دستاوردهای سکوت صحنه نبرد

محمدعلی حسن‌نیا

در یک ابتکار دیپلماتیک بی‌سابقه با میانجیگری پاکستان، آمریکا و ایران  به یک آتش‌بس 2هفته‌ای بین دوطرف جنگ رضایت دادند؛ آتش‌بسی که دستاوردهای ملموسی برای جمهوری اسلامی و ملت ایران داشته است. آتش‌بس 2هفته‌ای به ایران فرصت بازسازی توان نظامی، ارزیابی خسارات، تقویت پدافند و تجدید سازمان نیروها را داد. همچنین زمان برای مدیریت افکار عمومی، تحرکات دیپلماتیک و کاهش فشارهای بین‌المللی فراهم شد و امکان هماهنگی بیشتر با متحدان منطقه‌ای را ایجاد کرد. همه این موارد را می‌توان به‌صورت خلاصه در محورهای ذیل برشمرد.

1-تجدید قوای نیروهای مسلح ایران 
براساس اظهارات سردار سیدمجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، آتش‌بس 2هفته‌ای  با آمریکا و اسرائیل دستاوردهای دفاعی مهمی برای ایران به همراه داشت:

  افزایش سرعت بازسازی تجهیزات
  به‌روزرسانی و بازسازی سکوهای پرتاب موشک و پهپاد
  بازسازی سریع ظرفیت‌های نظامی
  اختلال در بازسازی دشمن که بعد از آتش‌بس تا حدودی مشکلات برای آن ایجاد شد.
  عدم‌ورود به تنگه هرمز برای عملیات توسط دشمن
  از دست رفتن ابتکار عمل توسط دشمن
  بازرسی از تأسیسات زیرزمینی در طول آتش‌بس توسط فرماندهان نظامی ایران و بازدید از روند بازسازی تونل‌های موشکی 
  از دست رفتن «شتاب عملیاتی» و غافلگیری برای اسرائیل و آمریکا
  برنامه‌ریزی دقیق‌تر و جمع‌آوری اطلاعات بهتر عملیاتی برای ایران تا نیروها را بازآرایی و نقاط ضعف را اصلاح کند و برای حملات زمینی و هوابردی آمادگی داشته باشد.

2-تحقیر آمریکا با آتش‌بس
  درخواست چندباره مذاکره و آتش‌بس توسط آمریکایی‌ها (اظهارات غریب‌آبادی و خطیب‌زاده، 2معاون وزیر خارجه)
  رد درخواست برخی از کشورهای منطقه توسط ایران برای آتش‌بس و انجام مذاکره
  درخواست کتبی 15ماده‌ای آمریکا که به پاکستان برای مذاکره ارائه شد.
  عقب‌نشینی ترامپ از خواسته تسلیم علیه ایران

3-پذیرش چار چوب پیشنهادی ایران
  ایران یک متن سیاسی 10بندی برای مذاکره با آمریکا اعلام کرد که بسیاری از بندهای آن محقق شد.
  نشریه نیو ریپابلیک: ترامپ با پذیرش چارچوب پیشنهادی ایران به‌عنوان پایه صلح راهی برای حفظ وجهه خود ندارد.
  ایران توانست برای بار نخست موضوع مذاکره را منطقه‌ای کند و همه چارچوب محور مقاومت را در آن قرار دهد.
  ترامپ در فضای مجازی عکسی از توییت وزیر امور خارجه ایران درخصوص بندهای 10ماده‌ای تهران بازنشر کرد.
  ایران شروط 15گانه ترامپ برای مذاکرات را به هیچ وجه نپذیرفت.

