قرض گرفتن هوش به قیمت کودن شدن

بیش از 3سال از توفانی که چت‌جی‌پی‌تی در دنیای فناوری به پا کرد، می‌گذرد؛ توفانی که خیلی زود با ظهور رقبایی چون جمینای، کوپایلت و الکسا پلاس به سونامی همه‌گیر تبدیل شد. اما حالا که گرد و خاک هیجان اولیه فرونشسته، تحقیقات علمی جدید روی تاریک این دستیاران هوشمند را نشان می‌دهند؛ هزینه‌ای که نه از جیب، بلکه از مغز پرداخت می‌شود.
مطالعه جنجالی دانشگاه ام‌آی‌تی در اواسط سال۲۰۲۵ اصطلاح جدیدی را وارد ادبیات علمی کرد: «بدهی شناختی». پژوهشگران با بررسی نوار مغزی 3گروه از داوطلبان دریافتند کسانی که برای حل مسائل به هوش مصنوعی تکیه می‌کنند کمترین میزان «اتصال عصبی» را دارند. به بیان ساده، مغز وقتی چالشی را به هوش مصنوعی می‌سپارد عملا خاموش می‌شود. نتیجه این انفعال در یک بازه 4ماهه افت محسوس عملکرد عصبی، کلامی و رفتاری کاربران بود.
دکتر برایان استون، دانشیار روانشناسی شناختی معتقد است که «راحتی» دشمن یادگیری است. او می‌گوید: «اصطکاک و تلاش ذهنی برای یادگیری حیاتی است.» وقتی هوش مصنوعی این اصطکاک را حذف می‌کند، خلاقیت و حافظه قربانی می‌شوند. اعترافات یک دانشجوی دکتری در دهلی که می‌گوید ؛ «بدون هوش مصنوعی احساس معلولیت می‌کنم و اشتیاق خلاقیتم را از دست داده‌ام»، گواهی تلخ بر این مدعاست. اگرچه پژوهش دانشگاه لنکستر نشان داده که این ابزارها لزوما نمره‌های نهایی دانشجویان را تغییر نداده‌اند، اما زنگ خطر اصلی جای دیگری است: حذف تعامل انسانی و جایگزینی آن با پاسخ‌های ماشینی.