فناوری آمریکا، علیه آمریکا

زهرا خلجی | روزنامه‌نگار

تا همین چند سال پیش، دسترسی به دانش و ابزارهای پیشرفته مهندسی نظامی عمدتا در اختیار دولت‌ها و مجموعه‌های بزرگ دفاعی بود؛ اما حالا هوش مصنوعی می‌تواند بخشی از این فاصله را کاهش دهد. گزارش تازه شرکت آمریکایی آنتروپیک نشان می‌دهد یک گروه مستقر در یمن تلاش کرده از مدل هوش مصنوعی «کلود» برای توسعه نرم‌افزارهای مرتبط با سامانه‌های هدایت و کنترل موشکی استفاده کند.

کلود؛ ابزار آمریکایی در سوی دیگر میدان
نکته مهم ماجرا اینجاست که کلود محصول یک شرکت آمریکایی و از نسل مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی این کشور است. کاربران یمنی تلاش کردند از همین فناوری برای کاری استفاده کنند که پیش از این نیازمند تیمی از متخصصان نرم‌افزار و مهندسان تخصصی بود.

افزایش دامنه توسعه تسلیحاتی
براساس گزارش آنتروپیک، این گروه از Claude Code برای توسعه نرم‌افزارهای مرتبط با هدایت، ناوبری و کنترل پرنده‌های در حال پرواز استفاده و چند برنامه تسلیحاتی را به‌طور موازی دنبال کرده است. آنها همچنین از هوش مصنوعی برای شبیه‌سازی و بررسی نتایج آزمایش‌ها استفاده کرده‌اند.

فراتر از مرزهای جغرافیایی
این اتفاق یک تغییر مهم را نشان می‌دهد: فناوری پیشرفته دیگر الزاما در مرزهای جغرافیایی کشور سازنده باقی نمی‌ماند. یک مدل آمریکایی می‌تواند در فاصله‌ای هزاران کیلومتری، توسط بازیگری در طرف مقابل یک مناقشه، برای افزایش توانمندی فنی مورد استفاده قرار گیرد.

هوش مصنوعی؛ مرز جدید رقابت
ماجرای یمن را می‌توان نشانه‌ای از یک تحول بزرگ‌تر دانست: در عصر هوش مصنوعی، بخشی از مزیت فناورانه کشور سازنده می‌تواند در اختیار بازیگران آن سوی میدان قرار گیرد؛ حتی اگر هدف اولیه فناوری، کاملا متفاوت بوده باشد.

بازیگر جدید جنگ‌ها
آنتروپیک همچنین در ارزیابی‌های خود به این نتیجه رسیده که مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی در برخی وظایف نظامی و اطلاعاتی می‌توانند کارهایی انجام دهند که در گذشته توسط تعداد محدودی متخصص بسیار آموزش‌دیده انجام می شد. همین موضوع باعث شده هوش مصنوعی به یکی از ابزارهای مهم در رقابت فناوری میان کشورها تبدیل شود.

یک آزمایش ناموفق، یک نشانه مهم
گزارش آنتروپیک به معنی آن نیست که گروه یمنی توانسته یک سامانه تسلیحاتی پیشرفته و عملیاتی تولید کند. این شرکت صراحتا اعلام کرده شواهدی از عملیاتی‌شدن چنین سامانه‌ای در اختیار ندارد. یک آزمایش موشک هدایت‌شونده نیز ظاهرا با شکست مواجه شده و کاربران پس از آن دوباره به کلود مراجعه کرده‌اند تا علت شکست را بررسی کنند. با این حال، اهمیت ماجرا در جای دیگری است: هوش مصنوعی توانسته بخشی از فرآیندهای پیچیده مهندسی را برای گروهی خارج از ساختارهای بزرگ دفاعی قابل دسترس‌تر کند.

فاصله فناوری در حال تغییر است
اهمیت این پرونده فقط به یمن محدود نمی‌شود. آنتروپیک در همین گزارش از موارد دیگری نیز خبر داده که در آنها بازیگران مرتبط با روسیه و چین از کلود برای فعالیت‌های مرتبط با سامانه‌های نظامی و اطلاعاتی استفاده کرده‌اند. این شرکت می‌گوید در مجموع 6پرونده مرتبط با توسعه یا پشتیبانی از برنامه‌های تسلیحاتی را شناسایی و مختل کرده است.