جغرافیای انقلابی پایتخت

در جریان پیروزی انقلاب اسلامی سال1357، عوامل گوناگونی نقش داشتند که می‌توان درباره آنها بسیار نوشت و گفت و به نقش مؤثرشان در پیروزی شکوهمند ایران اسلامی اشاره کرد؛ از ظلم و ستم رژیم پهلوی گرفته تا رهبری امام خمینی(ره) و اندیشه‌های آزادی‌خواهانه و شور انقلابی مردم ایران. اما مکان‌هایی در تهران نیز نقشی محوری و اثرگذار در جنبش‌های مردمی و تجمعات اعتراضی تاریخ انقلاب داشتند و نمی‌توان از این جغرافیای باشکوه چشم‌پوشی کرد؛ از مکان‌هایی مثل میدان شهدا گرفته که خوی وحشیگری رژیم ستم‌شاهی را در 17شهریور سال57 برملا کرد تا میدان آزادی، انقلاب و دانشگاه تهران که سرچشمه خروشان تجمعات انقلابی دانشجویان خط امام و مردم انقلابی از چنین مکان‌هایی شکل می‌گرفت. در اینجا به تصاویر برخی مکان‌هایی از پایتخت نظر می‌افکنیم که حتی بدون شرح، ما را به یاد شور انقلابی و همبستگی زنان و مردان انقلابی می‌اندازند که انقلاب سال57 را شکوفا کردند.


 افکار انقلابی دانشجویان/ دانشگاه تهران یکی از قدیمی‌ترین کانون‌های فکری و حرکت‌های دانشجویی در پیروزی انقلاب اسلامی بود که نقش مؤثری در حوادث انقلاب داشت و ماجرای 16آذر سال 1332و کشتار 3دانشجو در دانشگاه فنی از این دسته است. یکی دیگر از اثرگذارترین تجمع‌ها در دانشگاه تهران تحصن دانشجویان و برخی چهره‌های انقلابی مثل آیت‌الله طالقانی و ‌مطهری در مسجد دانشگاه تهران و خیابان‌های اطراف آن بود که در 8بهمن سال1357 رخ داد.


 بیعت همافران با امام(ره)/ اینجا مدرسه علوی در خیابان ایران است؛ جایی که یکی از شورانگیزترین وقایع انقلاب به واقعیت پیوست. در چنین روزی، یعنی 19بهمن سال 1357، همافران نیروی هوایی شاهنشاهی در مدرسه علوی حضور یافتند و عکاس آنها را حین ادای احترام نظامی به رهبر خود شکار کرد. این عکس از این مکان جغرافیایی در صفحه اول روزنامه کیهان 20 بهمن منتشر شد.


 پل‌های انقلابی/ تهران در آن روزگار 5پل سواره‌رو موقت داشت که قرار بود بعد از مدتی جمع شوند. یکی از آنها پل کالج بود که در اواسط دهه50 شمسی توسط مهندسان بلژیکی ساخته شد. در روزهای انقلاب، به‌خصوص در دی و بهمن سال57 یکی از مکان‌های تجمع مردم همین پل تاریخی بود که اکنون نیز در تقاطع چهارراه کالج پابرجاست. مردم انقلابی در خیابان‌هایی مثل انقلاب و آزادی کنونی تجمع می‌کردند و بر فراز این پل شعارهای انقلابی سر می‌دادند.


 آینه حقیقت میدان شهدا/ تاریخ وقایع 17شهریور سال 1357را فراموش نمی‌کند؛ قتل‌عام بی‌رحمانه‌ای که در میدان ژاله تهران رخ داد و به‌ خاطر خون‌هایی که ریخته شد نام مقدس «شهدا» برازنده‌اش شد. میدان شهدا جغرافیایی در تهران بود که چهره واقعی رژیم پهلوی را نمایان کرد؛ رژیمی که تلاش می‌کرد با فریبکاری چهره‌ای مردمی و آزادی‌خواه از خود به تصویر کشد.


 ساختمان شادمان از حضور امام(ره)/ این ساختمان نیمه‌کاره معروف در تقاطع خیابان شادمان قدیم یا خیابان شادمهر کنونی با خیابان آزادی قرار داشت،  ساختمانی که اکنون نامش 110آزادی است 12بهمن سال1357 بسیار مشهور شد؛ روزی که سیل مردم برای استقبال از امام خیابان آزادی را پر کرد و گروهی از عاشقان امام هم برای اینکه او را زودتر ببینند از این ساختمان نیمه‌کاره بالا رفتند.