دکترین بازدارندگی فعال ایران

‌تحول در راهبرد «دفاع تهاجمی» نیروهای‌مسلح ایران در جریان جنگ تحمیلی سوم، یکی از اصلی‌ترین اهرم‌های بازدارندگی فعال ایران در مواجهه با حمله تجاوزکارانه آمریکایی – صهیونی بوده‌است؛ راهبردی که با افزایش هزینه هرگونه حمله به ایران، قدرت بازدارندگی جمهوری ‌اسلامی را به رخ همگان کشید.‌حدود 10روز پس از آغاز جنگ تحمیلی سوم و با عبور دشمن متجاوز از خطوط قرمز حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی و انرژی، ایران از راهبردهای بازدارنده خود رونمایی کرد؛ سیاستی که از «چشم در برابر چشم» آغاز شد و با «سر در برابر چشم» ادامه یافت و اکنون به‌نظر می‌رسد که در آستانه مرحله «ضربه در برابر تهدید» قرار گرفته ‌است. در جریان جنگ 40روزه، ایران ثابت کرد براساس دکترین پیش‌گفته، «ضربات متناظر» سهمگینی بر پیکر دشمنان وارد می‌کند.


راهبرد پرثمر بازدارندگی فعال
جمهوری‌اسلامی طی سال‌های اخیر با درپیش گرفتن راهبرد جنگی «ضربه تلافی‌جویانه» نشان داده از قدرت لازم برای پیاده‌سازی راهبرد «بازدارندگی فعال» برخوردار است و در سال‌های اخیر شاهد نمونه‌های مختلفی از این راهبرد بوده ‌است.

عملیات شهید سلیمانی
 زمان: 18دی‌ 1398
 هدف: پایگاه آمریکایی «عین‌الاسد» در عراق
 دلیل: ترور شهید سلیمانی، فرمانده وقت نیروی قدس سپاه پاسداران از سوی ارتش آمریکا
 نوع پاسخ: شلیک 13موشک بالستیک

 نتیجه: وارد شدن آسیب سنگین به مرکز کنترل و فرماندهی، یگان‌های پهپادی، بالگردی و مجموعه امکانات خط پروازی آمریکا و مجروح شدن تعداد قابل توجهی از نیروهای آمریکایی

عملیات وعده صادق یک
 زمان: 26فروردین‌ 1403
 هدف: اهداف نظامی چندگانه در سرزمین‌های اشغالی
 دلیل: حمله 13فروردین1403 رژیم‌صهیونیستی به ساختمان کنسولگری ایران در دمشق و شهادت جمعی از مستشاران نظامی ایران در سوریه
 نوع پاسخ: شلیک بیش از ۳۰۰پهپاد و موشک بالستیک و کروز از سوی ایران به‌سوی سرزمین‌های اشغالی
 نتیجه: اصابت تعدادی از موشک‌های ایران به پایگاه‌های هوایی «رامون» و «نواتیم» و برخی دیگر از اهداف نظامی در سرزمین‌های اشغالی و وارد آمدن خسارت‌های قابل توجه به آنها

 عملیات وعده صادق2
 زمان: 10مهر 1403
 هدف: اهداف نظامی و امنیتی در نقاط مختلف سرزمین‌های اشغالی
دلیل: پاسخ به ترور شهید اسماعیل هنیه (رئیس دفتر سیاسی حماس) در تهران (10مرداد1403) و همچنین ترور شهیدان سیدحسن نصرالله، دبیرکل شهید حزب‌الله لبنان و سردار عباس نیلفروشان در لبنان
نوع پاسخ: شلیک چیزی حدود 200موشک بالستیک به‌سوی اهدافی در سرزمین‌های اشغالی

 نتیجه: اصابت 90درصدی موشک‌ها به اهدافی از قبیل‌ مقر موساد، 3پایگاه مهم هوایی و رادارهای راهبری و مراکز تجمع تانک‌ها و نفربرهای رژیم‌ صهیونیستی در برخی اهداف نظامی.
 این عملیات همچنین خسارت‌های مادی و پیامدهای اقتصادی و امنیتی زیادی برای رژیم‌ صهیونیستی به‌دنبال داشت.

چشم در برابر چشم
19اسفند1404 بود که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس طی پستی در فضای‌ مجازی، از فاز تازه راهبرد بازدارندگی ایران رونمایی کرد و نوشت: «امروز قاعده «چشم در برابر چشم» را حکم می‌کنیم؛ بی‌تعارف و بی‌استثنا». در ادامه به چند نمونه از این نوع پاسخ‌های ایران اشاره می‌شود.

