گزارش
سیلی تاریخ به روبیو
واکنش ایرانیان به صحبت‌های اخیر وزیر امورخارجه آمریکا همچنان در شبکه‌های اجتماعی ادامه دارد
لیلا شریف | روزنامه‌نگار
چند روز پیش بود که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا یک سخنرانی در آتن داشت و در همان ابتدای صحبت‌هایش جملاتی از خشایارشا و شهر آتن گفت و تلاش کرد در یک نمای کلی، هخامنشیان را در جایگاه تهدید تمدن غرب معرفی کند. درواقع روبیو قصد داشت با ترسیم پیوندی میان یونان و روم باستان و ایالات متحده امروز حتی با روایت دروغین در مورد تمدن ایران، از ضرورت احیای قدرت غرب بگوید. این سخنان به‌سرعت مورد توجه قرار گرفت و کاربرهای ایرانی به آن واکنش نشان دادند، برخی از تحریف تاریخ گفتند و برخی هم آن را نشانه‌ای از خصومت تاریخی و تمدنی آمریکا با ایران معرفی کردند، اما واکنش‌ها در مورد این تحریف تاریخ ازسوی وزیر خارجه آمریکا هنوز ادامه دارد. در روزهای اخیر هر ایرانی تلاش کرده در حد توان خود واقعیت تاریخ ایران را به وزیر امورخارجه آمریکا گوشزد کند و از اکانت سفارتخانه‌ها در صفحات مجازی گرفته تا تاریخ‌پژوهان و چهره‌های فرهنگی در کنار مردم عادی، قدمت تمدن ایران و واقعیت ماجرای حمله به آتن را روایت کردند.
مردم، پای کار تمدن ایران
در شرایطی که تنش‌های ایران و آمریکا به نقطه اوج خود رسیده است و مردم ایران در صحنه نبرد به‌سر می‌برند، روایت تاریخ آتن و حمله به این شهر از موضوعاتی بود که هر ایرانی به‌راحتی نمی‌توانست از کنار آن عبور کند. به همین دلیل بود که شبکه‌های اجتماعی تبدیل به صحنه رویارویی ایرانیان با روبیو شد تا از این طریق تمدن ایرانی را یادآوری کنند. کاربری در واکنش به این سخنرانی نوشت: «اگر کسی صحبت‌های روبیو را شنیده باشد و هنوز فکر کند مشکل غرب به‌خصوص آمریکا با ایران فقط محدود به جمهوری اسلامی است نه مشکل تمدنی، احمق است. غرب هنوز کینه آتش‌زدن آکروپولیس توسط خشایارشا را دارد.» یا اکانت دیگری به بحث هویتی آمریکا اشاره کرد و نوشت: «وقتی روبیو اینا رو می‌گه یعنی ما رو دشمن تمدنی‌شون می‌دونن.»
آفتابه‌ای به قدمت تاریخ آمریکا
در کنار تمام واکنش‌های مردمی، صفحات سفارتخانه‌ها که در جنگ رسانه‌ای بارها و بارها با ایده‌های خاص قدرت‌نمایی کرده بودند، در پاسخ به روبیو هم کم نگذاشتند. یکی از پربازدید‌ترین توییت‌ها مربوط به پاسخ سفارت ایران در بوسنی بود که با انتشار تصویری از قدیمی‌ترین آفتابه جهان که در لرستان کشف شد و مربوط به 2هزار و 600سال پیش است، نوشت: «آفتابه ایرانی ۱۰برابر کشور تو عمر دارد.» این کنایه کوتاه به‌سرعت وارد چرخه بازنشر شد و محسن تنابنده، بازیگر سینما و تلویزیون نیز با بازنشر آن به جمع واکنش‌دهندگان پیوست. در این سبک پاسخ طنزآمیز، به‌جای ورود به جدل تاریخی، قدمت تمدن ایران با عمر کشور آمریکا مقایسه شد. سفارت ایران در ایروان هم در همین مسیر به اظهارات روبیو واکنش نشان داد و با انتشار تصویری نوشت: «قدمت چوگان ایران در برابر گلف آمریکا.» سفارت ایران در پراگ هم با انتشار تصویری از ترامپ و روبیو نوشت: «از میان تمام بهانه‌هایی که واشنگتن می‌توانست برای توجیه جنگ غیرقانونی خود علیه ایران مطرح کند، شاید مضحک‌ترین آنها این بود که چهره افلاطون را با فتوشاپ روی تصویر ترامپ بگذارد.»
