خانه خنک با مصرف کمتر

محمد سرابی | روزنامه‌نگار 

 تابستان امسال تهران اگرچه با گرمای شدید هوا و ناترازی آب و برق همراه می‌شود اما یک اتفاق خوب ممکن است حال و هوای خانه‌‌ها را عوض کند. شرکت برق اعلام کرده که حاضر است موتور همه کولر‌های تهران را با موتور‌های جدید و کم مصرف عوض کند. موتور‌های جدید از چند سال قبل در بازار پیدا شدند اما استقبال از آنها کافی نبود و موتور‌های قدیمی همچنان باقی ماندند و قبض‌های برق را زیاد کردند. حالا قرار است با ثبت نام شهروندان در سایت «برق تو» ماموران شرکت برق برای نصب موتور‌های جدیدی که  کمتر سر و صدا می‌کنند و به جای دو کلید «تند و کند» سامانه تنظیم دما دارند، به خانه‌‌ها بیایند. اما تهران 3 میلیون کولر دارد و معلوم نیست این پروژه بزرگ کی به نتیجه می‌رسد..

دور تند، مصرف کُند

صدای موتور کولر یکی از بدترین صدا‌ها برای اعصاب پدر خانواده است. اگر موتور روی دور تند باشد که دیگر برای او غیرقابل تحمل می‌شود اما اشکال از اعصاب نیست؛ از موتور‌های قدیمی است. فناوری ساخت کولر‌های آبی از 70سال قبل تا حالا تغییر نکرده است. موتور‌های سیم‌پیچی شده و تسمه لاستیکی و چرخ سنگین فلزی که با سروصدای زیاد می‌چرخد و پمپ که آب را روی پوشال‌ها می‌ریزد. فناوری جدید کولر‌های آبی که با پوشال سلولزی و موتور‌های BLDC کار می‌کند هم کمتر برق مصرف می‌کند، هم کمتر آب هدر می‌دهد و هم بیشتر خنک می‌کند اما هنوز در شهر‌های بزرگ ایران فراگیر نشده است. چرخه بزرگ فروش و نصب و تعمیر، هنوز براساس کولر‌های قدیمی کار می‌کند. نتیجه این است که با هر درجه گرم‌تر‌ شدن هوا، فشار به شبکه برق هم افزایش پیدا می‌کند.  معاون فروش و خدمات مشترکین شرکت توزیع نیروی برق استان تهران به همشهری می‌گوید: «اگر مصرف برق از الگوی مصرف 4ماهه گرم سال افزایش پیدا کند با نرخ تجدید‌پذیر محاسبه می‌شود و در نتیجه مبلغ قبض برق خانه‌ها خیلی زیاد خواهد شد. از طرف دیگر، 35درصد از بار سرمایشی تابستان مربوط به کولر‌های آبی و گازی است. الگوی مصرف در ماه‌های گرم 300کیلووات و در 8‌ماه دیگر 200کیلووات است و اگر مصرف واحد‌های مسکونی از این میزان بیشتر شود، بهای برق ناگهان زیاد می‌شود.»  محمدرضا صلابت تأکید می‌کند: «فعلا کولر‌های گازی در خانه‌ها آنقدر رواج ندارد و بار غالب را کولر آبی دارد. موتور قدیمی کولر آبی مصرف رده C دارد؛ درحالی‌که باید از وسایل کم مصرف استفاده کنیم. همانطور که رده مصرف یخچال باید A باشد رده مصرف موتور کولر هم باید A باشد.» یک کولر کامل سلولزی با قابلیت تنظیم سرعت ۶۵ تا ۸۵ میلیون تومان قیمت دارد و فعالیت آن نه با «کند و تند» بلکه با «تنظیم دمای هوای خروجی» انجام می‌شود.

احیای موتوری

پدر‌هایی که نه کولر را روشن می‌کنند و نه حاضر هستند موتور زنگ‌زده و یاتاقان خراب و تسمه شل‌شده آن را تعمیر کنند، آیا قبول می‌کنند که شرکت برق به رایگان موتور کولر پرمصرف قدیمی را با موتور جدید بی‌ال‌دی‌سی عوض کند؟   شرکت توزیع برق تهران اعلام کرده که شهروندان می‌توانند برای این کار در سایت «برق‌تو» ثبت‌نام کنند. معاون این شرکت به همشهری می‌گوید:« فناوری قدیمی باید با نسل جدید جایگزین شود اما فعلا نمی‌شود قالب کولر را عوض کرد؛ پس باید پوشال را سلولزی و موتور را کم مصرف کرد. پوشال سلولزی الان برای شهروندان شناخته شده است اما برای رواج ‌دادن موتور‌های جدید هم باید کاری انجام داد؛ موتور کم مصرف 11تا15میلیون تومان که در حالت عادی ممکن است کسی داوطلب خرید آن نباشد.» آیا می‌توان همه موتور کولر‌های شهر را عوض کرد؟ صلابت بیان می‌کند:« به جای اینکه میلیارد‌ها برای ساخت نیروگاه‌های جدید هزینه کنیم با استاندارد‌ کردن دستگاه‌های مصرفی می‌توانیم مصرف برق را کاهش دهیم. بخش‌های مختلف صنعت برق پشتیبان طرح تعویض موتور‌های کولر هستند و سود نهایی، هم به مصرف‌کننده و هم به صنعت برق برمی‌گردد.» دلیل افزایش مصرف برق «دور تند کولر‌های آبی» است. وقتی آپارتمان با دور کُند خنک نمی‌شود ساکنان آپارتمان کلید دور تند را می‌زنند و مصرف شدید برق شروع می‌شود. این کار بیشتر از همه در اوج مصرف برق روزانه یعنی ساعت‌های 11تا 15اتفاق می‌افتد و گاهی تا شب‌ هم ادامه دارد. تابستان‌ها 2700مگاوات از 6000مگاوات مصرف تهران مربوط به دستگاه‌های سرمایشی است. کولر‌های آبی جدید به جز کاهش مصرف برق، خنک‌کنندگی بیشتری هم دارند و شاید بتوان تابستان را روی دور کُند گذراند تا هم پدر‌ها راضی باشند و هم برق قطع نشود.