روستایی که دکتر میسازد
درباره روستای ایرانی که به دلیل جمعیت بالای ساکنانش با تحصیلات پزشکی، معروف است
سحر جعفریانعصر | روزنامهنگار
شهرت روستای دلارام، از آب و هوای خوش و حاصلخیزی خاک و پرباری باغها و گردوهای درشت نیست؛ حتی از آن درخت گردوی قدیمی شهسوار میانش هم نیست. شهرت عجیب روستای «تراران بالا» یا همان «دلارام» در 6کیلومتری شهرستان تفرش، استان مرکزی از پزشک بودن بیش از نیمی از اهالیاش است. از 180خانوار دلارامی، 175نفرشان در تخصصهای مختلف پزشکی مشغول به کارند؛ موضوعی که این روزها در شبکههای اجتماعی بسیار طرفدار پیدا کرده است.
پزشکان کوچیده و روستای خالی
حالا از آن جمعیت 500و خردهای نفری روستای دلارام که سال 1395مأموران سرشماری عمومی نفوس و مسکن شمرده و ثبت کرده بودند، کمتر از 100نفر باقی ماندهاند. بسیاری به شهر و کشورهای دیگر و تعدادی نیز به دیار ابدی مهاجرت کردهاند؛ اینها را حسن گنجعلی، یکی از ساکنان قدیمی دلارام میگوید که از گذشتههای شلوغ دلارام، خاطره کم ندارد: «الان اگه بیای کل روستا رو بگردی 10تا بچه هم پیدا نمیکنی. جوونا رفتن. بازم میرن. از وقتی درس و دانشگاه دکتریشون شروع میشه، میرن...» حاصل 51سال زندگی مشترک حسن با دختر عمویش، بلقیس، 2پسر است؛ محمد، دندانپزشک و مهدی، متخصص داخلی: «...پسرا منم رفتن. هر سال پاییز دست تنها گردو از درختا باغم میتکونم. یه وقتا که دلم از خلوتی روستا میگیره، بهخودم میگم اینا برا درس، کوچ کردن نه برا کارای ناجور. صدقه سر ایناست که روستامون اسم و رسم خوب داره.»
کوچهها، نام ساکنان رفته را صدا میزنند
عباس کریمی از دیگر اهالی دلارام هم، حرف حسن را اینگونه تأیید میکند: «هر کی، نوشته تابلوی ورودی روستا رو میخونه بالا سرش یه علامت سؤال گنده درست میشه؛ دهکده پزشکان؟! یعنی چی؟» کنجکاوی آنها که کمی بعد از خواندن نوشته تابلوی ورودی روستا، قدم به دلارام میگذارند برای عباس و باقی اهالی، تازگی ندارد: «هرقدر سؤالاشون تکراری باشه، ما مهموننوازتریم.» حالا کمی از سؤالهای تکراری مسافران کنجکاو میگوید: «روستاتون پزشکپروره، مگه چی داره که هر کی توش چشم باز کرده دکتر شده؟ دکترزایی از خاک دلارامه یا از خون دلارامیا؟ گردوخیزید یا دکترخیز، تو ژنتون پزشکزایی دارید؟ پس یعنی دکتر شدن اینجا جبر جغرافیاییه یا شاید هم اجبار فرهنگی؟» سؤالبرانگیزتر از نوشته تابلوی ورودی دلارام، اسامی مکتوب بر تابلوی هر یک از معابر آن است؛ کوچه «پروفسور قدرتالله پارسا»، «دکتر مهدی کریمیزند»، «دکتر فاطمه شهسوار». عباس به دلارام تعلقخاطر بسیار دارد: «فکر نکنید دکتر کم داریما؛ نه...کوچه و خیابون دیگهای نداریم که بتونیم اسم تازه دکترای دلارام رو، روشون بذاریم.» او تاکید دارد که پزشکان دلارام، همه بومی دلارامند:«بعضیا میگن چون اینجا خوش آب و هواست، واسه همین آدمایی که دستشون به دهنشون میرسه مثل پزشکا، میان اینجا خونه یا ویلا اجاره میکنن و میخرن...این حرفا، شایعه است.» سررشته گفتوگو بهدست زهرا گنجعلی، دهیار دلارام میرسد: «در محدوده مسکونی این روستا بیش از 50معبر واقع شده است.» او چگونگی اولویتبندی و ترتیب نامگذاری معابر دلارام را ناگفته نمیگذارد: «گذرگاهها و میدانگاههای اصلی با نام پزشکان بزرگ و پیشگام در حوزههای تخصصی پزشکی که زادگاهشان دلارام است، تابلوکوبی شدهاند. دسترسیهای فرعی نیز به نام دیگر پزشکان دلارامی است.»
