ماهیت رفراندوم جنگ چیست

مسئله فقط یک سخنرانی نیست
آمریکا برای تغییر اراده ایران به یک اتفاق داخلی نیاز دارد:
رویارویی مردم با دشمن
تبدیل شود به رویارویی مردم با یکدیگر و حاکمیت.
از این منظر، سخنان حسن روحانی و جریان‌های متمایل به سازش درباره پایان جنگ، می‌تواند ناخواسته بخشی از پازل فشار آمریکا را تکمیل کند.
  
چرا این صدا دوباره بلند شده؟
مسئله فقط حسن روحانی نیست.
سؤال مهم‌تر این است:
چه چیزی به جریان سیاسی‌ای که پس از تجربه برجام در موضع پاسخگویی قرار داشت، دوباره امکان طرح همان نسخه را داده است؟
یک پاسخ: دوقطبی و تضعیف وحدت داخلی.
منطق سوره ناس
در سوره ناس 3 تعبیر پشت سر هم آمده است:
رب‌الناس
ملک‌الناس
اله‌الناس
و بعد سخن از وسواس خناس است.
وقتی پناه جمعی و فردی جامعه و وحدت آن تضعیف شود، فضای وسوسه و اختلاف بازتر می‌شود.
دوقطبی‌های بی‌دلیل، تهمت، بی‌تقوایی سیاسی و ظلم به افراد فقط اخلاق را تخریب نمی‌کند؛ قدرت مقاومت اجتماعی را هم کاهش می‌دهد.
  
اگر وحدت پررنگ‌تر بود...
اگر خیابان‌ها پرشورتر بود؛
اگر رسانه‌ها محل نمایش وحدت بودند نه نزاع؛
اگر رئیس‌جمهور و اطرافیانش وفاق را جدی‌تر دنبال می‌کردند؛
اگر فضای مجازی از تهمت و دریدگی فاصله می‌گرفت؛
نسخه عقب‌نشینی در میانه جنگ، میدان اجتماعی بسیار محدودتری پیدا می‌کرد.
  
رفراندوم؛ به نام کدام مردم؟
وقتی برای پایان این مسیر از «رفراندوم» سخن گفته می‌شود، یک سؤال اساسی وجود دارد:
بر چه مبنایی فرض شده مردم ایران خواهان عقب‌نشینی در برابر آمریکا هستند؟
مردمی که هزینه جنگ و فشار اقتصادی را تحمل کرده‌اند، نباید بدون سند به‌عنوان جامعه‌ای معرفی شوند که خواهان تسلیم است.

۴ سؤال از جریان مذاکره
 چه‌کسی تفاهمنامه را اجرا نمی‌کند؟
ایران یا آمریکا؟
اگر آمریکا تعهداتش را اجرا نمی‌کند و جنگ و فشار را ادامه می‌دهد، چرا مسئولیت ادامه بحران باید متوجه ایران شود؟
 نسخه «توافق با کدخدا» چه نتیجه‌ای داد؟
بیش از 2دهه از طرح این نگاه می‌گذرد:
مذاکره با آمریکا
 حل مسئله هسته‌ای
 کاهش فشار
 بهبود معیشت
برجام مهم‌ترین آزمون این راهبرد بود.
سؤال روشن است:
ایران از تعهدات برجامی خارج شد یا آمریکا؟
اگر آن تجربه به خروج آمریکا و بازگشت فشار انجامید، چرا همان نسخه باید دوباره تکرار شود؟
  آمریکا باید چه کند تا نسخه «مذاکره» کنار گذاشته شود؟
تحریم؟
خروج از توافق؟
تهدید؟
حمله نظامی؟
محاصره؟
مرز شکست این راهبرد کجاست؟
چه اتفاقی باید رخ دهد تا پذیرفته شود مذاکره بدون ابزار الزام، به‌تنهایی تضمین‌کننده هیچ توافقی نیست؟
  ضمانت توافق چیست؟
اگر یک طرف توافق بتواند تعهداتش را انجام ندهد و هزینه‌ای هم نپردازد:
چه چیزی اجرای توافق بعدی را تضمین می‌کند؟
اعتماد؟ امضا؟ وعده؟
یا قدرتی که نقض توافق را برای طرف مقابل پرهزینه کند؟
اصل اختلاف همین‌جاست
بحث بر سر «جنگ یا صلح» نیست.
بحث بر سر این است:
صلح چگونه پایدار می‌شود؟
با عقب‌نشینی در برابر فشار؟
یا با ایجاد موازنه‌ای که دشمن را وادار کند به تعهداتش پایبند بماند؟