یک گربه جدید به دنیا آمد
هویت واقعی یک گربهسان کوچک در جنگلهای مهآلود بولیوی پس از سالها اشتباه در شناسایی، با کمک مطالعات ژنتیک آشکارشد
زهرا رفیعی| روزنامه نگار
یک گربهسان کوچک و خالدار در جنگلهای مهآلود بولیوی، سالها بهدلیل شباهت ظاهری با یکی از گونههای شناختهشده گربههای ببری، اشتباه گرفته میشد، اما بررسیهای ژنتیک نشان داد این حیوان تبار مستقلی دارد و باید بهعنوان یک گونه جداگانه شناخته شود؛ کشفی که بهگفته یک اکولوژیست، بار دیگر نشان میدهد ظاهر حیوانات همیشه نمیتواند هویت واقعی آنها را مشخص کند.
این گربه خانگی نیست
گربهسان کوچک و خالدار کشفشده در جنگلهای بارانی یونگاس در بولیوی زندگی میکند و به گروه «گربههای ببری» تعلق دارد؛ گربههای کوچک و خالداری که در بخشهایی از آمریکای مرکزی و جنوبی پراکندهاند. طول بدن این گربه حدود ۴۶سانتیمتر و وزن آن حدود یک کیلو و ۴۰۰گرم است که از یک گربه خانگی نیز کوچکتر است. شباهت ظاهری این گربه با دیگر گربههای ببری باعث شده بود سالها در گروه یکی از گونههای شناختهشده قرار گیرد.
پژوهشگران اکنون این گونه را «لئوپاردوس تیلکایو» نامگذاری کردهاند. تنها یک نمونه از این گونه تاکنون بهطور قطعی ثبت شده است؛ گربهای ۱۰ساله به نام «تیگرینو» که در یک پناهگاه حیاتوحش در بولیوی نگهداری میشود. این حیوان را یکی از ساکنان محلی در جنگل پیدا کرده بود و در ابتدا تصور میکرد یک بچهگربه خانگی است، اما با بزرگترشدن، رفتار متفاوت آن مشخص شد. پژوهشگران معتقدند ممکن است تعداد دیگری از این گونه نیز در طبیعت وجود داشته باشد.
ژنتیک، هویت گربه را تغییر داد
یک اکولوژیست در گفتوگو با همشهری با بیان اینکه این گربه سال ۲۰۱۶ توسط یک زیستشناس بولیویایی در یک پناهگاه حیاتوحش مشاهده شد و شباهت ظاهری آن با یک گونه شناختهشده باعث شد در ابتدا تفاوتهایش جدی گرفته نشود، اظهار میکند: بررسی ژنتیک زمانی آغاز شد که پژوهشگر بولیویایی و همکارش در حال تهیه کتابچهای درباره گربهسانان بولیوی بودند. نتایج نشان داد جدایی ژنتیک این گربه از گونههای نزدیک به حدود ۱/۴ میلیون سال پیش بازمیگردد.
بهگفته مسعود لاهوت، ابتدا احتمال خطا در آزمایش مطرح شد، اما بررسیهای بعدی توسط تیمی از دانشمندان برزیل، پرو و بلژیک در سال ۲۰۲۱ نشان داد این گربه دارای تبار مستقلی است. این کشف نشان میدهد ویژگیهای ظاهری یا فنوتیپی بهتنهایی برای تعیین جایگاه یک گونه کافی
نیست و در برخی موارد، بررسیهای ژنتیک و تبارشناسی میتواند تفاوتهایی را آشکار کند که با چشم قابل تشخیص
نیستند.
گونههایی که پیش از کشف از بین میروند
بهگفته این اکولوژیست، هنوز همه گونههای جانوری جهان شناسایی نشدهاند و این مسئله بهویژه در گروههایی مانند حشرات جدیتر است. در مورد پستانداران، پرندگان و خزندگان، بیشتر گونهها شناسایی شدهاند، اما احتمال کشف گونههای ناشناخته همچنان وجود دارد.
این احتمال درباره ایران نیز وجود دارد؛ ممکن است 2 جمعیت جانوری که تاکنون متعلق به یک گونه تصور شدهاند، با مطالعات ژنتیک بهعنوان 2 تبار یا گونه متفاوت شناسایی شوند. از سوی دیگر، بخشی از گونههای ناشناخته ممکن است پیش از آنکه علم آنها را شناسایی و ثبت کند، برای همیشه از بین بروند.
گونههایی که در زیستگاههای کوچک و دورافتاده مانند جنگلهای گرمسیری، کوهستانها، جزایر و مناطق مهآلود زندگی میکنند و جمعیت محدودی دارند، در برابر تغییرات اقلیمی، تغییر دما و الگوی بارش، تخریب زیستگاه، شکار، بیماری و ورود گونههای مهاجم آسیبپذیرند. در چنین شرایطی ممکن است یک گونه زمانی کشف شود که دیگر فرد زندهای از آن باقی نمانده باشد.