ساختمان شهرداری که نظامی نبود

پریسا نوری | روزنامه‌نگار

در روزهای ابتدایی جنگ 2زیرساخت مهم شهری در منطقه18 یعنی ساختمان شهرداری و یکی از بزرگ‌ترین ورزشگاه‌های جنوب‌غرب پایتخت مورد حمله قرار گرفت و ویران شد. این اتفاق نه‌تنها باعث ایجاد خسارت‌های جدی در زیرساخت‌ها شد، بلکه زندگی روزمره مردم را تحت‌تأثیر قرار داد. رضا محمدی، شهردار منطقه18 در استودیو تلویزیون همشهری ابعاد این حمله‌ها و فرایند بازسازی ساختمان‌های آسیب‌دیده این منطقه را توضیح می‌دهد.

لحظه وقوع حادثه و جزئیات حمله
ساختمان شهرداری منطقه18 که مورد اصابت قرار گرفت، ساختمان اصلی‌مان بود که در حالت عادی ۳۳۰نیروی انسانی در آن حضور داشتند. روز حادثه همراه معاون شهرسازی، رؤسای اداره‌ها، دستگاه‌های نظارتی، بازرسی و حراست برای انجام بازدیدهای میدانی خارج از ساختمان بودیم. حوالی ساعت۹:۳۰ شب در مسیر بازگشت بودیم که شنیدیم ساختمان مورد اصابت قرار گرفته است. البته ما از شب قبل (چهارشنبه‌شب) برای جلوگیری از آسیب‌های احتمالی تصمیم گرفته بودیم کارکنان یگان حفاظت، نیروهای بیسیم و کادر خدمات شهری را از ساختمان مرکزی به نقاط دیگر منطقه منتقل کنیم.

آسیب 250خانه مسکونی در حمله به ورزشگاه
یکی از نقاط مورد حمله، ورزشگاه شهیدان اسماعیلی بود که شایعات استقرار نیروهای نظامی در آنجا مطرح شد که کاملا بی‌اساس است. این ورزشگاه کاملا عمومی و اجتماعی است که ۲۰سال پیش راه‌اندازی شد. موقعیت این ورزشگاه نیز کاملا مسکونی است؛ به‌طوری که اطراف آن بیش از ۲۵۰خانه آسیب دیده است. اگر هدف نظامی بود، با توجه به ماهیت غیرنظامی و موقعیت جغرافیایی آن، این حمله‌ها معنایی نداشت؛ این اقدامات صرفا با هدف آسیب به زیرساخت‌های رفاهی و اجتماعی مردم صورت گرفته است.

بازسازی 80درصدی خانه‌های خسارت‌دیده 
از میان ۱۱نقطه مورد اصابت در منطقه18 حدود ۱۹۳۸ساختمان مسکونی دچار آسیب شده‌اند. اکثر این آسیب‌ها در دسته «جزئی تا متوسط» قرار دارند. ما از همان روز اول پس از حادثه کار را شروع کردیم و تاکنون حدود ۸۰درصد از آسیب‌های جزئی و متوسط را بازسازی کرده‌ایم و به شهروندان تحویل داده‌ایم. تنها حدود ۲۰درصد باقی مانده که شامل مواردی است که یا نیاز به تخریب و نوسازی کامل دارند (مانند ۲۲واحد ساختمانی) یا به‌دلیل تعطیلات، شهروندان هنوز برای بازرسی نهایی مراجعه نکرده‌اند. ۲۹مدرسه در منطقه مورد اصابت قرار گرفتند که تمامی شیشه‌های آنها خرد شده بود و بلافاصله بازسازی شدند. همچنین حدود ۳۰کارگاه صنعتی آسیب دیدند که ۹مورد آنها نیاز به تخریب و نوسازی کامل داشتند که رسیدگی به آنها نیز به‌سرعت انجام شده است.

بازسازی ورزشگاه تا 2سال آینده 
ورزشگاه به‌دلیل شدت تخریب دیگر قابلیت بازسازی ساده ندارد و باید به‌طور کامل تخریب و مجددا نوسازی شود. با توجه به اینکه این مجموعه تحت مدیریت سازمان ورزش است، برنامه‌ریزی‌ها در حال انجام است. ساخت یک ورزشگاه استاندارد ممکن است یک تا 2سال زمان ببرد، اما اولویت ما شروع سریع کار است.

نقش حیاتی گروه‌های جهادی 
اگر قرار بود بازسازی‌ها صرفاً توسط توان عملیاتی-اداری شهرداری انجام شود، حداقل ۶ تا ۷‌ماه زمان لازم بود، اما با حضور مردم، این روند شتاب گرفت. بیش از ۱۵گروه جهادی در منطقه فعال بودند که با سازماندهی خود، سرعت کار را چندین برابر کردند. افراد متخصص در مشاغل مختلف مانند بنا، گچ‌کار، شیشه‌بر و کارگران ماهر، به‌صورت خودجوش برای کمک به بازسازی به ما مراجعه کردند. این مشارکت مردمی و نظام مبتنی بر نیروهای داوطلب، توان عملیاتی ما را به سطح۱۰۰ رساند و باعث شد فرایند بازسازی بسیار سریع‌تر از حد انتظار پیش برود.

زیرساخت‌های شهر، قربانیان بی‌دفاع جنگ 
بسیاری سؤال کرده‌اند که چرا ساختمان شهرداری هدف قرار گرفته است؟ آیا در اطراف آن یا داخل آن تجهیزات و مراکز نظامی وجود داشته؟ به‌صراحت اعلام می‌کنم که ماموریت شهرداری ارائه خدمات شهری شامل نظافت، رفت‌‌وروب، فضای سبز و حمل‌ونقل است و هیچ ارتباطی با فعالیت‌های نظامی ندارد. این ساختمان با قدمت ۴۵ساله تنها محل خدمت به شهروندان بود. اطراف ساختمان شهرداری نیز صرفاً در محدوده مسکونی قرار دارد و هیچ مرکز اداری، تجاری یا نظامی در آن نزدیکی نیست.

روایت قهرمانان بی‌نام‌ونشان 
یکی از تکان‌دهنده‌ترین صحنه‌هایی که دیدم در نزدیکی میدان الغدیر بود؛ جایی که موج انفجار به ساختمان‌های چهارطبقه آسیب زد و حتی نیروهای ما را به فاصله ۵متری پرتاب کرد. در میان آن آشوب جوانی را دیدم که بدون منتظرماندن برای آمبولانس یا دستور رسمی، آسیب‌دیدگان را روی دوش خود می‌گرفت و با وانت به سمت بیمارستان می‌برد. او با خود می‌گفت: «تا حالا 3نفر را به اورژانس رسانده‌ام.» این وطن‌دوستی خالصانه، همان روحیه‌ای است که ما به کارکنان خود می‌گوییم، وقتی شهروند در لحظه خطر پای کار است، ما نیز حق نداریم اجازه دهیم چهره شهر جنگی باشد.

افزایش سطح اعتماد و همبستگی اجتماعی
بدون اغراق در فضای فعلی شهر و میادین نوعی «روحیه اعتماد متقابل» و «یکپارچگی» میان شهروندان و مسئولان مشاهده می‌شود. این تعامل و مشارکت خودجوش که از دل بحران‌ها بیرون آمده، باعث شده است که برنامه‌های نوسازی بافت فرسوده و توسعه زیرساخت‌ها با سرعت بیشتری پیش برود. این همبستگی اجتماعی همان سرمایه‌ای است که به ما اجازه می‌دهد در آینده‌ای نزدیک، پروژه‌های نوسازی را با شتاب بیشتری به سرانجام برسانیم.