و انسانی رادزینسکی به بینشی تازه نسبت به سرنوشت‌ آخرین تزار روسیه دست یابند.نشر ماهی این کتاب را به بهای 570هزار تومان منتشر کرده است.