  حمله به بانک‌های آمریکایی
 زمان: 23اسفند1404
 هدف: شعبه‌های «سیتی‌بانک» آمریکا در دبی(امارات) و منامه(بحرین) 
 دلیل: پاسخ به تجاوز دشمن به 2بانک ایرانی
 تاکتیک: حمله پهپادی
 نتیجه:‌تعطیلی همه شعبه‌های سیتی‌بانک در امارات / زیان مالی گسترده یکی از غول‌های بانکی وال‌استریت

 پاسخ حمله به پالایشگاه
 زمان: 16اسفند1404
 هدف: پالایشگاه حیفا
 دلیل: حمله رژیم‌صهیونیستی به پالایشگاه تهران
 تاکتیک: حمله پهپادی و موشکی (از نوع خیبرشکن)
 نتیجه: وارد آمدن خسارت‌های سنگین به تاسیسات پالایشگاه راهبردی حیفا و تاسیسات شرکت بازان

انتقام پارس‌جنوبی
 زمان: 28اسفند1404
‌ اهداف
 پالایشگاه حیفا و تاسیسات شرکت بازان
 پالایشگاه سامرف در عربستان سعودی
 میدان گازی الحصن در امارات
 مجتمع پتروشیمی الجبیل در عربستان سعودی
 مجتمع پتروشیمی مسیعید و شرکت مسیعید هولدینگ وابسته به شرکت شورون در قطر
 پالایشگاه رأس لفان (فازهای ۱ و ۲) در قطر

دلیل: حمله رژیم ‌صهیونیستی به تاسیسات نفت و گازی پارس‌جنوبی
 تاکتیک: حمله با موشک بالستیک

 نتیجه: قطع برق در برخی مناطق حیفا/ انفجار در بخش گسترده‌ای از مخازن و تجهیزات این پالایشگاه / تصمیم تل‌آویو برای جابه‌جایی پالایشگاه نفت حیفا

انتقام خون فرمانده
 زمان: 13فروردین‌ 1405
 هدف: حمله به مراکز داده «آمازون» 
 دلیل: پاسخ به ترور سردار محمدعلی فتحعلی‌زاده، فرمانده یگان فاتحین سپاه 
 تاکتیک: حمله پهپادی
 نتیجه: ‌ وارد آمدن آسیب‌های جدی به زیرساخت‌های این شرکت‌های حوزه هوش‌مصنوعی 

   پاسخ سنگین به ترور
 زمان: 14فروردین‌ 1405
هدف: حمله به مراکز داده «اوراکل» در امارات
 دلیل: پاسخ به ترور دکتر خرازی و همسرش
 تاکتیک: حمله پهپادی

 نتیجه: ‌ تخریب زیرساخت‌های مرکز داده‌ها و رایانش این شرکت آمریکایی

بستن دوباره تنگه هرمز
 زمان: 29فروردین‌ 1405
 هدف: بازگشت محدودیت‌ها به تنگه هرمز 
 دلیل: پاسخ به اعمال محاصره ادعایی دریایی ازسوی آمریکا
 تاکتیک: اعمال قاطع مدیریت بر تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز
 نتیجه: ‌ افزایش دوباره قیمت‌ها در بازار جهانی انرژی و بازگشت بسیاری از نفتکش‌ها 

ضربه علمی به رژیم صهیونیستی
 زمان: 8فروردین ۱۴۰۵
 هدف: دانشگاه صنعتی تکنیون در حیفا (مؤسسه فناوری تسلیحاتی)
 دلیل: پاسخ به حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران
 تاکتیک: حمله موشکی
 نتیجه: وارد شدن آسیب مؤثر به مؤسسه کلیدی در تحقیقات فناوری و نظامی رژیم‌صهیونیستی و خسارت دیدن ساختمان‌های مختلف این مؤسسه

سر در برابر چشم
از 7فروردین‌ 1405و به‌دنبال ادامه حملات آمریکایی – صهیونی به زیرساخت‌های غیرنظامی ایران، فرمانده هوافضای سپاه پاسداران از ورود ایران به سطح تازه‌ای از بازدارندگی خبر داد؛ «سر در برابر چشم». سردار سیدمجید موسوی طی پستی در فضای‌مجازی، نوشت: «یک‌بار پیش از این ما را آزمودید؛ دنیا دوباره دید خودتان بازی با آتش و حمله به ‎زیرساخت را شروع کردید. این مرتبه معادله دیگر چشم در مقابل چشم نخواهد بود؛ منتظر باشید». در ادامه به برخی اقدام‌های ایران در این چارچوب اشاره می‌شود.

