گزارش
زبان چهار‌رقمی هواپیماها
کدهای مخابره‌شده توسط خلبانان هواپیماهای مختلف چه معنایی دارند؟
ساسان شادمان| روزنامه‌نگار
ماجرای دیروز پرواز FZ1073 فلای‌دوبی بار دیگر توجه‌ها را به مجموعه‌ای از اعداد جلب کرد که شاید برای مسافر عادی معنایی نداشته باشند اما برای کنترل‌کنندگان ترافیک هوایی می‌توانند پیامی بسیار مهم باشند. این هواپیما در مسیر دوبی به تل‌آویو ابتدا کد اضطراری 7700، سپس 7500 و بار دیگر 7700را مخابره کرد و در نهایت در تبوک عربستان سعودی به سلامت فرود آمد. فلای‌دوبی وقوع یک «حادثه درون‌پرواز» را تأیید کرده و بررسی جزئیات ادامه دارد.
اسکواک؛ 4 رقم روی صفحه رادار
این اعداد «کد اسکواک» نامیده می‌شوند. هواپیما به‌وسیله دستگاهی به نام ترانسپوندر یک کد 4 رقمی را مخابره می‌کند و مرکز کنترل ترافیک هوایی با کمک آن می‌تواند هواپیما را روی صفحه رادار شناسایی کند. نکته جالب این است که هر رقم این کد فقط می‌تواند بین صفر تا 7 باشد، بنابراین کدهای اسکواک از 0000تا 7777تشکیل می‌شوند و در مجموع 4096ترکیب ممکن وجود دارد. بیشتر آنها صرفا برای شناسایی هواپیماها اختصاص داده می‌شوند و معنای اضطراری خاصی ندارند اما چند عدد، زبان مشترک تقریبا تمام خلبانان و کنترلرهای جهان شده‌اند.
7500؛ خطر امنیتی
حساس‌ترین عدد 7500 است؛ کدی که به‌معنای «مداخله غیرقانونی» در هواپیماست و معمولا در شرایط مرتبط با احتمال هواپیماربایی یا تهدید امنیتی استفاده می‌شود. به همین دلیل ظاهر شدن این عدد در جریان پرواز فلای‌دوبی بلافاصله نگرانی امنیتی ایجاد کرد. با این حال ارسال 7500به‌تنهایی ثابت نمی‌کند هواپیماربایی رخ داده است و علت دقیق حادثه باید از سوی مقام‌های مسئول مشخص شود.
کدهای کمتر شناخته‌شده
کدها در همه کشورها کاملا یکسان نیستند. برای مثال در بریتانیا 7000کد عمومی پروازهای بصری و 2000کد عمومی برخی پروازهای ابزاری است. کد 0030نیز در رویه بریتانیا می‌تواند نشان دهد خلبان موقعیت خود را گم کرده است. در آمریکا نیز 1200به‌طور معمول برای پروازهای بصری بدون کد اختصاصی استفاده می‌شود. در مقابل 7777برای عملیات رهگیری نظامی رزرو شده و اداره هوانوردی فدرال صراحتا تأکید می‌کند هواپیماهای غیرنظامی نباید آن را انتخاب کنند، حتی دستور IDENT نیز وجود دارد‌که عدد نیست، بلکه وقتی کنترلر از خلبان می‌خواهد آن را فعال کند، علامت همان هواپیما برای مدتی روی صفحه رادار برجسته می‌شود.
7600؛ ارتباط قطع شده است
اگر خلبان نتواند با مرکز کنترل ترافیک هوایی ارتباط رادیویی برقرار کند، می‌تواند 7600 را انتخاب کند. با دیدن این کد، کنترلر متوجه می‌شود هواپیما با مشکل ارتباطی مواجه شده و باید رویه‌های مخصوص قطع رادیو اجرا شود.
7700؛ وضعیت اضطراری
7700 کد عمومی اضطرار است. نقص فنی، دود، بیماری شدید سرنشینان یا خدمه و بسیاری از شرایط غیرعادی می‌توانند باعث انتخاب آن شوند. این کد الزاما به‌معنای قریب‌الوقوع بودن سقوط نیست، بلکه به کنترلر می‌گوید هواپیما به رسیدگی فوری و اولویت عملیاتی نیاز دارد.