تقلید علمی و افتخار روستایی
خانم دهیار، مانند تعداد انگشتشماری از اهالی دلارام تمایلی به تحصیلات و کسبوکار مرتبط با پزشکی نداشته و هنوز هم ندارد: «دلیلش ساده است، چون پزشکی دوست نداشتم. از ابتدا ترجیحم انجام فعالیتهای اجتماعی بودهاست.» از همرنگ جماعت پزشک نشدن میگوید: «خودمان پزشک نشدیم ولی بعضی از اعضای خانواده و اقواممان پزشک هستند. اینکه شرایط تحصیلی یا کاریام، متفاوت از اکثریت دلارامیهاست، خیلی وضعیت سخت و پیچیدهای نیست. البته پیش آمده که در دوره نوجوانیام گاهی یک کم سرزنش شوم.» گنجعلی به این پرسشها که اهالی دلارام از چه زمان و چرا پی پزشکشدن رفته و هنوز هم نسلهای جوانشان مشتاق رشته پزشکی هستند، پاسخ میدهد: «از قدیم اهالی روستای دلارام به کشاورزی و کتابتهای اداری در حکومتهای مختلف مشغول بودهاند. طبق نقلقول قدیمیترها نخستین کسی که دنبال پزشکی رفت احتمالا پروفسور اردشیر قوامزاده، پدر پیوند مغز استخوان ایران است.» اردشیر قوامزاده، از خانزادگان دلارام بود که اغلب، اهالی روستا سعی داشتند مانند او رفتار و عمل کنند. این را صادق زندی یکی دیگر از دلارامیها میگوید و ادامه میدهد: «اون زمون... حدود 70تا 80سال قبل، همه دلشون میخواست مثل اردشیرخان جوان باشن. سواد داشت و اون موقعها سواد، کمیاب بود. اون، هر کاری میکرد، ازش الگو برمیداشتن. شاید هم پزشکی خوندن بچههای ما بهخاطر همون الگوبرداریا باشه.» فرزندان صادق نیز پزشک هستند؛ 1دختر و 2پسر که همگی تخصص اطفال دارند.
برخاسته از دلارام و بازگشته به آن
مهستی کریمیزند یکی از پزشکانی است که اصالتی ترارانی دارد و متخصص بیماریهای داخلی است. او که با وصیت پدرش نزدیک ۱۶سال در بیمارستان تفرش کار کرده و حالا ساکن تهران است، میگوید: «زمانی تحصیل را شروع کردم که ابتدای جنگ بود و من تصمیم گرفتم پزشکی بخوانم. میخواستم از این طریق به مردم کمک کنم. شاید همین روحیه کمک به همنوع و تأثیرگذار بودن، دلیل این تعداد بالای پزشک در تراران باشد.» کریمیزند از اقوامش میگوید که یکی از آنها پروفسور پارسا، پیشکسوت دانش گیاهشناسی نوین ایران است و دیگری دایی پدرش دکتر شبافروز جزو نخستین دندانپزشکان ایران و پایهگذار بخش دندانپزشکی دانشگاه تهران. وقتی کریمیزند حرف میزند، بیشتر عیان میشود که با این همه پزشک تراز اول در خانواده انگار راهی جز پزشک شدن نداشته: «شاید علاقه باشد، شاید هم استعدادی خاص اما آن منطقه کلا به تحصیل بسیار اهمیت میدادند و حتی پدر بزرگ و مادربزرگ من باسواد بودند.» این روزها کریمیزند همراه اردلان زیلابی، همسر خود که او نیز پزشک است از فرصت هر تعطیلاتی برای ارائه خدمات پزشکی رایگان به اهالی دلارام استفاده میکند:«این، دینی است که نسبت به زادگاهمان داریم و باید به جا بیاریم.»