شوخی معوقات با معیشت بازنشستگان

احمد میر خدایی | روزنامه‌نگار

3‌ماه از سال گذشته، اما بازنشستگان تأمین اجتماعی همچنان براساس احکام سال قبل حقوق می‌گیرند و پول مرحله سوم متناسب‌سازی هم شاید از خرداد به حقوقشان اضافه شود، البته ممکن است این هم بماند کنار معوقات ماه‌های قبل. قرار بود صدور احکام جدید بازنشستگان با افزایش سالانه و متناسب‌سازی سال1405 تا 15خرداد انجام شود، اما در اواخر خرداد همچنان وضعیت مطالبات آنها در هاله‌ای از ابهام قرار دارد؛ مطالباتی که به‌عنوان معوقه ثبت شده و در اقتصاد متورم این روزها دست‌وبال بازنشستگان را بسته است.

معیشت بازنشسته، گروگان مستمری
شاید در نگاه اول، چند هفته یا حتی چند ‌ماه تأخیر در پرداخت بخشی از حقوق و مزایا صرفا مسئله‌ای اداری یا حسابداری به‌نظر برسد، اما وقتی بحث زندگی بازنشستگان در میان باشد، موضوع چیز دیگری است. برای کسی که بخش عمده یا تمام درآمد خانوده از محل مستمری ماهانه تأمین می‌شود هر روز تأخیر در پرداخت مستقیما بر سفره، درمان، اجاره‌خانه و هزینه‌های جاری زندگی اثر می‌گذارد.‌برخلاف بسیاری از گروه‌های شاغل، بازنشستگان معمولا امکان جبران کسری درآمد از طریق اضافه‌کاری، شغل دوم یا حتی دریافت وام بانکی را ندارند. بخش بزرگی از آنان در سال‌هایی قرار دارند که هزینه‌های درمانی افزایش یافته و توان مالی خانوار نیز به‌شدت تحت‌ فشار تورم قرار گرفته است.

ثبت معوقات  روی کاغذ
براساس توضیحات منتشرشده درباره اجرای متناسب‌سازی سال۱۴۰۵، افزایش مستمری‌ها و مرحله جدید متناسب‌سازی در دستور کار قرار گرفته و سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده احکام جدید صادر شده است، اما مسئله اصلی برای بازنشستگان صرفا صدور حکم یا ثبت افزایش در فیش حقوقی نیست.‌‌آنچه اهمیت دارد زمان واریز واقعی مبالغ به‌ حساب آنهاست.‌اگر متناسب‌سازی خردادماه همراه با حقوق این‌ ماه پرداخت ‌ و مطالبات فروردین و اردیبهشت به آینده موکول شود، در عمل 2ماه از درآمدی که بازنشسته باید در زمان مقرر دریافت و هزینه می‌کرد به بدهی سازمان تبدیل می‌شود؛ بدهی‌ای که معلوم نیست دقیقا چه زمانی تسویه خواهد شد.‌

شوخی تلخ با معیشت 
گاهی در اطلاعیه‌ها و اخبار رسمی ارقام مربوط به متناسب‌سازی و معوقات به‌ گونه‌ای مطرح می‌شود که گویی صرفا چند عدد در یک جدول مالی جابه‌جا شده‌اند، اما پشت این اعداد زندگی میلیون‌ها نفر قرار دارد.‌برای بازنشسته‌ای که هر‌ماه دخل‌وخرج خود را با دقت تنظیم می‌کند چندصدهزار تومان یا چندمیلیون تومان تأخیر در پرداخت می‌تواند به‌معنای عقب افتادن اقساط، افزایش بدهی، خرید نسیه یا صرف‌نظر کردن از برخی هزینه‌های ضروری باشد.‌به همین دلیل، پرداخت بموقع متناسب‌سازی و تسویه سریع معوقات را نمی‌توان مطالبه‌ای فرعی یا حاشیه‌ای دانست. این موضوع مستقیما با امنیت معیشتی جمعیتی گره خورده که سال‌ها حق بیمه پرداخت کرده‌اند .

انتظار برای تعیین تکلیف نهایی
اکنون چشم 4.5میلیون کارگر بازنشسته و حدود 10میلیون نفر از اعضای تحت تکفل آنها به زمان واریز حقوق خردادماه و نحوه اجرای متناسب‌سازی دوخته شده است. اگرچه احتمال پرداخت مبلغ متناسب‌سازی خرداد همراه با حقوق این‌ ماه مطرح شده، اما پرسش اصلی همچنان پابرجاست: مطالبات فروردین و اردیبهشت دقیقا چه زمانی پرداخت خواهد شد؟‌پاسخ به این سؤال برای بازنشستگان صرفا اطلاع از یک زمانبندی نیست، بلکه تعیین تکلیف بخشی از درآمدی است که بسیاری از خانواده‌ها از هفته‌ها قبل برای آن برنامه‌ریزی کرده‌اند.‌‌

فاصله میان محاسبات اداری و واقعیت زندگی
یکی از مشکلات مزمن در نظام پرداخت مستمری‌ها نگاه صرفا اداری به مسئله معوقات است. در این نگاه، تا زمانی که مبلغی در سیستم ثبت شده و قرار است در آینده پرداخت شود مشکل خاصی وجود ندارد و در سال‌های اخیر به یک امر معمول تبدیل شده است، اما از نگاه یک بازنشسته ارزش پولی که باید در فروردین دریافت می‌شد با پولی که چند ‌ماه بعد پرداخت می‌شود یکسان نیست.‌در اقتصادی که قیمت‌ها به‌صورت مستمر در حال افزایش هستند تأخیر در پرداخت مطالبات عملا بخشی از قدرت خرید بازنشسته را از بین می‌برد.