ماجرای راهاندازی «مرکز محاسبات»
علیرضا زمانی؛ تهرانپژوه
«مرکز محاسبات» دانشگاه صنعتی شریف فراتر از کارکرد خود عمل کرده است؛ مرکزی که امروز با نام «فاوا» شناخته میشود و حالا با آسیبهای ناشی از حملات اخیر آمریکا و اسرائیل در جنگ تحمیلی سوم، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. این مرکز با دعوت دکتر مجتهدی، رئیس دانشگاه از دکتر موسی خالصیزاده در اتاقی کوچک در محل بهداری فعلی دانشگاه شکل گرفت. خالصیزاده کار در دانشگاه پنسیلوانیا و استخدام در مرکز اتمی آلمان را رد کرد و با عشق به کشور برگشت. مجتهدی همچنین در سفر خود به اروپا برای دعوت از استادان توانمند ایرانی، برای آشنایی دانشجویان با ابزارهای علمی بهروز دنیا، یک کامپیوتر مدل ۱۱۳۰ را به ماهی 1100 دلار برای دانشگاه اجاره کرد. کامپیوترها آن زمان محدود و بسیار گرانقیمت بودند و به ناچار مراکز علمی آن را اجاره میکردند. با وجود این، رئیس دانشگاه مخالف ارائه درس کامپیوتر بود و فکر میکرد میل دانشجویان به درس ریاضی کم میشود. اما در نهایت دکتر خالصیزاده توانست او را راضی کند و «کاربرد کامپیوتر» به طور اختیاری در برنامه درسی ارائه شد. بعدها مرکز محاسبات، برنامهنویسی کامپیوتر به زبان فورترن را هم ارائه کرد. سالهای بعد و با رشد کامپیوتر در نهایت دانشکده ریاضی به دانشکده ریاضی و علوم کامپیوتر بدل شد. دانشگاه شریف هم نخستین مرکز علمی مجهز به کامپیوتر بزرگ آیبیام۳۶۰ درکشور شد و بعد از این بود که مرکز محاسبات، از مرکزی آموزشی فراتر رفت و پروژههای بزرگ محاسباتی را برای اولینبار در کشور اجرا کرد؛ پروژههایی که به شکل دستی انجام میشدند یا شرکتهای خارجی با مبالغ زیاد انجام میدادند؛ از جمله مکانیزهکردن نتایج کنکور سال ۱۳۴۷ که بهرغم بدبینیها و هشدارهای فراوان، موفق شدند نتایج کنکور سراسری را با بیش از ۷۰ هزار داوطلب، تنها در 48 ساعت محاسبه و اعلام کنند.
این موفقیت، نهتنها اعتبار ملی برای دانشگاه به همراه داشت بلکه پای این مرکز را به پروژههای کلان کشور، از محاسبات شرکت نفت تا ایجاد مراکز مشابه در نهادهای دولتی، باز کرد.