  6 در برابر 2
 زمان: 7فروردین‌ 1405

‌ اهداف
 ۶ کارخانه فولاد در سرزمین‌های اشغالی
 و ۵ کشور منطقه
 مجتمع حدید در عربستان
 ام‌استیل در مصفح امارات
 قطر استیل در قطر
 فولاد الشعیبه در کویت
 بحرین استیل در بحرین
 مجتمع فولاد عکا در سرزمین‌های اشغالی

 دلیل: پاسخ به حملات آمریکایی – صهیونی به مجتمع‌های فولاد مبارکه و فولاد خوزستان
 تاکتیک: حملات موشکی و پهپادی

 نتیجه: ‌ وارد آمدن‌ خسارت‌های گسترده به صنایع آمریکایی – صهیونی، به‌ویژه صنایع آلومینیوم امارات و بحرین و ایجاد اختلال جدی در زنجیره تأمین فلزات استراتژیک در جهان. 
خبرگزاری «رویترز» در گزارشی دراین باره نوشت: «ایران با حمله به کارخانه‌های ذوب آلومینیوم خلیج‌فارس، زنجیره تامین آلومینیوم آمریکا را مختل کرد.

 11پالایشگاه به ازای 2پالایشگاه

 راهبرد: تغییر از «چشم در برابر چشم» به «سر در برابر چشم»
 هدف: 11پالایشگاه در سرزمین‌های اشغالی و سراسر منطقه
 دلیل: حمله آمریکایی – صهیونی به 2پالایشگاه تهران و لاوان

‌جغرافیای اهداف‌
سرزمین‌های اشغالی
 پالایشگاه حیفا به ارزش 5میلیارد دلار
عربستان سعودی
 پالایشگاه ساتروپ به ارزش 10میلیارد دلار
 پالایشگاه ینبع به ارزش 7میلیارد دلار
 پالایشگاه سامرف به ارزش 12میلیارد دلار
 پالایشگاه التنوره به ارزش 20میلیارد دلار
امارات متحده عربی
 پالایشگاه داس به ارزش یک میلیارد دلار
 پالایشگاه الرویس به ارزش 30میلیارد دلار
کویت
 پالایشگاه الاحمدی به ارزش 5میلیارد دلار
 پالایشگاه مینا عبدالله به ارزش 15میلیارد دلار
قطر
 یک فاز پالایشگاه راس لفان به ارزش 3میلیارد دلار
بحرین
 پالایشگاه باپکو به ارزش 6میلیارد دلار


مرحله سوم؛ ضربه در برابر تهدید
تحولات میدانی جنگ 40روزه نشان داد در پیش گرفتن راهبرد «سر در برابر چشم» ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای مقابله مؤثر با حملات محور آمریکایی – صهیونی به‌حساب می‌آید و اکنون مرحله سوم چنین رویکردی، «ضربه در برابر تهدید» خواهد بود؛ یعنی هرگونه تهدیدی می‌تواند با پاسخ میدانی محسوس ازسوی ایران مواجه شود.
 راهبرد: ضربه در برابر تهدید در ادامه «سر در برابر چشم»
 هدف: شکستن «اراده تهاجم» دشمن و ایجاد اختلال در محاسبات دشمن
 ضرورت: در چارچوب منطق بازدارندگی تهاجمی
 اهمیت: افزایش هزینه‌های نهایی برای دشمنی که به‌دنبال «نابودی کامل» است.
 خط قرمز: انفعال یا عقب‌نشینی با پیامد «تشدید تهاجم»
 پیام راهبردی: مواجه شدن هرگونه اقدام خصمانه با پاسخی به‌مراتب سخت‌تر و غیرقابل پیش‌بینی 

‌ محورها:
 پاسخ قاطع به تهدیدهای لفظی
 نشان دادن آمادگی کامل برای پرداخت هزینه‌های بالا و اتخاذ اقدام‌های قاطع
 افزایش تصاعدی و کنترل‌شده شدت عملیات
 حفظ اهرم‌های فشار موجود
 توسعه دامنه هدف‌گیری به نقاط حیاتی و حساس دشمن