گزارش
ال‌نینو با پاییز ایران چه می‌کند؟
پیش‌بینی بارش‌های فراتر از نرمال در بخش‌هایی از کشور؛ احتمال افزایش سیلاب در کنار تداوم ناهنجاری گرمایی
گروه سرزمین من
یک‌بار دیگر پاییز و زمستان، پیش از رسیدن‌شان خبرساز شده‌اند؛ این‌بار با نام «ال‌نینو». از یک سو، مراکز معتبر اقلیمی از شکل‌گیری یکی از قوی‌ترین رخدادهای ال‌نینو در دهه‌های اخیر خبر می‌دهند و از سوی دیگر، در ایران پیش‌بینی‌هایی درباره پاییزی پربارش، بارش‌های فراتر از نرمال و حتی احتمال سیلاب‌های گسترده در بعضی نقاط دست‌به‌دست می‌شود. از هشدارهای مکرر درباره بارندگی‌های شدید تا شایعه بارش برف در هرمزگان، فاصله میان پیش‌بینی علمی و روایت‌های فضای مجازی هر روز بیشتر به چشم می‌آید. اما واقعاً قرار است پاییز و زمستان امسال چه اتفاقی برای آب‌وهوای ایران بیفتد؟
ماجرای ال‌نینو و تأثیر آن بر ایران
ال‌نینو یک پدیده اقیانوسی ـ جوی است که با گرم‌شدن غیرعادی آب‌های سطحی اقیانوس آرام شکل می‌گیرد و می‌تواند الگوی بادها، فشار هوا و بارش را در نقاط مختلف جهان تغییر دهد. رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی به همشهری گفت: اگرچه این پدیده در اقیانوس آرام و در فاصله‌ای بسیار دور از ایران رخ می‌دهد، اما به‌دلیل وسعت منطقه تحت‌تأثیر آن، می‌تواند الگوهای جوی و بارشی در نقاط مختلف کره زمین را تغییر دهد.
احد وظیفه با اشاره به تقویت سریع و کم‌سابقه پدیده ال‌نینو در اقیانوس آرام، اظهار کرد: تجربه سال‌های گذشته نشان داده است ال‌نینو در بسیاری از موارد با افزایش بارندگی در بخش‌هایی از خاورمیانه همراه بوده و ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. البته این تأثیر در همه مناطق کشور یکسان نیست و بیشترین اثر آن معمولاً در مناطق جنوبی، جنوب‌غربی و غرب کشور مشاهده می‌شود. به‌گفته او، پیش‌بینی‌ها از بارش‌های فراتر از نرمال در پاییز امسال در ایران حکایت دارد، اما اوج اثرگذاری این دورپیوند، بازه زمانی پاییز است و انتظار می‌رود پربارش‌ترین دوره فصل پاییز در این زمان باشد.
چرا هواشناسی هنوز با احتیاط صحبت می‌کند؟
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی با بیان اینکه پیش‌بینی‌های فصلی ماهیت احتمالی دارند و هنوز نمی‌توان با قطعیت درباره وضعیت بارندگی ماه‌های آینده اظهارنظر کرد، گفت: این پدیده گاهی با تغییر الگوی بارندگی در ایران هم همراه می‌شود، اما به‌تنهایی نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که پاییز و زمستان ایران حتماً پربارش یا سیلابی خواهد بود. اثر ال‌نینو بر ایران به مجموعه‌ای از عوامل جوی و اقیانوسی دیگر نیز بستگی دارد که ازجمله آنها می‌توان به نوسانات اقیانوس هند اشاره کرد. به‌گفته احد وظیفه، برخی پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد شاخص اقیانوس هند در ماه‌های آینده به سمت فاز گرم حرکت خواهد کرد. این وضعیت می‌تواند بخشی از رطوبت منطقه را در سواحل شرقی آفریقا متمرکز کند و از انتقال آن به سمت خاورمیانه و ایران بکاهد؛ به همین دلیل هنوز نمی‌توان همه پیامدهای ال‌نینو را قطعی دانست. او افزود: آنچه امروز مطرح می‌شود، یک هشدار برای آمادگی بیشتر است، نه پیش‌بینی قطعی وقوع سیلاب یا بارش‌های سنگین. هرچه به فصل پاییز نزدیک‌تر شویم، امکان ارزیابی دقیق‌تر وضعیت جوی نیز فراهم خواهد شد. همچنین باید درنظر داشت که بارش بیش از نرمال الزاماً به‌معنای وقوع سیلاب‌های گسترده یا بارندگی‌های استثنایی نیست، بلکه صرفاً احتمال وقوع بارش بیشتر نسبت به میانگین بلندمدت را نشان می‌دهد.
وضعیت بارش تا نیمه بهمن‌ماه
تحلیل نقشه‌های هواشناسی نشان می‌دهد در روزهای پایانی تابستان، شمال‌غرب و ارتفاعات البرز با افزایش ابر و رگبارهای پراکنده مواجهند، اما بخش بزرگی از شرق، جنوب‌شرق و مرکز کشور درگیر بادهای شدید، گردوخاک و افت کیفیت هوا خواهد بود. در مقیاس محلی، ناپایداری لایه‌های میانی جو، صعود هوا در مناطق کوهستانی و شکل‌گیری ابرهای همرفتی، عامل اصلی بارش در شمال آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل و البرز است. در جنوب و جنوب‌شرق نیز رطوبت دریای عمان، تنگه هرمز و خلیج‌فارس در کنار گرمایش شدید سطح زمین، ارتفاعات جنوبی سیستان‌وبلوچستان، کرمان، هرمزگان و جنوب فارس را مستعد رگبار و رعدوبرق کرده است. براساس فاکتور جهانی ال‌نینو نیز از
نیمه مهر تا نیمه آذر، اوج بارش‌های پاییزی خواهد بود و در بیشتر مناطق کشور، به‌جز بخش‌هایی از جنوب‌شرق، بارش‌ها فراتر از نرمال پیش‌بینی می‌شود. از نیمه آذر تا نیمه بهمن، میانگین بارش کشور به محدوده نرمال بازمی‌گردد. نوار شمالی و دامنه‌های البرز جنوبی همچنان با احتمال بارش‌های بیش از نرمال همراه خواهد شد، اما سهم برف از کل بارش‌ها کمتر از نرمال خواهد بود. در همین زمان، ناهنجاری گرمایی در ابتدای پاییز نیز دور از انتظار نیست؛ به‌گونه‌ای که در مهرماه بیشتر مناطق کشور بین یک تا ۲درجه و در شرق کرمان و شمال سیستان‌وبلوچستان
تا ۳ درجه سانتی‌گراد گرم‌تر از نرمال خواهد بود.
مناطق در معرض بارش بیشتر
نیمه جنوبی کشور، حوزه زاگرس و البرز جنوبی در شرایط فعلی بیش از سایر مناطق به عملیات لایروبی و تخلیه گل‌ولای نیاز دارند. در مناطق شمالی نیز همین شرایط برقرار است و گلستان در میان استان‌های مورد توجه قرار دارد.
