جایی که جنگ هرگز تمام نمیشود
اردوگاه آوارگان فلسطینی جنین در کرانه باختریکه تاریخی سرشار از مقاومت دارد، بار دیگر هدف سرکوب و حملات ارتش رژیم صهیونیستی قرار گرفته است
اردوگاه آوارگان جنین در کرانه باختری اشغالی، در هفتههای اخیر در کانون تنشها بین فلسطینیها و اسرائیلیها قرار گرفته و نیروهای رژیم صهیونیستی، عملا هر روز به به آن حمله میکنند و اردوگاه، هر روز شاهد درگیری سربازان اسرائیلی و فلسطینیهاست.
به گزارش العربی الجدید، در پی اوجگیری تنشها در هفتههای اخیر، 7فلسطینی بهخاطر حمله نیروهای اسرائیلی در اردوگاه به شهادت رسیدهاند. یکی از ساکنان این کمپ هم بعد از عملیات استشهادی در سرزمینهای اشغالی و کشتن 3نفر، توسط نیروهای اسرائیلی به شهادت رسیده است.
رعد حازم 29ساله، عملیات استشهادی خود را در 8 آوریل (3هفته پیش) و در بیستمین سالگرد جنگ جنین در سال2002 اجرا کرد. در آن سال، نیروهای صهیونیستی بهصورت بیسابقهای به این اردوگاه آوارگان حمله کردند. در آن زمان، رعد تنها 9سال داشت و شاهد محاصره 10روزه کمپ توسط هزاران نیروی اسرائیلی بود. این نیروها توسط هلیکوپترهای جنگی و بولدوزرهای زرهپوش حمایت میشدند. جنگ با ویرانی بخش اعظمی از این اردوگاه و شهیدشدن 52فلسطینی به پایان رسید. در آن نبرد، 23سرباز اسرائیلی هم کشته شدند.
این نبرد، جنین را به یکی از مکانهای مورد بحث فلسطینیها در ابتدای قرن جدید تبدیل کرد. جنین، به دستمایه آهنگهای حماسی و وطنپرستانه، پوسترها، اشعار و حتی یک فیلم مستند به کارگردانی محمد الباکری، کارگردان فلسطینی با نام «جنین. جنین» تبدیل شد. این فیلم جزئیات نبرد جنین را تشریح میکند و نمایش آن در اسرائیل ممنوع شده است.
افزایش شدید حملات نیروهای صهیونیستی به این اردوگاه و همینطور محدودیتهای اقتصادیای که ارتش اسرائیل بر ساکنان این کمپ وضع کرده است، عملا تکرار نبرد جنین را بیش از پیش محتمل کرده است. احتمال بروز درگیری گسترده دوباره، بار دیگر توجهها را به این اردوگاه و نقش تاریخی آن در مقاومت فلسطین جلب کرده است.
نماد مظلومیت فلسطینیها
براساس اعلام آنروا - نهاد مربوط به امور پناهندگان فلسطینی در سازمان ملل- اردوگاه آوارگان جنین بهصورت رسمی در سال1953 برای خانوادههایی که بعد از روز نکبت بهعنوان پناهنده از مناطق حیفا و کارمل به منطقه رسیدند، تاسیس شد. فلسطینیها، سالروز تشکیل رژیم صهیونیستی را که در پی بیخانمانکردن صدها هزار فلسطینی و اخراج آنها از شهرها و روستاهایشان در سال1948 انجام شد، روز نکبت میخوانند.
همچون دیگر کمپهای آوارگان، این اردوگاه هم روی زمینی که آنروا برای مدتی نامعلوم اجاره کرده قرار دارد. این کمپ کمتر از500 هزارمتر مربع وسعت دارد و حدود 16هزار آواره فلسطینی در آن زندگی میکنند. محلی که این اردوگاه در آن قرار دارد، از نظر تاریخی جایگاهی والا در ملیگرایی فلسطینی دارد. این مکان، در دوران مبارزه با استعمار انگلیس، پایگاه نیروهای عزالدین قصام، رهبر فلسطینی-سوریهای مقاومت بود. او در سال1935 در 18کیلومتری اردوگاه به شهادت رسید. بسیاری از فرماندهان قیام سال1936 فلسطینیها در منطقه جنین متولد شده بودند.احداث یک کمپ در چنین منطقهای با این میراث سیاسی، آن را به نمادی از نکبت اسرائیل تبدیل کرده است.
