جهش نفت با بسته شدن 2 گلوگاه

بهزاد رنجبر | روزنامه‌نگار

بازار جهانی نفت بار دیگر زیر سایه تنش‌های ژئوپلیتیکی قرار گرفته است. اگر در هفته‌های گذشته نگرانی معامله‌گران بر احتمال اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز متمرکز بود، اکنون با تشدید تنش‌ها در دریای سرخ و محدود شدن تردد کشتی‌های عربستانی از باب‌المندب، دومین شاهراه حیاتی انتقال انرژی جهان نیز به کانون بحران تبدیل شده است. همزمانی این دو تحول، قیمت نفت برنت را به بالای ۹۴ دلار رسانده و بار دیگر احتمال ورود نفت به کانال ۱۰۰دلاری را بر سر زبان‌ها انداخته است.آنچه امروز قیمت نفت را بالا برده تنها کاهش احتمالی عرضه نیست، بلکه بازار ریسک اختلال در انتقال نفت از 2‌گلوگاه اصلی انرژی جهان را در قیمت‌ها لحاظ کرده است.

باب‌المندب؛ دردسر تازه ریاض
عربستان طی سال‌های گذشته برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز میلیاردها دلار در توسعه خط لوله شرق به غرب سرمایه‌گذاری کرد؛ خط لوله‌ای که نفت را از میادین شرق این کشور به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند. هدف این پروژه آن بود که درصورت بروز بحران در هرمز صادرات نفت عربستان بدون نیاز به عبور از خلیج‌فارس ادامه یابد.‌اما اکنون معادله تغییر کرده است. اگر باب‌المندب نیز برای کشتی‌های عربستانی ناامن یا مسدود شود مزیت راهبردی بندر ینبع تا حد زیادی از بین می‌رود. نفتی که از طریق خط لوله به ساحل دریای سرخ می‌رسد برای صادرات به بازارهای آسیایی ناچار است از باب‌المندب عبور کند و درصورت بسته بودن این تنگه عملا مسیر دریایی جایگزینی برای رسیدن به اقیانوس هند وجود ندارد.‌به بیان دیگر، پروژه‌ای که قرار بود وابستگی عربستان به هرمز را کاهش دهد اکنون خود به گلوگاه دیگری وابسته شده است؛ گلوگاهی که امروز در مرکز تنش‌های منطقه قرار دارد.

 اروپا؛ یک استثنا در معادله
البته همه صادرات عربستان تحت‌تأثیر باب‌المندب قرار نمی‌گیرد. نفتی که از بندر ینبع راهی بازارهای اروپایی می‌شود از مسیر شمال دریای سرخ و کانال سوئز عبور می‌کند و نیازی به عبور از باب‌المندب ندارد، بنابراین درصورت بسته شدن کامل باب‌المندب صادرات نفت عربستان به اروپا همچنان امکان‌پذیر خواهد بود هرچند افزایش هزینه‌های بیمه، تدابیر امنیتی و ریسک‌های ناشی از جنگ می‌تواند هزینه حمل را بالا ببرد.

چرا نفت ناگهان جهش کرد؟
بازار نفت به آینده واکنش نشان می‌دهد نه صرفا به وضعیت امروز، حتی اگر هنوز کاهش محسوسی در صادرات نفت رخ نداده باشد احتمال اختلال در 2 شاهراه اصلی انتقال انرژی معامله‌گران را وادار می‌کند ریسک بیشتری را در معاملات خود لحاظ کنند هرگاه هر دو مسیر هرمز و باب المندب همزمان در معرض تهدید قرار گیرند این نگرانی ایجاد می‌شود که بخشی از نفت جهان با تأخیر، افزایش هزینه یا حتی توقف صادرات خواهد شد.. 

نفت ۹۴ دلاری؛ زنگ خطر برای اقتصاد آمریکا
نخستین اثر نفت ۹۴ دلاری افزایش قیمت بنزین و سوخت در بازار داخلی آمریکاست؛ موضوعی که مستقیما بر هزینه زندگی خانوارها اثر می‌گذارد و می‌تواند دوباره تورم را تقویت کند.از طرفی افزایش قیمت انرژی ‌ هزینه های حمل و نقل را  بالا می‌برد  و ‌ برنامه‌های فدرال‌رزرو برای کاهش نرخ بهره را با ابهام روبه‌رو می‌کند.