گزارش
قطار تحریم از ریل خارج شد
چین، روسیه و پاکستان؛ سه ضلع مثلث دورزدن تحریم‌های ایران
علیرضا احمدی | روزنامه‌نگار
مؤسسه تحلیلی GIS Reports در گزارشی مفصل، تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران موسوم به «روز D اقتصادی» را بررسی کرده و به این نتیجه رسیده است که ایران از طریق شبکه‌های حمل‌ونقل و لجستیکی که طی سال‌ها ساخته، از شدیدترین آثار تحریم‌ها در امان می‌ماند.
چرا ایران دوام آورده؟
از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ تاکنون، ایران با وجود تحریم‌های شدید، در برابر فشارهای اقتصادی، نظامی و دیپلماتیک آمریکا و متحدانش ایستاده است.
این بار نیز انتظار می‌رود همان شبکه‌های حمل‌ونقل و لجستیک، سپر ایران باشند.
جنگ رمضان - ۲۸ فوریه ۲۰۲۶
جنگ از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد و اختلال قابل‌توجهی در اقتصاد ایران ایجاد کرد.
اما نتوانست اقتصاد ایران را از پای در بیاورد.
کشورهای همسایه همچنان مسیر حیاتی ایران هستند.
اقتصاد ایران در یک نگاه
حجم تجارت خارجی: ۱۱۰میلیارد دلار در سال
(پیش از فوریه ۲۰۲۵)
صادرات نفت به چین: ۸۰ تا ۹۰درصد
نفت خام ایران: ۳۲میلیارد دلار
تجارت با عراق: ۱۰میلیارد دلار
تجارت با ترکیه: ۵میلیارد دلار
بزرگ‌ترین شرکای تجاری: چین، عراق، ترکیه
مسیرهای جایگزین تجارت
دریای خزر
بنادر انزلی و امیرآباد
واردات گندم، ذرت، روغن خوراکی، تجهیزات نظامی
️ ظرفیت محدود؛ فقط کشتی‌های کوچک
حمل زمینی گران‌تر از دریایی، اما ایران می‌پردازد
پاکستان - ۹۰۰کیلومتر مرز
۶کریدور زمینی پس از مسدود‌شدن تنگه هرمز
اتصال بنادر کراچی و گوادر شامل گذرگاه‌های گبد و تفتان
تجارت مارس ۲۰۲۵: ۳.۱۳میلیارد دلار
هدف ۲۰۲۸: ۱۰میلیارد دلار
۱۲توافقنامه در اوت ۲۰۲۵
سازوکار تهاتری = دور زدن بانک‌ها
روسیه - ۹۰درصد تجارت با ریال و روبل
اتصال سپام ایران به اس‌پی‌اف‌اس روسیه حجم تجارت: ۵میلیارد دلار
کریدور شمال- جنوب: ۷۲۰۰کیلومتر، ۷۵٪ تکمیل
۳۰ ٪ ارزان‌تر، ۴۰٪ سریع‌تر از کانال سوئز
پیش‌بینی ۲۰۳۰: ۳۰میلیون تن کالا شامل ۱.۵میلیارد دلار درآمد ترانزیتی
چین طرح کمربند و جاده
پیوستن ایران به این طرح در ۲۰۲۱ + برنامه ۲۵ساله
مسیر ریلی: یی‌وو و شی‌آن، قزاقستان، ترکمنستان، ایران
کمتر از ۲هفته تا چین
هر قطار ۵۰کانتینر (نفتکش: ۲۰۰۰۰کانتینر)
ابزارهای دورزدن تحریم
تهاتر کالا = حذف تسویه دلاری
کنوانسیون تیر= حمل بین‌المللی بدون نظارت بانکی
سپام + اس‌پی‌اف‌اس = جایگزین سوئیفت
ریال و روبل = حذف دلار
معافیت‌های بانکی پاکستان = تسهیل صادرات ضروری
نقش همسایگان
ترکیه: بازار و تأمین‌کننده بالقوه
هند: امیدواری ایران به عدم‌سختگیری در اجرای تحریم‌ها
آسیای مرکزی: کریدورهای زمینی از طریق پاکستان
قزاقستان و ترکمنستان: مسیر ریلی فعال
کریدور شمال– جنوب (INSTC)
تأسیس: ۲۰۰۰ - هند، روسیه، ایران
3 مسیر:
غربی: سن‌پترزبورگ، آستراخان، انزلی، بندرعباس
دریای خزر: پیوند آبی و رودخانه‌ای
شرقی: قزاقستان و ترکمنستان (ریلی)
گام بعدی: راه‌آهن رشت-آستارا، دسترسی ریلی بدون مانع از سن‌پترزبورگ تا بندرعباس
مزیت: اگر یک مسیر قطع شود، مسیر دیگر فعال می‌ماند.
ایران و پاکستان: فراتر از جنگ
میانجیگری پاکستان در آتش‌بس ژوئن
اجازه ورود کالاهای کشورهای ثالث از خاک پاکستان
کاهش مقررات صادراتی برای ترانزیت به آسیای مرکزی
کریدورهای مقاوم به سمت آسیای مرکزی
ایران و روسیه: مشارکت راهبردی
پیمان جامع مشارکت راهبردی (۲۰۲۵)
نهادینه‌کردن همکاری‌های 2 دهه گذشته
روسیه: نقش کلیدی در زنجیره‌های تأمین مقاوم
دورزدن تحریم‌ها + تضمین جریان باثبات کالا
ایران و چین: کمربند و جاده
موقعیت جغرافیایی ایران:
اتصال خاورمیانه، جنوب آسیا، آسیای مرکزی
مسیرهای زمینی و دریایی حیاتی برای چین
کریدورهای ریلی:
جایگزین تنش‌های ژئوپلیتیکی
پاکستان
پل ارتباطی ایران و چین
در یک نگاه
ایران با تکیه بر:
مسیرهای زمینی متعدد (پاکستان، ترکیه، آسیای مرکزی)
کریدورهای دریایی (دریای خزر)
سازوکارهای مالی جایگزین (تهاتر، سپام، ریال-روبل)
شرکای راهبردی (چین، روسیه، پاکستان)
توانسته تحریم‌های اقتصادی آمریکا را دور بزند و اقتصاد خود را فعال نگه دارد.
در همینه زمینه :