عبدالرحیم الشیخ، استاد مطالعات فرهنگی در دانشگاه بیر زیت در کرانه باختری به العربی الجدید گفته است: «کمپ آوارگان در واقع محل تجمع ابعاد حل نشده آرمان فلسطین است. کمپهایآوارگان یادآور سلب مالکیت از فلسطینیها و ظلمی است که به آنها رفته.» کودکانی که در دهههای70 و 80میلادی در شرایط طاقتفرسای این اردوگاه بزرگ شدند، بعدها فرماندهان مقاومت فلسطینی شدند.
پایگاه مقاومت
بعد از حمله اسرائیل به لبنان در سال1982، هستههای مقاومت فلسطینی در سرزمینهای اشغالی شکل گرفت که بسیاری از آنها در جنین یا اطراف آن ایجاد شد؛ از گروههای چپ گرفته تا نیروهای مرتبط با فتح.
در انتفاضه اول، که از سال1987 تا 1993 طول کشید، گروههای مقاومت بهخصوص «پلنگهای سیاه» جنین بر سر زبانها افتادند و ارتش اسرائیل بارها در جستوجو اعضای این گروه، به جنین یورش میبرد و خانه اعضای خانواده آنها را تخریب میکرد.
بسیاری از کودکانی که در آن دوران یورش اسرائیلیها را به چشم میدیدند، بعدها در انتفاضه دوم علیه ارتش رژیم صهیونیستی مقاومت کردند. یکی از آنها، علا السابق، رهبر گردانهای الاقصی بود که در جنین به شهادت رسید. زکریا زبیدی، که دوباره در سال2021 با فرار از زندان جلبوع سر زبانها افتاد هم یکی از فرماندهان مقاومت انتفاضه دوم فلسطین بود که عمرش را در جنین گذرانده بود. در سالهای انتهایی انتفاضه اول، یک فعال اسرائیلی ضدصهیونیست که مردم جنین او را با نام کوچکش، آرنا میشناختند، «تئاتر آزادی» جنین را در کمپ راهاندازی کرد. کودکان در این مرکز فرهنگی تلاش میکردند با نمایشهای هنری، از شرایطی که اشغال به آنها تحمیل کرده بود، عبور کنند. بعدها فیلمی درباره آرنا و فعالیتهایش در این کمپ در سال2004 توسط پسر او ساخته شد که توجه فلسطینیها را بهخود جلب کرد. این فیلم به کودکان زیادی میپردازد که نسل اول کودکان حاضر در تئاتر آزادی بودند و بعدها در انتفاضه دوم، فرماندهان مقاومت بودند و بسیاری از آنها شهید شدند.
زبیدی یکی از کودکان تئاتر آزادی بود و این تئاتر نخستینبار در طبقه دوم خانه پدری او تشکیل شد.
سومین فلسطینی معروف تاریخ
پروفسور عبدالرحیم الشیخ، استاد دانشگاه فلسطینی، با اغراق درباره شهرت زکریا بعد از فرار از زندان جیلبوا گفته است: «او با این کار، بعد از حضرت مسیح و یاسر عرفات، به سومین فلسطینی معروف تاریخ تبدیل شد.»جنین در تابستان2021، بعد از فرار 6 فلسطینی از زندان فوقامنیتی جلبوع در نزدیکی مرز شمالی کرانه باختری، دوباره تیتر اخبار شد. در روزهای بعد از فرار، ارتش اسرائیل تهدید کرد که به جنین حمله خواهد کرد چون ظن داشت که برخی از فراریان در جنین پنهان شدهاند. نیروهای مقاومت فلسطینی هم خود را برای حمله آماده کردند.
روز 19سپتامبر، 12روز بعد از فرار، نیروهای اسرائیلی به اردوگاه حمله کردند و آخرین بازماندگان فرار را در جنین دستگیر کردند. این حمله، شروع تنشهای دوباره در اطراف و درون کمپ و بهصورت کلیتر در کرانه باختری بود.