4-تصویر جدید از مذاکرات
  ایران در صدر هیأتی بلندپایه اعم از سیاسی، امنیتی، نظامی، اقتصادی، حقوقی و رسانه‌ای به پاکستان رفت که نشان از قوت تیم داشت.
  مذاکرات در سطح رئیس قوه مقننه برگزار شد که نشان می‌داد تصویر جدیدی برای مذاکرات شکل گرفته است.
  تیم آمریکایی این بار تغییر کرد و هیأت واشنگتن به سطح معاون رئیس‌جمهور رسید که از ابتدای انقلاب تاکنون بی‌سابقه بود.
  اختیارات ونس به‌عنوان معاون رئیس‌جمهور برای رسیدن به یک توافق بیشتر شد.
  تیم ایرانی با زبان قدرت در میز مذاکرات شرکت کرد.
  میانجی مذاکرات این بار پاکستان با محوریت عاصم‌منیر، فرمانده قدرتمند ارتش پاکستان بود که نشان از فضای جدیدی داشت.
  قالیباف در جریان مذاکرات به ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا تذکر جدی درخصوص حسن‌نیت دوطرف داد.

جتینر جتین، روزنامه‌نگار ترک: تنشی بین وزیر سیدعباس عراقچی و ویتکاف رخ داد که به‌دلیل اختلاف جدی بر سر مدیریت تنگه هرمز نزدیک بود به درگیری فیزیکی منجر شود. عراقچی با صدای بلند فریاد زد: هرگز ایرانی‌ها را تهدید نکن!

5-آتش‌بس در لبنان
  تهران از همان ابتدا اعلام کرد برقراری آتش‌بس در جنگ منوط به آتش‌بس در لبنان است.
  طرف ایرانی در مذاکرات اسلام‌آباد تا زمانی که آتش‌بس در بیروت برقرار نشد وارد مذاکرات مستقیم با ونس نشد.
  پس از مذاکره آتش‌بس در لبنان هم اعلام شد و بسیاری از مردم جنوب به خانه‌هایشان بازگشتند.
  روند آتش‌بس 10روزه بین لبنان با تصمیم سیاسی تهران رخ داد که حتی نبیه بری، رئیس مجلس لبنان دقیقا به آن اشاره کرد.

6-تثبیت اقتدار ایران بر تنگه هرمز
  ایران پیش‌شرط آمریکا برای باز شدن تنگه هرمز قبل از مذاکرات را رد کرد.
  نظام جدید حقوقی بر تنگه هرمز در زمان همین مدت آتش‌بس توسط برخی دستگاه‌ها در حال تدوین است.
  ایران بعد از نقض عهد آمریکا در لبنان و همچنین محاصره دریایی دوباره تنگه هرمز را بست.
  آتش‌بس هیچ تغییری در روند تنگه نداشت و همه کشتی‌ها با اجازه ایران و در برخی موارد با دادن عوارض از تنگه عبور کردند.
  بیانیه شورای ‌عالی امنیت ملی و قرارگاه خاتم الانبیا(ص) درباره مدیریت بر تنگه هرمز تا پایان قطعی و پایدار جنگ
  اعمال حاکمیت کامل نظامی و بازگشت به وضعیت پیشین

7-زمان به نفع ایران
  فشار فزاینده انتخاباتی و نزدیکی انتخابات میان‌دوره‌ای برای ترامپ
  فرسایش لجستیکی و کمبود مواد غذایی در ناو هواپیمابرUSS Gerald Ford پس از ۳۰۰روز استقرار
  خدمه ناوهای USS Abraham Lincoln و USS Tripoli به‌دلیل اختلال در خطوط تأمین با کمبود شدید مواد غذایی مواجه بودند.
  تضعیف بازدارندگی آمریکا در نگاه متحدان و رقبا مخصوصا اعراب
  تطبیق ایران و جامعه با وضعیت جنگی
  فشارهای داخلی علیه ترامپ، مخصوصا جمهوری‌خواهان بر وی(به‌ویژه قانون 90روزه جنگ که اختیارات را از ترامپ می‌گیرد)

