چگونه مرد دیوانه ‌ دچار خطای محاسباتی شد

علی ودایع |  کارشناس مسائل بین‌الملل 

برعکس آنچه بسیاری تصور می‌کنند، بی‌نظمی رفتاری ترامپ نه یک تناقض بلکه پیروی از یک الگوی پیچیده است. رئیس‌جمهور آمریکا قصد دارد هزینه‌ها را به سطح انفجار برساند و در آن برهه دست به تصمیم‌گیری بزند. وی می‌خواهد تجربه‌ای را که در سالیان دراز طی تجارت کسب کرده است در حوزه سیاست آمریکا پیاده‌سازی کند. در منطق رفتاری ترامپ طبق نظریه «مرد دیوانه» ابتدا باید با ادبیات تند با طرف مقابل به دیالوگ پرداخت تا او از منافع راهبردی‌اش به‌دلیل آشفتگی عقب‌نشینی کند و در گام‌های بعدی دست به امتیازگیری بزند. وی این سیاست را در قبال چین و روسیه نیز به‌کار برده و می‌برد، اما تجربه نشان داده در نقطه تلاقی برخورد بنا بر محاسبات سود و زیان، معمولا ترامپ عقب‌نشینی می‌کند.
اما در قبال ایران وضعیت کمی برای ترامپ پیچیده شد. او در ابتدا همچنان از ادبیات «مرد دیوانه» در مقابل ایرانی‌ها استفاده می‌کرد، اما در ساحت عمل این موضوع تا حد قابل‌توجهی به اثبات رسید که برخی از گمانه‌زنی‌های ترامپ درباره ایران با واقعیت سنخیت ندارد. او این برداشت را در سر می‌پروراند که می‌تواند بنابر تجربه ونزوئلا در قبال ایران و جمهوری اسلامی نیز به یک موفقیت ارزان‌قیمت دست پیدا کند.
مرد دیوانه سوار بر قایق تو‌پ‌دار قصد داشت از ایران به هرنحوی امتیاز بگیرد، اما در مقابل، او گمان نمی‌کرد که در برابر تهدیدات و البته اقدامات نظامی، ایرانی‌ها حاضر به عقب‌نشینی نباشند. او وقتی می‌گوید «ایرانی‌ها سمج هستند» یا «ایران جنگجویان سرسختی دارد» در اصل اعتراف به این موضوع و خطای محاسباتی است. ایران نیز در برابر اقدامات ترامپ دست به اقدام دیپلماسی از موضع قدرت زد؛ فرایندی که میدان و مردم نیز از آن حمایت و پشتیبانی می‌کنند.