کمبود معلم باکیفیت

فاطمه عسگری‌نیا | روزنامه‌نگار 

کمبود معلم دیگر فقط یک حرف پراکنده از مدیران مدارس و خانواده‌ها نیست؛ حالا وزیر آموزش‌وپرورش هم به‌طور رسمی از وجود این کمبود و ضرورت تأمین نیروی انسانی سخن گفته است. اما سؤال اینجاست که وقتی می‌گوییم کمبود معلم جبران شد، دقیقا از چه چیزی حرف می‌زنیم؟ آیا فقط کافی است برای هر کلاس یک نفر سر کلاس بایستد یا تخصص، تجربه و کیفیت آموزش هم باید در این معادله دیده شود؟ محمد داوری، فعال حوزه آموزش در گفت‌وگو با روزنامه همشهری به این سوالات پاسخ می دهد.

آموزش‌وپرورش چقدر می‌تواند از قبل کمبود معلم را پیش‌بینی کند؟
در آموزش‌وپرورش خیلی از متغیرها از قبل مشخص است؛ می‌دانیم چه تعداد معلم بازنشسته می‌شوند، تعداد دانش‌آموزان مشخص است، تعداد کلاس‌ها و مناطق آموزشی مشخص است و می‌شود پیش‌بینی کرد چه تعداد نیرو از سیستم خارج می‌شوند، در چه رشته‌هایی نیاز داریم و کدام مناطق با کمبود مواجه خواهند شد، بنابراین باید از قبل برای این موضوع تدبیر داشت و نیروی مورد نیاز را جذب کرد. مسئله فقط این نیست که امسال چندهزار معلم کم داریم؛ بحث اصلی این است که چرا یک برنامه پایدار برای تأمین نیروی انسانی نداریم که هر سال با چنین مسئله‌ای روبه‌رو نشویم؟
اما آموزش‌وپرورش اجازه نمی‌دهد کلاسی بدون معلم بماند. این مسئله را چطور می‌بینید؟
اینجا باید بین پرکردن کلاس و تأمین معلم تفاوت قائل شویم. متأسفانه به‌نظر می‌رسد نگاه حداقلی وجود دارد؛ یعنی هدف این است که گفته شود کمبود جبران شد و هیچ کلاسی بدون معلم نماند. اما زیر این آمار ممکن است اتفاق دیگری بیفتد و آن، کاهش کیفیت آموزش باشد. 
سربازمعلم‌ها هم یکی از روش‌های جبران کمبود نیرو هستند؟
سربازمعلمی یکی از راهکارهایی است که درباره کیفیت آن باید جدی‌تر صحبت شود. سن سربازی سنی است که یک نوجوان یا کودک می‌تواند خیلی راحت با فردی که مقابلش ایستاده ارتباط بگیرد و از او تأثیر بپذیرد، بنابراین نمی‌توان صرفا به این نگاه کرد که یک نیروی انسانی آمده و کلاس را پوشش داده است. باید ببینیم این فرد چقدر برای معلمی آموزش دیده، چقدر تجربه دارد و چه میزان آمادگی عاطفی و اجتماعی برای کار با دانش‌آموز دارد. متأسفانه درباره پیامدها و بازخورد عملکرد این شیوه آنطور که باید گزارش و ارزیابی جدی نمی‌بینیم.
استفاده از معلمان بازنشسته چطور؟ این راهکار می‌تواند بخشی از مشکل را حل کند؟
استفاده از بازنشسته‌ها اگر با برنامه باشد، می‌تواند بخشی از نیاز را پوشش دهد؛ به‌خصوص افرادی که تجربه و توانایی تدریس دارند. اما نباید این موضوع تبدیل به راه‌حل دائمی کمبود معلم شود. اگر سیستم درست طراحی شده باشد، معلمان بازنشسته می‌توانند در کنار نیروهای جوان، بیشتر نقش نیروی پشتیبان و انتقال‌دهنده تجربه را داشته باشند.