کمپ جنین: هدف اصلی
شطحا حنیشه، روزنامهنگار فلسطینی درباره وضعیت جنین گفته است: «نیروهای فلسطینی به روستاها و حتی شهر جنین در شب و گاهی در روز حمله میکردند و معمولا با جوانانی که به جز سنگ چیزی نداشتند، میجنگیدند. آنها خانهها را ویران میکردند، اما همه میدانستند که هدف اصلی خود کمپ است و همه منتظر این حمله بودند... ارتش اسرائیل میداند که حمله به کمپ، بسیار پیچیده است و به همینخاطر چندین حمله محدود را در هفتههای اخیر انجام داده و با نیروهای مسلح فلسطینی درگیر شده است.» دلیل پیچیدگی حمله به این کمپ این است که بهشدت متراکم است. اما از آن مهمتر، مسئله ترسناک برای اسرائیلیها این است که مردم در این کمپ، برای جنگ با اسرائیل، آماده و قاطع هستند. هر بار که اسرائیل به این کمپ حمله میکند، تمامی نیروهای فلسطینی به طرزی باورنکردنی با هم متحد میشوند و این اتحاد، هر بار اسرائیل را به چالش میکشد.
جمال حویل، عضو شورای انقلابی جنبش فتح، که در این اردوگاه بزرگ شده و به یکی از فرماندهان مقاومت تبدیل شده، گفته است: «امروز، یک نسل جدید از مردمی که تجربیات ما را به ارث بردهاند وجود دارد. آنها جانشینان ما هستند؛ درست همانطور که ما تجربیات نسل گذشته را به ارث بردیم. ما تجربیات گروههایی مثل پلنگهای سیاه را به ارث بردیم و خود آنها هم تجربیات نسلهای قبل از خودشان را. علاوه بر آن، شرایط کمپ و فلسطینیها در تمام این مدت هیچ تغییری نکرده است و اشغال همچنان یک واقعیت در زندگی همه ماست.»
این واقعیت، همچنان جان فلسطینیها را میگیرد. در ابتدای ماه مارس، ارتش رژیم صهیونیستی با نیروهای مقاومت فلسطینی در جنین درگیر شد و 2جوان فلسطینی در این حمله به شهادت رسیدند. یکی از آنها، عبدالله حصری بود.
دیگری، شادی نجم، جوان 18سالهای بود که از یک شیرینیفروشی در شهر جنین-جایی که بهعنوان کارگر فعالیت میکرد- به خانه برمیگشت. او تنها منبع درآمد خانوادهاش بود و پدر و مادر پیرش برای ادامه زندگی، به کمکهای او وابسته بودند.
در ابتدای آوریل، نیروهای اسرائیلی دوباره به کمپ حمله کردند و 2فلسطینی دیگر را شهید کردند. یکی از آنها ابو عطیه 17ساله بود؛ نوجوانی که مدرسه را ترک کرده بود تا با کار در یک نانوایی، کمکخرج خانوادهاش باشد. شهید دیگر، یزید سعدی، فلسطینی 23سالهای بود که در نبرد علیه اسرائیلیها شرکت کرده بود. در تابستان2021، او شاهد شهیدشدن دوستش، نور جرار بود که در نبرد با اسرائیلیها در همین اردوگاه به شهادت رسیده بود.
بعد از عملیات استشهادی رعد حازم در تلآویو و قبل از اینکه او توسط نیروهای اسرائیلی به شهادت برسد، پدرش در یک سخنرانی در مقابل جمع کوچکی از مردم که مقابل خانه او تجمع کرده بودند، خواستار ادامه مقاومت شد. نیروهای اسرائیلی 2روز بعد برای پیداکردن رعد به اردوگاه و خانه پدریاش حمله کردند اما او آنجا نبود.
پدر رعد بعدا در فیسبوک نوشت تا زمانی که اسرائیلیها پیکر پسرش را به او ندهند، دست از تلاش نخواهد کشید. در یک حمله جداگانه، نیروهای اسرائیلی تلاش کردند تا پسر جوانتر او را به شهادت برسانند. آنها مدعی بودند که برادر جوانتر رعد یکی از شبهنظامیان کمپ است. با این حال، او از کمین اسرائیلیها فرار کرد، اما یک فلسطینی دیگر، در تیراندازی بیهدف اسرائیلیها، به شهادت رسید. جمال حویل گفته است: «افزایش تعداد کشتهشدگان، فقط مردم جنین را قاطعتر میکند. ما نمیتوانیم انتظار داشته باشیم که زندگی در کمپ، معمولی و باثبات باشد. کمپ آوارگان، همانطور که میدانید، در ذات خودش، جایی بیثبات و واقعیتی موقت است.»