انتقاد طنزآمیز از تاریخ

کتاب «توطئه‌گران» نوشته خورخه ایبارگوئن گویتیا سال 1981منتشر شد و آخرین رمان او قبل از مرگش بود. این کتاب داستانی تاریخی ـ طنزآمیز است که براساس رویدادهای واقعی توطئه کوئرتانو در سال 1810نوشته شده، که مقدمه‌ای برای جنبش استقلال مکزیک از اسپانیا بود. ایبارگوئن گویتیا در این رمان با استفاده از طنز و نقد اجتماعی، اسطوره‌های تاریخ رسمی را زیر سؤال می‌برد و آنها را به داستانی پر از اشتباهات، خیانت‌ها و ناکارآمدی‌ها تبدیل می‌کند. این کتاب برای کسانی که به ادبیات آمریکای لاتین و بازخوانی‌های انتقادی از تاریخ علاقه دارند مناسب است.‌ داستان در مکزیک تحت استعمار‌ اوایل قرن نوزدهم می‌گذرد؛ زمانی که گروهی از نخبگان محلی، روحانیون، تجار و روشنفکران در حال اقدام علیه سلطنت اسپانیا بودند. این گروه شامل شخصیت‌های مختلفی است، ازجمله خوان نپوموسنو لوپز، تاجر میان‌رده‌ای که نقش محوری دارد. آنها در جلسات مخفی در کوئرتانو نقشه‌های خود را می‌کشند اما همه‌‌چیز به اشتباهات و سوءتفاهم‌های کوچک تبدیل می‌شود. در این رمان، افرادی که بیشتر خودخواه و بی‌کفایت هستند نه‌تنها با دشمن خارجی، بلکه با مشکلات داخلی نیز دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند. ‌ایبارگوئن گویتیا با سبک خاص خود، تاریخ را نه به‌عنوان یک حماسه قهرمانانه، بلکه به‌عنوان مجموعه‌ای از تصادفات و اشتباهات نشان می‌دهد. شخصیت‌ها در این داستان که بیشتر شبیه شخصیت‌های یک داستان پیتریسکی هستند، درگیر مشکلات روزمره و تفاوت‌های شخصی‌اند. در این توطئه بیشتر اشتباهات و مشکلات از بی‌کفایتی و درگیری‌های داخلی ناشی می‌شود و روایت داستان با دیالوگ‌های تند و طنزآلود همراه است که طنز تلخ نویسنده را به‌خوبی منتقل می‌کند. ‌در واقع کتاب «توطئه‌گران» نقدی است به تاریخ، قدرت و ناکارآمدی‌های آن که در قالب طنز و سبک سیاه نوشته شده است و به‌طور غیرمستقیم می‌پرسد که آیا انقلاب‌ها همیشه ناشی از برنامه‌ریزی و آرمان‌های روشنفکرانه‌اند یا بیشتر از اتفاقات تصادفی ساخته می‌شوند.‌ خورخه ایبارگوئن گویتیا آنتیلون، رمان‌نویس و نمایشنامه‌نویس مکزیکی بود که با طنزهایش به موفقیت چشمگیری در بین مردم و منتقدان دست یافت. ‌نشر ماهی چاپ نخست این کتاب را با برگردان قاسم مومنی در 176صفحه رقعی به بهای 240هزار تومان منتشر کرده است.