نگرانی‌ها درباره نور آبی موبایل تا چه حد درست است؟

پروانه بندپی؛ روزنامه‌نگار

در سال‌های اخیر با بیشتر شدن استفاده از موبایل، لپ‌تاپ و تبلت، خطرات «نور آبی» برای چشم‌ها هم نقل بسیاری از محافل شده است؛ نوری که خیلی‌ها آن را مقصر خستگی چشم، تاری دید و حتی آسیب‌های جدی‌تر می‌دانند، اما بررسی‌های علمی نشان می‌دهد نگرانی درباره نور آبی نمایشگرها، همیشه با میزان واقعی خطر آن همخوانی ندارد.

آیا نور آبی واقعاً به چشم آسیب می‌زند؟
دکتر سیدابوالقاسم موسوی، متخصص و جراح بیماری‌های چشم و مدیرعامل و عضو هیأت مدیره انجمن چشم‌پزشکی ایران در گفت‌وگو با همشهری درباره تبعات نور آبی موبایل و سایر ابزارهای دیجیتال می‌گوید: «مطالعات آزمایشگاهی نشان داده‌اند که شدت‌های بسیار بالای نور آبی می‌تواند موجب آسیب فتوشیمیایی در شبکیه چشم شود، اما شدت نور ساطع‌شده از نمایشگرهای معمولی بسیار کمتر از حد آسیب‌زاست. بنابراین در حال حاضر شواهد قطعی مبنی بر ارتباط استفاده عادی از نمایشگر با دژنراسیون ماکولا (یک بیماری چشمی که به‌تدریج باعث کاهش دید مرکزی می‌شود) وجود ندارد.»
به‌گفته این چشم‌پزشک‌‌«نگرانی اصلی بیشتر در جایی دیگر خودش را نشان می‌دهد؛ در سبک استفاده روزمره. نور آبی در ساعات پایانی شب می‌تواند ترشح ملاتونین را مهار کند و باعث به ‌هم خوردن چرخه خواب شود. نتیجه‌اش هم چیزی است که خیلی‌ها تجربه کرده‌اند: دیر خوابیدن، خواب سبک و خستگی چشم در روز بعد.» این چشم‌پزشک تأکید می‌کند که «این اثر بیشتر روی سیستم عصبی و خواب است، اما درنهایت روی سلامت عمومی و حتی احساس راحتی چشم هم تأثیر می‌گذارد.» خیلی‌ها برای محافظت از چشم‌ها و مراقبت از کیفیت خواب شبانه خود، از فیلترهای نور آبی که تقریبا در همه گوشی‌های هوشمند وجود دارد، استفاده می‌کنند اما دکتر ابوالقاسمی می‌گوید: «استفاده از فیلترهای نور آبی ممکن است کیفیت خواب را بهتر کند، اما نقش اثبات‌شده‌ای در پیشگیری از بیماری‌های شبکیه ندارد.»
متخصصان تأکید می‌کنند که مشکل چشم‌ها فقط به «نور آبی» محدود نمی‌شود. استفاده طولانی‌مدت از نمایشگرها باعث کاهش ناخودآگاه پلک‌زدن می‌شود و همین موضوع، یکی از مهم‌ترین عوامل خشکی چشم و خستگی بینایی است. به همین دلیل مجموعه این علائم با عنوان «سندروم بینایی دیجیتال» شناخته می‌شود؛ مشکلی که در بسیاری از کاربران، بدون آنکه جدی گرفته شود یا بدون آنکه خودشان بدانند، وجود دارد.