صید نسخه کپی شاهد136 در فلوریدای آمریکا

علیرضا احمدی | روزنامه‌نگار

در روزهای اخیر از آب بیرون‌کشیدن یک نسخه کپی از پهپاد«شاهد۱۳۶» در آب‌های نزدیک یکی از مهم‌ترین مراکز آزمایش تسلیحات آمریکا در فلوریدا، بار دیگر توجه‌ها را به جایگاه پهپادهای ایرانی در معادلات نظامی آمریکا جلب کرده ‌است.
این رویداد نشان می‌دهد فناوری پهپادهای انتحاری ایران، به الگویی برای توسعه تسلیحات مشابه در ساختار نظامی آمریکا تبدیل شده ‌است. نشریه تخصصی «وار زون» به تازگی در گزارشی به ابعاد مختلف این ماجرا پرداخته است که مهم‌ترین محورهای آن را در ادامه می‌خوانید.

ماجرا از کجا آغاز شد؟
  روز شنبه یک قایق ماهیگیری تفریحی در فلوریدا هنگام فعالیت در نزدیکی پایگاه نیروی هوایی «اگلین» با کشفی بسیار غیرمعمول مواجه شد.
 این پایگاه محل استقرار یگان آزمایش تسلیحات نیروی هوایی آمریکاست.
 به‌گفته منابع محلی، در جریان یک عملیات ماهیگیری، پهپادی از آب بیرون کشده شد که شباهت زیادی به نمونه آمریکایی مشابه پهپاد انتحاری ایرانی شاهد۱۳۶ دارد.
 این منابع معتقدند این پهپاد شباهت زیادی به پهپاد آمریکایی «لوکاس» دارد؛ پهپادی که در جنگ علیه ایران، نخستین تجربه رزمی خود را پشت‌سر گذاشت.
 گفته می‌شود پهپاد کشف شده، با نام«FLM-136» شناخته می‌شود.
 این پهپاد در ابتدا برای شبیه‌سازی پهپاد انتحاری شاهد۱۳۶، طراحی شده بود، اما بعدها با تسلیح آن به پهپاد «لوکاس» تبدیل شد.

لوکاس؛ نسخه آمریکایی‌شده شاهد۱۳۶
 پهپاد لوکاس در نخستین روز جنگ علیه ایران، یعنی ۲۸فوریه(۹اسفند۱۴۰۴)، برای نخستین‌بار در میدان نبرد مورد استفاده قرار گرفت.
 سخنگوی سنتکام، پیش‌تر درباره این سامانه گفته بود که هزینه هر فروند لوکاس حدود ۳۵هزار دلار است.
 تیم هاوکینز همچنین تأکید کرده بود که این پهپاد، یک پلتفرم کم‌هزینه و قابل توسعه محسوب می‌شود که قابلیت‌های پیشرفته را با کسری از هزینه سامانه‌های سنتی دوربرد آمریکا ارائه می‌دهد.
 به‌گفته او، این پهپاد برد عملیاتی گسترده‌ای دارد و می‌تواند خارج از خط دید فعالیت کند؛ قابلیتی که برای منطقه عملیاتی گسترده سنتکام اهمیت زیادی دارد.
 سنتکام نیز در اطلاعیه‌ای اعلام کرده بود پهپادهای لوکاس مستقرشده ازسوی این فرماندهی، برد قابل‌توجهی دارند و برای فعالیت به‌صورت خودمختار طراحی شده‌اند.
 این پهپادها می‌توانند با روش‌های مختلف، ازجمله با کمک سامانه‌های پرتاب زمینی و خودرویی متحرک به پرواز درآیند.

تأیید از دست‌رفتن یک پهپاد
 ازسوی دیگر سخنگوی پایگاه هوایی «اگلین» تأیید کرده این پایگاه اخیرا یک پهپاد را از دست داده ‌است.
 او گفته است: «می‌توانم تأیید کنم ما در حال انجام یک آزمایش بودیم و نمونه آزمایشی از بین رفته ‌است».

دستورکار ویژه ارتش آمریکا
 ارتش آمریکا در سال‌های اخیر با توجه به افزایش تهدید پهپادهای بدون‌سرنشین، به‌صورت گسترده روی قابلیت‌های مقابله با سامانه‌های هوایی بدون‌ سرنشین سرمایه‌گذاری کرده ‌است.
 در جنگ اوکراین و همچنین در درگیری‌های متعدد با ایران، پهپادهای تهاجمی انتحاری به تهدیدی قابل توجه تبدیل شده‌اند و بر نحوه طراحی و اجرای عملیات‌های نظامی تأثیر گذاشته‌اند.
 در پایگاه «اگلین» فلوریدا نیز یکی از مهم‌ترین برنامه‌های اخیر مقابله با این تهدید‌ تجهیزجنگنده‌های نیروی‌هوایی آمریکا به راکت‌های هدایت‌شونده لیزری APKWS برای هدف قرار دادن پهپادهایی از همین نوع بوده است.
 این برنامه از سال۲۰۱۹ آغاز شد، اما با افزایش تنش‌ها با ایران، چند سال بعد با سرعت بیشتری وارد مرحله عملیاتی شد.
 در ادامه نیز برنامه‌های دیگری برای مقابله با همین تهدید توسعه یافتند؛ ازجمله نسخه پیشرفته‌تر موشک‌های هوا به ‌هوای APKWS که به جست‌وجوگر فروسرخ مجهزند.

توسعه سریع لوکاس
 توسعه پهپاد لوکاس همچنان با سرعت زیادی ادامه دارد و یکی از محورهای اصلی این برنامه توانایی پهپادها برای «حرکت گروهی» است؛ قابلیتی که از زمان افشای این برنامه، به‌عنوان یکی از بخش‌های اصلی چشم‌انداز توسعه لوکاس مطرح شده بود.
 برای توسعه چنین سامانه‌هایی، وجود حریم هوایی کنترل‌شده و پاکسازی‌شده ضروری است و محدوده‌های گسترده آزمایش بر فراز خلیج مکزیک یکی از مناسب‌ترین مناطق آمریکا برای انجام چنین آزمایش‌هایی به شمار می‌روند.
 از این منظر، مشاهده یک فروند FLM-136 در آب‌های نزدیک پایگاه اگلین چندان غیرمنتظره نیست.

خطا در محاسبات عملیاتی
 در جریان جنگ با ایران نیز چند مورد از دست رفتن پهپادهای لوکاس گزارش شد که برخی از آنها تقریبا سالم شکار شدند.
 این پهپادها اساسا برای استفاده در تعداد زیاد و پذیرش ریسک ازدست‌رفتن تعدادی از آنها طراحی شده‌اند.
 بنابراین، از دید برنامه‌ریزان نظامی آمریکا، از دست رفتن تعدادی از این پهپادها به هر دلیلی بخشی از محاسبات عملیاتی چنین سامانه‌ای محسوب می‌شود.