گزارش
موبایل‌ها ناجی میراث می‌شوند
پروژه‌ای شخصی برای مستندسازی سه‌بعدی بناهای تاریخی رهاشده؛ هر ایرانی می‌تواند با یک تلفن همراه به کمک بیاید
زهرا رفیعی| روزنامه نگار
بولدوزر که ستون ورودی کاروانسرای روس‌ها را در سبزوار با یک فشار پایین آورد، یکی گفت «آفرین.» این یکی از تلخ‌ترین تشویق‌هایی بود که آه از نهاد دوستداران تاریخ و میراث فرهنگی کشور بلند کرد. سال‌هاست بسیاری از بناهای تاریخی در سکوت سرد زمانه و اشتیاق وراث برای نوسازی و کسب‌وکار ویران می‌شوند. بعضی بناها یک‌شبه با بولدوزر ناپدید می‌شوند. رد خوش‌شانس‌ترین بناها در خاطرات، کتاب‌ها و عکس‌ها باقی می‌ماند، ولی هستند خانه‌هایی که به‌دست باد و باران سپرده می‌شوند تا فرسایش، آنها را به «بنایی خطرناک برای عابران پیاده» تبدیل کند و تا وزارتخانه و سازمان و نهادی دست بجنباند که جلوی تخریب گرفته شود، سازه به کلی ویران و برگرداندنش به شرایط پیشین عملا غیرممکن می‌شود. ایده مستندنگاری دیجیتال پیش از نابودی از دل چنین روند ویرانگری خلق شده است.
امیر سعیدی‌مدنی، معمار و فعال حوزه مستندسازی آثار تاریخی، حدود ۱۰ سال است پروژه‌ای شخصی را برای شناسایی، مستندسازی و مدل‌سازی دیجیتال آثار تاریخی ایران دنبال می‌کند.
آغاز یک پروژه شخصی
امیر سعیدی‌مدنی در گفت‌وگو با همشهری درباره آغاز این فعالیت توضیح می‌دهد: ۱۰ سال پیش کارم را با موضوع آثار تاریخی ایران آغاز کردم. ابتدا همه آثار شناخته‌شده مدنظرم بود اما به مرور متوجه شدم تعداد زیادی از آثار تاریخی رهاشده در کشور داریم. به همین دلیل تمرکزم را بر این آثار گذاشتم.
او منظور از «آثار رهاشده» را هر چیزی عنوان می‌کند که ارزش تاریخی دارد، ولی کسی به آن توجه نمی‌کند و توضیح می‌دهد: از یک دیوار قدیمی باقیمانده از یک خانه در شهرها و روستاها بگیرید تا خانه‌ها و عمارت‌های بزرگ، بخشی از این پروژه هستند.
سعیدی‌مدنی با بیان اینکه در طول سال به‌صورت شخصی و گاه به تنهایی به نقاط مختلف کشور سفر می‌کند و در قالب سفرهای مستندنگارانه، بناهایی را که در مسیر قرار دارند شناسایی و مدل‌سازی می‌کند، می‌افزاید: تاکنون بیش از ۱۰ ترابایت اطلاعات پایه از این آثار دارم که می‌خواهم در آینده آن را به آرشیو ملی تبدیل کنم.
فتوگرامتری با موبایل
یکی از روش‌های اصلی امیر سعیدی‌مدنی فتوگرامتری است؛ روشی که با استفاده از مجموعه‌ای از عکس‌ها و فیلم‌ها امکان ساخت مدل سه‌بعدی بنا را فراهم می‌کند. او توضیح می‌دهد: فتوگرامتری علمی است که به نقشه‌برداری مربوط می‌شود و در معماری، عمران و رشته‌های مرتبط هم کاربرد دارد. برای انجام این کار می‌توان از تجهیزات حرفه‌ای مثل دوربین عکاسی، هلی‌شات و تجهیزات تخصصی استفاده کرد. روش دیگری هم وجود دارد که با لیزراسکن انجام می‌شود و هزینه آن می‌تواند به چند میلیارد تومان برسد. او با بیان اینکه در سال‌های اخیر نرم‌افزارهایی برای تلفن‌های همراه ارائه شده که امکان انجام بخشی از این فرآیند را فراهم می‌کنند، می‌افزاید: این فناوری به ما اجازه می‌دهد یک ساختمان یا هر شیء دیگری را با همان شکل و جزئیاتی که دارد، مدل‌سازی کنیم. خروجی هم می‌تواند در قالب‌های مختلف مورد استفاده قرار بگیرد؛ از چاپ سه‌بعدی گرفته تا تهیه تصاویر بسیار بزرگ و دقیق. اگر کیفیت مدل مناسب باشد، با بزرگنمایی تصویر می‌توان حتی ترک‌های روی دیوار را هم مشاهده کرد.
یک فراخوان همکاری
امیر سعیدی‌مدنی برای تصویربرداری از آثار تاریخی در شبکه اجتماعی خود فراخوان همکاری داده و از همه ایرانیانی که تلفن همراه خوبی دارند خواسته به این پروژه بپیوندند. او می‌گوید: افراد می‌توانند پیش از مراجعه به یک بنا با من هماهنگ کنند تا نحوه عکاسی و فیلمبرداری را به آنها توضیح بدهم. من می‌توانم از این تصاویر و فیلم‌ها مدل سه‌بعدی بنا را تهیه کنم و آن را در آرشیو قرار بدهم.
