پاسخ دندان‌شکن در دفاع از خلیج‌فارس

ساسان شادمان منفرد | روزنامه‌نگار 

چند روز پیش یک ویدئو در فضای مجازی پربازتاب شد؛ کلیپی که در آن یک دانشجوی دختر ایرانی در یک نشست دانشگاهی در روسیه، نسبت به استفاده از واژه جعلی به‌جای «خلیج‌فارس» واکنش نشان داد. عارفه شیخ کلاهدوز، در رشته اقتصاد بین‌الملل دانشگاه روابط بین‌الملل مسکو وابسته به وزارت امور خارجه روسیه درس می‌خواند؛ دانشگاهی که به‌گفته او محل تحصیل و حضور بسیاری از دیپلمات‌ها، وزیران، سفیران و شخصیت‌های سیاسی مهم است. او درباره اتفاقاتی که ویدئوی آن پربازدید شده بود، در گفت‌وگویی با تلویزیون اینترنتی همشهری شرکت کرد که خلاصه‌ای از آن را می‌خوانید.

  در یکی از جلسات دانشگاه، 2تاجر عرب از عربستان سعودی و امارات متحده عربی درباره روابط تجاری روسیه با کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس سخنرانی می‌کردند. جلسه به زبان انگلیسی برگزار می‌شد و مترجمی داغستانی صحبت‌های عربی را ترجمه می‌کرد. تاجر اماراتی در سخنان خود از عبارت جعلی برای خلیج‌فارس استفاده و مترجم نیز همان واژه را به انگلیسی منتقل کرد. در آن لحظه احساس کردم نباید ساکت بمانم.

  در بخش پرسش و پاسخ، ابتدا به عربی به مهمانان خوشامد گفتم و سپس خود را دانشجویی ایرانی معرفی کردم. بعد به انگلیسی تأکید کردم که استفاده از آن واژه نادرست است و براساس اسناد تاریخی، سیاسی و ژئوپلیتیک، نام درست این پهنه آبی «خلیج‌فارس» بوده، است و خواهد بود.
   پس از این سخنان، دانشجویان حاضر  که از کشورهای مختلف بودند، من را تشویق کردند. سپس مترجم تلاش کرد توضیح دهد که در برخی جلسات عربی از آن واژه استفاده می‌شود، اما من دوباره تأکید کردم که این موضوع فقط برای من نیست، بلکه باید برای همه عبارت خلیج‌فارس استفاده شود.

  پس از جلسه از سوی مدیریت دانشگاه اخطار گرفتم، چون دانشگاه گفته بود، فضای دانشگاه محل مناقشه‌های سیاسی نیست. اما اگر دوباره چنین موضوعی درباره هویت ژئوپلیتیک ایران مطرح شود، بازهم واکنش نشان خواهم داد.

  در جلسه‌ای با حضور ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، پرسشی درباره کودکان و زنان ایرانی در جنگ با آمریکا مطرح کردم. زاخارووا چندین بار از طرف خود و ولادیمیر پوتین به مردم ایران تسلیت گفت و درباره اهمیت ایستادن در طرف درست تاریخ صحبت کرد.

    واکنشم از سر هیجان لحظه‌ای نبود، بلکه آن را وظیفه‌ای ملی و هویتی می‌دانم. وقتی نام و اعتبار تاریخی ایران در یک فضای رسمی و بین‌المللی زیر سؤال می‌رود، سکوت‌کردن را درست نمی‌دانم. فضای جلسه هم بسیار رسمی بود؛ جایی که دانشجویان روابط بین‌الملل از ملیت‌های مختلف حضور داشتند و مباحث اقتصادی و ژئوپلیتیکی با جدیت دنبال می‌شد. به همین دلیل، اصلاح یک واژه جعلی در چنین فضایی اهمیت بیشتری داشت. پس از آن، برخی دانشجویان به‌صورت شخصی آمدند و گفتند که کار درستی انجام داده‌ام. این واکنش‌ها باعث شد احساس کنم که اقدام من فقط یک پاسخ شخصی نبوده، بلکه بازتابی از غرور و هویت ایرانی در فضای خارج از کشور بوده است.

   اینجا باید از همدردی برخی دانشجویان خارجی، ازجمله دانشجویانی از جنوب شرق آسیا، اروپا و دیگر کشورها سخن بگویم؛ بسیاری از آنان، ایران را نمادی از استقلال، اقتدار و آزادیخواهی می‌دانند. متأسفم که در روزهای سخت کنار مردم ایران نبودم، اما هر جا توانسته‌ام با پرچم ایران و یاد شهدا از کشور دفاع کرده‌ام.