هیچ خط مقدمی بدون مردم دوام نمی‌آورد

در روایت جنگ‌ها، معمولاً نگاه‌ها به خط مقدم دوخته می‌شود؛ به رزمنده، فرمانده و تجهیزات نظامی؛ اما پشت هر خط مقدم، میدان دیگری جریان دارد؛ میدانی که در آن تدارک، پشتیبانی، تأمین نیازها و همراهی مردم، شرط استمرار دفاع است. تجربه دفاع مقدس 8ساله ملت ایران، نمونه روشنی از این واقعیت است. جنگ تنها در خاکریزها جریان نداشت؛ شهرها، روستاها، مساجد، مدارس، بازارها، کارگاه‌ها و خانه‌های مردم نیز به جبهه‌های بزرگ برای پشتیبانی تبدیل شده بود. مردم با کمک‌های مالی، تهیه غذا، پوشاک و تجهیزات و حضور در عرصه‌های امدادی و خدماتی، پشتوانه رزمندگان بودند. در حقیقت، یکی از عوامل استمرار دفاع مقدس، پیوند میان «میدان» و «پشت میدان» بود. رزمنده می‌دانست جامعه‌ای پشت سر او ایستاده است؛ پشتیبانی‌ای که علاوه بر تأمین نیازهای مادی، روحیه، امید و اطمینان ایجاد می‌کرد. از این منظر، قدرت دفاعی بدون پشتوانه اجتماعی و پشتیبانی مستمر، قدرتی ناتمام است. این حقیقت در جنگ‌های اخیر نیز خود را نشان داد. در شرایط حمله نظامی، پشتیبانی دیگر صرفاً انتقال تجهیزات به خط مقدم نبود؛ حفظ آرامش و انسجام جامعه، استمرار خدمات، امدادرسانی، تأمین نیازهای ضروری، مدیریت بحران و حفظ زیرساخت‌ها نیز بخشی از جنگ پشتیبانی بود. در این میان، حضور مستمر مردم که از آن به‌عنوان «۲۰۴ شب حضور مردمی» یاد می‌شود، جلوه‌ای از همین آمادگی اجتماعی است؛ آمادگی برای اینکه جامعه در شرایط سخت میدان را ترک نکند. در دفاع مقدس 8‌ساله، مردم پشت جبهه بودند؛ در دو جنگ اخیر، در کنار تحمل فشارهای جنگی، استمرار زندگی و نظم اجتماعی را حفظ کردند و در آنچه امروز از آن به‌عنوان دفاع مقدس سوم و جنگ رمضان یاد می‌شود، بار دیگر نشان دادند که دفاع فقط در میدان نظامی تعریف نمی‌شود. امروز جنگ‌ها پیچیده‌تر و چندلایه‌تر شده‌اند و پشتیبانی نیز باید هوشمندانه‌تر، منسجم‌تر و مردمی‌تر باشد. مدیریت منابع، زیرساخت‌ها، رسانه، فناوری، خدمات عمومی، امداد، ارتباطات و تاب‌آوری اجتماعی، همگی از مؤلفه‌های پشتیبانی کشور هستند. موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع‌مقدس نیز در بازخوانی این تجربه، باید روایتگر مردمی باشد که پشت جبهه ایستادند؛ خانواده‌ها، نیروهای پشتیبانی و انسان‌هایی که شاید نامشان در کتاب عملیات‌ها نیامده باشد، اما بدون حضور آنان استمرار دفاع امکان‌پذیر نبود.