مطالبه حقابه هیرمند ادامه دارد

افغانستان در سال‌های اخیر با ساخت سازه‌های آبی مسیر رودخانه هیرمند را منحرف کرده و مانع از ورود حقابه تعیین‌شده در معاهده سال1352 به خاک ایران شده‌ است. سال1403 نیز شدت بارندگی 2بار سیلاب را به خاک ایران روانه کرد و امسال نیز در 10دی این اتفاق تکرار شد؛ هرچند میزان آبی که به خاک ایران وارد شد، سهم طبیعی ایران از رودخانه‌های مشترک است و نمی‌توان آن را جزو تعهدهای افغانستان به‌حساب آورد و به پرشدن تالاب‌های سیستان و بلوچستان، آن هم با آب ناپایدار سیلاب دلخوش بود.
پژوهشگر آب و محیط‌زیست و فعال رسانه‌ای سیستان و بلوچستان به همشهری می‌گوید: «هویت‌سازی در مسئله آب در تاریخ معاصر افغانستان دیده می‌شود. طالبان نیز از این حساسیت استفاده کرده‌ است. دیپلماسی ایران باید درخواست بازدید از مخزن‌ها و حوضه آبی هیرمند را بدهد. سیلاب اخیر فراه‌رود بهترین زمانی است که بار دیگر حقابه هیرمند را مطالبه کنیم،  زیرا در سال‌های گذشته مقامات طالبان بر این موضوع تأکید کردند که در افغانستان خشکسالی است و به‌دلیل نبود آب، حقابه ایران از هیرمند را نمی‌پردازیم.»
فرشید عابدی می‌افزاید: «بند کمال‌خان در افغانستان سیلاب و حدود 2تا 4میلیارد مترمکعب آب را به سمت گودزره منحرف می‌کند تا زمین‌های آن محل که در امتداد خطوط مرزی است، احیا شود.»
رئیس مرکز امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست هم با اشاره به اینکه مسئله هامون ریشه‌ای تاریخی دارد، معتقد است از عهد ناصری عملا هرآنچه ورودی بالقوه آب به هامون بوده، در سمت افغانستان قرار گرفته‌ و این روند در دوره‌های بعد نیز تثبیت شده است. آرمان خورسندی به همشهری می‌گوید: «در معاهده ۱۳۵۲ میان 2کشور، موضوع تعیین سال آبی نرمال به‌صراحت آمده و مشخص شده است در سال‌های با بارش طبیعی چه میزان آب باید از طرف افغانستان به هامون وارد شود. مسئله اما در نحوه تفسیر این بند است. طرف افغانستانی معتقد است اگر یک سال، سال خشکی تلقی شود، سهم آب همان سال سوخت می‌شود و به سال‌های بعد منتقل نخواهد شد. در برخی موارد حتی شاهد هدایت آب به سمت شوره‌زاری به نام گودزره هستیم؛ منطقه‌ای که منفعتی برای هیچ‌کسی ندارد و حتی طرف افغانستانی زیرساختی برای بهره‌برداری احتمالی آن هم ندارد.» براساس معاهده حقابه میان افغانستان و ایران، حقابه‌ ایران ۲۶مترمکعب در ثانیه آن هم در سال‌های معمولی و نرمال آبی است. این معاهده، سال معمولی و نرمال آبی را نیز تعریف کرده است که براساس سنجش مرکز سنجش دهراوود مشخص می‌شود و آن هم طوری است که یک سال نرمال آبی در حوزه دریایی هیرمند حدود 6.5میلیارد مترمکعب آب است که سالانه به ۸۲۰میلیون مترمکعب می‌رسد.‌‌