گزارش
نجات چشمه سلیمانیه به دست کشاورزان
اهالی فین، چشمه سلیمانیه را لایروبی کردند اما کاهش آبدهی همچنان جدی و دلیل آن در حال بررسی است
راحله عبدالحسینی| روزنامه نگار
کاهش محسوس آبدهی چشمه سلیمانیه کاشان سبب شده کشاورزان به‌صورت خودجوش مشغول لایروبی مسیر شوند تاشاید جریان آب دوباره به باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی برسد. براساس اسناد تاریخی، آبدهی این چشمه ۳۵۰ لیتر بر ثانیه بود و درختان کهنسال باغ فین را نیز سیراب می‌کرد؛ عددی که در سال ۱۳۸۰ به حدود ۱۹۰ لیتر بر ثانیه و سال ۱۴۰۲ به ۵۰ لیتر بر ثانیه و حالا به زیر 50لیتر بر ثانیه رسیده‌است. رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کاشان می‌گوید: «خشکسالی و کاهش بارش از عوامل اصلی کاهش آبدهی چشمه است و اثر چاه‌های غیرمجاز و فعالیت‌های معدن در بالادست نیز باید به‌صورت علمی بررسی شود.»
باغ‌های تشنه
چشمه سلیمانیه از مهم‌ترین منابع تامین آب مجموعه جهانی باغ تاریخی فین کاشان است؛ چشمه‌ای که آب آن علاوه بر جریان داشتن در نهرها و فواره‌های باغ فین، در آبیاری بخشی از باغ‌ها و اراضی کشاورزی منطقه نقش داشته است. این چشمه که در ضلع جنوب شرقی باغ تاریخی فین کاشان قرار دارد، در واقع جزء قنوات است و از آنجا که مظهر این قنات در دل کوه‌ها قرار دارد، به‌نظر می‌رسد آب از زمین می‌جوشد و از زمان صفویه نیز به چشمه معروف شده‌است. تعداد چاه‌های آن از مادرچاه تا مظهر قنات به ۱۴ حلقه می‌رسد. نگرانی کاهش آبدهی چشمه سلیمانیه در سال‌جاری، فقط مربوط به جریان آب در باغ جهانی فین نیست. کشاورزان می‌گویند کاهش آب، تامین آب باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی منطقه را با مشکل روبه‌رو کرده است. آنها در واکنش به این وضعیت، خودشان برای لایروبی مسیر آب وارد عمل شدند. یکی از کشاورزان می‌گوید: «باغ و زمین کشاورزی داریم، وقتی آب به‌موقع نمی‌رسد، درختان و محصولات آسیب می‌بینند. خودمان دست به‌کار شدیم و لایروبی را شروع کردیم.» علیرضا عبدالله‌زاده، رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به همشهری می‌گوید: «این لایروبی هرچند محدود بود اما بر خروجی آب چشمه سلیمانیه اثرگذار شد.»
از چاه‌ها تا فعالیت معادن در مسیر آب
کشاورزان فقط به لایروبی مسیر آب اکتفا نکردند. آنها معتقدند برای یافتن علت کاهش آبدهی باید وضعیت چاه‌ها و فعالیت ۲ معدن سنگ که اطراف مظهر اصلی چشمه در بالادست قرار دارد نیز بررسی شود. یکی از کشاورزان منطقه می‌گوید: «در بالادست چشمه چند چاه وجود دارد و می‌خواهیم درصورت امکان، برای مدت کوتاهی فعالیت این چاه‌ها محدود شود تا مشخص شود آیا کاهش برداشت از این منابع می‌تواند اثری بر آبدهی چشمه داشته باشد یا خیر. فعالیت معادن در بالادست چشمه سلیمانیه و احتمال اثرگذاری عملیات معدنی بر منابع آب هم در کاهش آبدهی چشمه مؤثر است که باید از جانب مسئولان رسیدگی شود.» رئیس اداره میراث فرهنگی کاشان در پاسخ به این درخواست کشاورزان می‌گوید: «قرار است وضعیت چاه‌های غیرمجاز و همچنین اثر فعالیت‌های معدنی در بالادست بر میزان آبدهی چشمه بررسی شود. نمی‌توان پیش از انجام بررسی‌های کارشناسی، یک عامل مشخص را علت کاهش آب چشمه دانست.» عبدالله‌زاده با تأکید بر وجود پیچیدگی‌های موجود برای حل مشکل کاهش آبدهی چشمه سلیمانیه می‌گوید: «موضوع را به‌صورت مستمر دنبال می‌کنیم تا ضمن حفاظت از ارزش‌های تاریخی و طبیعی باغ جهانی فین، زمینه برای مدیریت بهتر منابع آب و کاهش آسیب‌های ناشی از این بحران فراهم شود.»
باغ فین کاشان یکی از 9باغ تاریخی کشور است که در سی‌وپنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در سال 1389به ثبت جهانی رسید. این باغ تاریخی به وسعت حدود 24هزار مترمربع یکی از زیباترین باغ‌های ایرانی است که بنای فعلی آن در دوره صفویه احداث و بناهایی دیگر در دوره زندیه و قاجاریه به آن اضافه شد.
در همینه زمینه :
