بحران در بازار انرژی اروپا و آمریکا

بهزاد رنجبر | روزنامه‌نگار 

اروپا با پایین‌ترین سطح ذخایر گاز سال‌های اخیر به استقبال زمستان می‌رود و آمریکا با افزایش قیمت سوخت و رشد تقاضای برق مواجه است،‌از فرانسه تا ایالات متحده، شوک انرژی به هزینه خانوارها و فعالیت اقتصادی منتقل شده است.
اروپا بیشتر با کاهش ذخایر گاز و رقابت برای تأمین گاز مایع ال ان جی مواجه است و آمریکا با رشد قیمت بنزین و گازوئیل، محدودیت عرضه فرآورده‌های نفتی و افزایش سریع تقاضای برق دست‌وپنجه نرم می‌کند. همزمان  با کاهش شدید ذخایر گاز، اختلال در جریان عرضه گاز مایع یا ال ان جی از مسیر تنگه هرمز، رقابت اروپا و آسیا برای محموله‌های موجود را افزایش داده است. به‌گفته شرکت شل، از ابتدای بحران حدود ۳۶ میلیون تن‌ال ان‌جی از عرضه جهانی خارج شده است.
بحران در اروپا
قیمت گاز شاخص TTF اروپا از حدود ۳۰ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت به حدود ۸۰ یورو رسیده است. افزایش واردات گاز مایع آمریکا، کاهش مصرف گاز اروپا و بهبود بهره‌وری انرژی بخشی از فشار را جذب کرده‌ است. با این حال، رویترز هشدار می‌دهد اگر زمستان سرد باشد و اختلال عرضه قطر ادامه پیدا کند قیمت گاز اروپا می‌تواند در سناریوهای سخت به حدود ۲۰۰ یورو در هر مگاوات‌ساعت برسد.‌در فرانسه، آثار این شوک مستقیما به مصرف‌کنندگان و بخش‌های اقتصادی رسیده است. قیمت گازوئیل که پرمصرف‌ترین سوخت این کشور است، از 2/37 یورو در هر لیتر عبور کرد و به رکورد 2/38یورو نزدیک شد. در واکنش به افزایش هزینه سوخت، ماهیگیران فرانسوی ورودی 2بندر و یک انبار سوخت در جنوب این کشور را مسدود کردند.‌رقابت برای گاز فقط مسئله اروپا نیست. قیمت نقدی گاز مایع   ال ان‌جی در آسیا در سال‌جاری تقریبا سه برابر شده است. تحلیلگران صنعت انرژی می‌گویند درصورت زمستان سرد، این نرخ می‌تواند تا حدود ۴۰ دلار افزایش یابد؛ شرایطی که واردکنندگان گاز را به سمت کاهش مصرف سوق می‌دهد.

قبض ۱۰۷ میلیارد دلاری برای مردم آمریکا
براساس برآورد پژوهشگران دانشگاه براون که وال‌استریت‌ژورنال منتشر کرده، خانوارهای آمریکایی از آغاز جنگ در اواخر فوریه تاکنون حدود ۱۰۷ میلیارد دلار بیشتر از سناریوی بدون جنگ برای بنزین و گازوئیل پرداخت کرده‌اند. برآوردهای پیشین این مطالعه، هزینه اضافی متوسط هر خانوار را حدود ۷۷۰ دلار نشان می‌داد.
داده‌های رسمی اداره اطلاعات انرژی آمریکا نیز نشان می‌دهد متوسط قیمت بنزین معمولی در هفته منتهی به ۱۴ سپتامبر به حدود 4/32دلار در هر گالن و قیمت گازوئیل به حدود 6/29 دلار رسیده است. همزمان پیش‌بینی می‌شود ذخایر این کشور در پایان فصل تزریق در ۳۱ اکتبر به حدود ۳۹۶۹ میلیارد فوت‌مکعب برسد.

ابعاد بلندمدت بحران
تداوم قیمت بالای گاز مایع می‌تواند اثر بلندمدتی بر آینده بازار گاز داشته باشد. فایننشال‌تایمز گزارش داده برخی کشورهای آسیایی ازجمله هند، ویتنام، تایلند و پاکستان به‌دلیل گران شدن‌ ال ان جی، سرمایه‌گذاری در انرژی خورشیدی، بادی و ذخیره‌سازی برق با باتری را افزایش داده‌اند. بنابراین افزایش شدید قیمت گاز ممکن است در کوتاه‌مدت به نفع صادرکنندگان ال ان جی باشد اما در بلندمدت بخشی از مشتریان بالقوه این بازار را به سمت انرژی‌های جایگزین سوق دهد.

افزایش دامنه بحران 
چالش مهم‌تر آمریکا این است که بحران سوخت در حال انتقال به بازار برق است. اداره اطلاعات انرژی پیش‌بینی کرده مصرف برق این کشور در سال ۲۰۲۶ به ۴۱۳۵میلیارد کیلووات‌ساعت برسد، نزدیک به ۲ درصد بیشتر از سال قبل. توسعه دیتاسنترها، فعالیت صنایع و رشد تقاضای مراکز مرتبط با هوش مصنوعی از مهم‌ترین عوامل این افزایش مصرف هستند.