شاهد ما موزه‌های شماست
از میان چهره‌های سینمایی و تلویزیونی که به این موضوع واکنش نشان دادند، نام بهرنگ علوی، بازیگر سینما و تئاتر بیش از همه مورد توجه قرار گرفت. او با انتشار ویدئویی در صفحه شخصی خود به اظهارات مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا واکنش نشان داد. او به نشانه‌ها و گواه‌های قدمت تاریخ ایران کهن در موزه‌های آمریکا اشاره کرده و نوشته است: «بزرگ‌تر‌های شما هم نتوانستند تمدن ایران را نادیده بگیرند. بهتر است تاریخ ما را در موزه‌های خودتان تماشا کنید تا بفهمید قدمت یعنی چه.» اشیای تاریخی به‌جامانده از دوران هخامنشیان تا ساسانیان که در موزه «گتی ویلا» در لس‌آنجلس آمریکا نگهداری می‌شود، یکی از مجموعه‌هایی است که بر صحبت‌های علوی صحه می‌گذارد.
مکث
حواستان به تاریخ باشد
در کنار تمام واکنش‌های جدی و طنزآمیز، بخش دیگری از واکنش‌ها با تاریخ گره خورده تا با شفاف‌سازی آن برهه از تاریخ ایران، پرده از نیت وزیر امورخارجه آمریکا بردارد. تورج دریایی، مورخ و استاد دانشگاه کالیفرنیا جزو نخستین چهره‌های تاریخ‌شناسی بود که به این موضوع واکنش نشان داد. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اگر اجازه بدهید، آقای روبیو:
۱- در سال ۴۸۰پیش از میلاد، خشایارشا آتن را به‌عنوان مجازاتِ سوزاندن سارد، مرکز ساتراپی هخامنشیان در سال۴۹۸ پیش‌ازمیلاد، به آتش کشید؛ اقدامی که یونانیان ایونیه انجام داده بودند.
۲- در ۲۰۰سال گذشته، این «غرب» - بریتانیا، روسیه و ایالات متحده - بوده است که به «شرق» حمله کرده، آن را غارت کرده و در آن حضور نظامی داشته است.
درنهایت، موضوع تقابل شرق و غرب نبود. شاهنشاهی هخامنشی یک«امپراتوری جهانی» بود که شمار زیادی از یونانی‌زبانان را در میان اتباع و نیروهای نظامی خود داشت؛ افرادی که در کنار هخامنشیان و علیه دولت‌شهرهای یونانی می‌جنگیدند.» او همچنین در گفت‌وگویی تلویزیونی در مورد گره‌زدن تاریخ با سیاست توضیح داد: «در دید غربی‌ها، این نگاه شرق‌محوری همیشه وجود داشت و شرق را به‌عنوان جامعه‌ای که تغییر نمی‌کند تصور می‌کنند. زمانی که این دید وجود داشته باشد، به‌راحتی می‌توانند از تاریخ گذشته برای مقاصد خودشان استفاده کنند.» واکنش چهره‌های آکادمیک به تورج دریایی محدود نشد. ولی نصر، استاد امور بین‌الملل و مطالعات خاورمیانه در مدرسه مطالعات پیشرفته بین‌المللی جانزهاپکینز در واشنگتن‌دی‌سی هم در گفت‌وگو با الجزیره گفت: «هدف روبیو تعریف دشمنی مشترک آمریکا و اروپا برای احیای روابطشان بوده است. این که آیا این لفاظی‌ها ایرانیان را از هم دور می‌کند یا نه برای دولت آمریکا اهمیتی ندارد؛ همانطور که اسلام‌هراسی جورج دبلیو بوش در جهت دوری مسلمانان از هم برای آمریکا بی‌اهمیت بود. با این حال، این موضوع را روشن می‌کند که واشنگتن هیچ تفاوتی بین مردم ایران و ایران به‌عنوان یک تمدن و جمهوری اسلامی قائل نیست.»
در همینه زمینه :