8-اتحاد از میدان تا دیپلماسی
  حمایت مردم از روند دیپلماسی اقتدارگرای تیم ایرانی
  آشکار شدن نقض عهد دشمن در روند مذاکرات و حمایت دوچندان مردم از میدان رزم
  انسجام بیشتر خیابان برای تقابل با تهدیدات دشمن، به‌ویژه برگزاری رزمایش‌های خیابانی برای مقابله با حمله زمینی
  اتحاد گفتاری و رفتاری مردم و مسئولان برای دفع کامل تهدید نظامی

9-اختلافات آمریکا با متحدان
داخل حاکمیت: ونس، معاون ترامپ در ابتدای جنگ مخالف جدی بود و تقریبا 40روز سکوت کرد و بعد از عدم‌پیروزی آمریکا نقش وی پررنگ‌تر و نقش هگست، وزیر جنگ و تیم جنگ‌طلب در کاخ سفید کمتر شد.
آمریکا و اروپا: ترامپ بارها ناتو و اروپا را در جنگ سرزنش کرد و خواستار ورود برای آزادی تنگه هرمز شد. مکرون، استارمر و ملونی رؤسای فرانسه، انگلیس و ایتالیا درخواست‌های وی را رد کردند و بعد از آتش‌بس گفتند که چرا ترامپ ابتدا وارد جنگ شد که اکنون آتش‌بس انجام دهد و ترامپ هم ناتو را ببر کاغذی خواند.
آمریکا و اعراب: امارات به‌صورت ویژه و عربستان کمتر خواستار ادامه جنگ آمریکا با ایران بودند، ولی آتش‌بس این موضع آنان را با مشکل روبه‌رو کرد و سران امارات بعد از 40روز عدم‌تماس با طرف ایرانی مجبور شدند با ایران تماس بگیرند و معاون محمد بن زاید(رئیس امارات) با قالیباف و وزیر خارجه عربستان با عراقچی تماس تلفنی برقرار کردند.
آمریکا و اسرائیل: ترامپ یک ‌بار به کنایه اعلام کرد قرار بود جنگ 3روزه پایان یابد(طبق برنامه عملیاتی نتانیاهو)، ولی این‌گونه نشد و در همین آتش‌بس، زمانی که ترامپ آتش‌بس در لبنان را اعلام کرد، دفتر نخست‌وزیری اسرائیل گفت که از این خبر شوکه شده و خواستار توضیح کاخ سفید بود.
آمریکا و رسانه افکار عمومی: جنگ ایران و پیامدهای آن باعث دوقطبی شدن رسانه‌ها و افکار عمومی آمریکا شد. بخشی از رسانه‌های محافظه‌کار از رویکرد سختگیرانه دونالد ترامپ حمایت کردند، درحالی‌که رسانه‌های لیبرال و برخی تحلیلگران در شبکه‌هایی مثل سی‌ان‌ان و نیویورک تایمز در مورد هزینه‌های جنگ و خطر تشدید بحران هشدار دادند. نظرسنجی‌های رسانه‌ای نشان داد افکار عمومی آمریکا، به‌ویژه درباره ادامه درگیری و آتش‌بس به‌شدت دچار اختلاف و کاهش اعتماد به تصمیمات دولت شده است. حتی ترامپ بارها به این رسانه‌ها حمله کرد و نوشت آنها درباره ایران دروغ می‌گویند.

10- پذیرش شروط 10بندی ایران در مذاکرات
  تهران اعلام کرد مذاکره برای مذاکره را نمی‌خواهد.
  مذاکرات صرفا هسته‌ای و پایان جنگ متمرکز است.
  دارایی‌های ایران باید آزاد شود.
  تحریم‌ها باید رفع شود.
  غرامت از طرق مختلف باید به ایران پرداخت شود.
  تنگه هرمز و روند آن به دوره قبل باز نمی‌گردد و باید با مدیریت ایران باشد.
  شرط اصلی پایان جنگ و عدم‌بازگشت قطعی به دوره نه جنگ و نه صلح باشد.