از نخستین بیماریهای عفونی تهران تا نخستین قرنطینه
خاطرات و تصاویر جنگهای جهانی با بیماریهای عفونی، قحطی و گرسنگی گره خورده است. اگر تصویرسازی قوی داشته باشیم خودمان را هم در آن دوران خفقانآور و تاریکی، سرفههای گاه و بیگاه و خشک بیماران حس میکنیم؛ با کوچههای پر از کثافت و بوی تعفن و گروه گروه افرادی که از درد و بیماری گوشهای از گذرها افتادهاند و صدای نالهشان به سختی بالا میآید. تهران ما هم روزگاری از این صحنهها کم نداشت. نصرالله حدادی، تهرانشناس در مورد نخستین بیماریهای واگیر تهران اینطور تعریف میکند: «آب آلوده تهران تا قبل از 1334عامل شیوع بیماریهای عفونی مثل وبا، آبله و حصبه بود که به فراوانی در تهران کشته میداد.
عمده بیماریها از 2سو به سمت تهران میآمد؛ یک سو از جنوب کشور به وسیله کسانی که از کشورهای دیگر وارد میشدند و از سوی دیگر، کسانی که به عراق میرفتند و این بیماریها را در فصول گرم سال با خودشان میآوردند.» حدادی نخستین قرنطینه تهران را در دوره میرزا آقاخان نوری میداند و میگوید: «گویا نخستین قرنطینه در دوره میرزا آقاخان نوری ایجاد شده است در خیابان کوشک نصرتآباد که بعداً به آن جلالیه گفتند و امروز به آن پارک لاله میگوییم. آنجا نخستین محلی بوده است که برای ورود به تهران قرانطین (به معنای قرنطینه) گذاشته میشود. هنگام جنگ جهانی اول نیز با شیوع طاعون در تهران به قرنطینه اشاره شده است. در آن دوره افراد مبتلا را غربال میکردند. حاکم تهران محمد کریمخان مختارالسلطنه پا پیش میگذارد و پارک مختارالسلطنه در خیابان مختاری را برای این کار اختصاص میدهد. در نهایت خودش هم با همین بیماری از دنیا میرود.»
