اقتصادجهانی‌ در گرداب موج گرانی

بهزاد رنجبر | روزنامه‌نگار

با آغاز ‌جنگ تحمیلی سوم، اقتصاد جهانی بار دیگر با یک شوک ژئوپلیتیکی کم‌سابقه مواجه شد؛ شوکی که نه‌تنها بازارهای مالی، بلکه قیمت کالاهای اساسی، انرژی، حمل‌ونقل و حتی خدماتی مانند بلیت هواپیما را در بسیاری از کشورها به‌سرعت تحت‌تأثیر قرار داد. بررسی داده‌های اولیه از هفته‌های نخست این بحران نشان می‌دهد که اثرات قیمتی این جنگ، به‌ویژه از مسیر افزایش هزینه انرژی به شکلی زنجیره‌ای به سایر بخش‌های اقتصاد جهانی منتقل شده است. جنگ تحمیلی سوم ابتدا منجر به افزایش قیمت نفت و گاز شد و سپس به‌سرعت به سایر بخش‌ها ازجمله حمل‌ونقل، تولید و مواد غذایی منتقل و یک موج تورمی جهانی ایجاد کرد.

انرژی؛ منشأ اصلی موج گرانی
نقطه شروع این موج تورمی، بازار انرژی بود. قیمت نفت خام در روزهای ابتدایی جنگ تا ۴۰درصد افزایش یافت و در برخی مقاطع حتی به سطوحی رسید که تحلیلگران از احتمال رشد بیشتر درصورت تداوم تنش‌ها خبر دادند. همزمان، قیمت گاز طبیعی نیز در اروپا تا ۳۰ درصد رشد کرد. از آنجا که بسیاری از صنایع و خانوارها در اروپا وابسته به گاز هستند، این افزایش به‌سرعت به قبوض انرژی و هزینه تولید منتقل شد. به‌طور کلی می‌توان گفت که جهش قیمت انرژی مهم‌ترین محرک موج گرانی در سایر بخش‌ها بوده است.