گزارش
دروازه‌ای رو به فضا
تکمیل فاز نخست پایگاه فضایی چابهار گامی مهم برای پرتاب‌های مستقل و ورود به مدارهای بالاتر است
ساسان شادمان منفرد | روزنامه‌نگار
پایگاه فضایی چابهار در سواحل مکران به یکی از مهم‌ترین پروژه‌های زیرساختی صنعت فضایی ایران تبدیل شده است؛ مجموعه‌ای که تکمیل مرحله نخست آن قرار است ظرفیت پرتاب‌های فضایی کشور را افزایش دهد و امکان انجام مأموریت‌هایی را فراهم کند که از پایگاه‌های موجود دشوارتر یا محدودتر بوده است. ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در سخنان خود با عنوان «گزارش به مردم» به این نکته اشاره کرد که فاز اول پایگاه فضایی چابهار به پیشرفت ۹۸درصدی رسیده است. پیش‌تر هم حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران اعلام کرده بود تنها برخی موارد فنی جزئی باقی مانده که در حال نهایی شدن است.
یک موقعیت جغرافیایی کم‌نظیر
مهم‌ترین امتیاز چابهار روی نقشه به‌خوبی قابل رؤیت است. این پایگاه در حدود عرض جغرافیایی ۲۵درجه شمالی قرار گرفته و نسبت به مراکز پرتاب مرکزی ایران به خط استوا نزدیک‌تر است. این ویژگی اجازه می‌دهد در برخی پرتاب‌ها از سرعت ناشی از چرخش زمین بهتر استفاده شود و انرژی مورد نیاز برای رسیدن به مدار کاهش پیدا کند.
قرار گرفتن پایگاه در مجاورت دریای عمان و اقیانوس هند امکان هدایت بسیاری از مسیرهای پرتاب به سمت آب‌های آزاد را فراهم می‌کند. در چنین شرایطی، مراحل جداشده پرتابگر یا بقایای احتمالی آن می‌توانند در مناطق دریایی سقوط کنند و محدودیت‌های ایمنی پرتاب بر فراز مناطق مسکونی کاهش یابد. تحلیل‌های مستقل نیز این موقعیت جغرافیایی را یکی از مزیت‌های اصلی چابهار ارزیابی کرده‌اند.
از ماهواره‌های سبک تا پرتابگرهای بزرگ‌تر
اهمیت واقعی چابهار تنها به نخستین پرتاب آن محدود نمی‌شود. این مجموعه به‌صورت مرحله‌ای توسعه می‌یابد. فاز نخست عمدتا برای فعالیت پرتابگرهای کوچک‌تر و سامانه‌های سوخت جامد در نظر گرفته شده، درحالی‌که مراحل بعدی می‌توانند زیرساخت مورد نیاز پرتابگرهای بزرگ‌تر و سوخت مایع را فراهم کنند. سازمان فضایی ایران نیز توسعه پرتابگر متناسب با این پایگاه را یکی از برنامه‌های اصلی خود اعلام کرده است. در بلندمدت، چنین ظرفیتی می‌تواند برای قرار دادن ماهواره‌های سنگین‌تر در مدار، توسعه ماهواره‌های مخابراتی و حرکت به سمت مدارهای مرتفع‌تر اهمیت پیدا کند.
زیرساختی برای شکل‌گیری اقتصاد فضایی
پایگاه چابهار فقط یک سکوی پرتاب نیست، بلکه حمل‌ونقل تجهیزات، آماده‌سازی ماهواره، خدمات فنی، مخابرات، پایش پرواز و حضور شرکت‌های خصوصی می‌تواند در چنین مجموعه‌ای یک زنجیره صنعتی ایجاد کند.
سازمان فضایی ایران بر افزایش نقش شرکت‌های خصوصی در پروژه‌های فضایی تأکید کرده است؛ رویکردی که درصورت ادامه می‌تواند فرصت بیشتری برای شرکت‌های دانش‌بنیان، سازندگان تجهیزات و مجموعه‌های خدمات فضایی ایجاد کند.
زوم
از نگاه فنی، این پایگاه در حدود عرض جغرافیایی ۲۵درجه شمالی قرار دارد؛ موقعیتی که در پرتاب‌های رو به شرق، امکان بهره‌گیری مناسبی از چرخش زمین ایجاد می‌کند. سرعت خطی سطح زمین در این عرض حدود ۴۲۰متر بر ثانیه است و بخشی از این سرعت، بسته به نوع مدار و مسیر پرواز می‌تواند به پرتابگر کمک کند تا با انرژی کمتری به سرعت مداری خود برسد.
در همینه زمینه :
