مقایسه سهم دولت و دشمن از طغیان ارز

گزاره کلیدی
گرانی ارز فقط نتیجه خطاهای داخلی نیست. دشمن به‌طور فعال بازار ارز را هدف گرفته. برای او بی‌ثبات‌سازی ارزی، مقدمه فشار امنیتی و حتی نظامی است.

نقش دشمن در طغیان ارز
تحریم اقتصادی | ضربه به عرضه واقعی
تحریم از 3 مسیر مستقیم عمل می‌کند:
  محدودسازی فروش نفت و کاهش ورودی پایدار ارز
 سخت‌کردن بازگشت ارز حاصل از فروش
  افزایش هزینه انتقال و مبادله ارزی
نتیجه: کاهش «عرضه مؤثر» ارز
قیمت‌سازی روانی و دستکاری انتظارات
 با نرخ‌سازی لحظه‌ای در کانال‌های خبری اقماری و وابسته به دشمن، باعث می‌شوند مردم و فعالان اقتصادی قبل از نیاز واقعی وارد بازار ارز ‌شوند.
استمرار سایه جنگ 
رسانه‌های دشمن با القای دائمی وضعیت «لبه جنگ»، اضطراب مزمن می‌سازند. در این فضا، تقاضا از حالت اقتصادی به تقاضای احتیاطی تغییر می‌کند.
 دستکاری بازار و ایجاد تقاضای حبابی
 بازار ارز ایران تحریک‌پذیر است. با تزریق محدود پول کثیف و ایجاد موج اولیه، بازار به‌صورت خودکار ملتهب شده و قیمت بالا می‌رود.
 بی‌اعتبارسازی سیاستگذاری
 وقتی اعتماد عمومی به سیاستگذار تخریب شود، حتی سیاست‌های درست هم کارایی خود را از دست می‌دهند.


سهم دولت در طغیان ارز
خطای سیاستگذاری و ارسال سیگنال بی‌ثباتی
تغییر مداوم مقررات و تصمیم‌های کوتاه‌مدت، بازار را به این جمع‌بندی می‌رساند که قاعده قابل اتکایی وجود ندارد.
ناتوانی در مدیریت انتظارات
نبود روایت روشن از آینده ارز و واکنش دیرهنگام به شایعات، میدان را به منابع غیررسمی واگذار می‌کند.
شوک‌سازی کلامی
بیان مشکلات بدون راه‌حل و اظهارنظرهای هیجانی، حس بی‌پناهی می‌سازد و تقاضای پیش‌دستانه ارز را فعال می‌کند.
تأخیر در مداخله
در بازار ارز، سرعت تصمیم‌گیری حیاتی است. ورود دیرهنگام به بازار باعث می‌شود که دولت به‌جای پیشگیری، فقط هزینه مهار بحران را پرداخت می‌کند.
ضعف در مدیریت منابع ارزی
بازار احساس می‌کند پشتوانه ارزی وجود ندارد. برای همین وقتی هم دولت ارز به بازار می‌ریزد باز هم قیمت افزایش می‌یابد.
ناتوانی در بازگشت ارز صادرکنندگان
پیچیدگی مقررات و نبود نظارت و الزامات اجرایی کافی باعث می‌شود ارز صادراتی دیر، ناقص یا اصلاً برنگردد و عرضه مؤثر کاهش یابد.
بی‌نظارتی و رهایی بازار
وقتی سوداگری کم‌هزینه است، نوسان‌های پرهیجان تداوم می‌یابد.

جمع‌بندی


اگر منصفانه نگاه کنیم، دولت‌ها کم‌وبیش با این خطاها مواجه بوده‌اند؛ اما آنچه عیان است اینکه بخش مهمی از هزینه ارزی کشور، بهای ایستادگی در برابر دشمنی است که حداقل خواسته‌اش «نبودن ما» است.