تصویر عملیات پیچیده نصر ۴

ناهید پیشور

‌سازنده فیلم برگزیده جشنواره 2سال پیش، با فیلم تازه‌اش به فجر چهل‌وچهار آمده است. مهدی شامحمدی با نخستین ساخته بلندش «مجنون» به جشنواره چهل‌ودوم رفت و مورد توجه قرار گرفت. 2 سال پیش از او یک کارگردان فیلم اولی دیگر هم با فیلمی دفاع‌مقدسی برنده جایزه بهترین فیلم جشنواره شده بود: هادی حجازی‌فر با «موقعیت مهدی» در چهلمین جشنواره فیلم فجر. «مجنون» به‌عنوان اثری که جان تازه‌ای به سینمای گرفتار تکرار و کلیشه جنگی بخشید، تحسین‌های زیادی شنید و شاید همین موضوع باعث شد مهدی شامحمدی در دومین فیلمش هم سراغ ژانر جنگی برود. «جانشین» روایت زندگی پرفراز و نشیب شهید حسین املاکی، جانشین لشکر قدس گیلان است و نقش شهید املاکی را آرمان درویش بازی می‌کند. شامحمدی پس از نشان دادن توانایی‌اش در ساخت و پرداخت سکانس‌های پرمهابت جنگی در «مجنون» که راوی بخش‌هایی از عملیات خیبر بود، در «جانشین» به عملیات نصر۴ پرداخته است؛ عملیاتی که به پیچیده بودن شهره است و باید دید مهدی شامحمدی از پس به‌تصویر کشیدنش چگونه برآمده است. «مجنون» استانداردی در ساخت سکانس‌های جنگی بنا گذاشت که قاعدتا «جانشین» نباید پایین‌تر از آن باشد.
‌
دست تنها  
زندگی کوچک کوچک 
(امیرحسین ثقفی) 
امیرحسین ثقفی در طول ۱۵ سال فعالیت حرفه‌ای فیلم‌هایی ساخته که هر کدام به نوعی سلایق و علایقش را بازتاب می‌دهند، فیلم‌هایی دور از موج‌ها و جریان‌های مرسوم سینمای بدنه که قرار است سینمای مطلوب و شخصی سازنده‌اش را بازتاب دهند. اگر می‌شد «مرگ کسب‌وکار من است» و «همه‌‌چیز برای فروش» را در رده فیلم‌های اجتماعی سینمای ایران با محوریت کاراکترهایی منزوی و بریده از جامعه قرار داد، در فیلم‌های بعدی ثقفی کوشید تا به نوعی از حیث زیبایی‌شناسی به سینمای روسیه نزدیک شود. «روسی» و «مردی که اسب شد» با چنین دیدگاهی ساخته شدند و سازنده‌شان فیلم به فیلم در فضاسازی و شکل دادن به سبک بصری مطلوبش به مهارت رسید و البته از قصه‌گویی کلاسیک بیشتر و بیشتر فاصله گرفت‌. در «کوچه ژاپنی‌ها» و «دست تنها» از زیبایی‌شناسی روسی به ادای دین به سینمای خیابانی دهه 50 رسید‌. پس از شکست تجاری- انتقادی فیلم‌های متأخر ثقفی، به‌نظر می‌رسد او در آخرین ساخته‌اش رها و بدون قیدوبندهای سینمای حرفه‌ای، سراغ دلمشغولی‌اش در ساخت فیلم‌های تجربی رفته است. «زندگی کوچک کوچک» به‌عنوان فیلمی تجربی که با مشارکت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی ساخته شده، جز محمود نظرعلیان، بازیگر حرفه‌ای دیگری ندارد.