شوک هرمز

بهزاد رنجبر | روزنامه‌نگار 

با گذشت بیش از یک‌ماه از آغاز جنگ رمضان، پیامدهای اقتصادی این بحران به‌سرعت از سطح منطقه‌ای فراتر رفته و به یک شوک تمام‌عیار جهانی تبدیل شده است. در مرکز این بحران تنگه هرمز قرار دارد؛ گذرگاهی حیاتی که انسداد یا اختلال در آن اقتصاد جهانی را در معرض یکی از بزرگ‌ترین تکانه‌های چند دهه اخیر قرار داده است. به گزارش همشهری، تحلیل نهادهای بین‌المللی، بانک‌های سرمایه‌گذاری و اقتصاددانان نشان می‌دهد که جهان اکنون با ترکیبی از افزایش شدید قیمت انرژی، اختلال در زنجیره تأمین و خطر رکود تورمی مواجه است؛ وضعیتی که بسیاری آن را با شوک‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ مقایسه می‌کنند. تحلیل نهادهای اقتصادی و مالی جهان مانند صندوق بین‌المللی پول و بانک‌های سرمایه‌گذاری بزرگ نشان می‌دهد که جهان در آستانه یک تحول اقتصادی جدی قرار گرفته است.‌انسداد تنگه هرمز نه‌تنها بازار انرژی، بلکه کل ساختار اقتصاد جهانی را تحت‌تأثیر قرار داده و خطر بازگشت به دوره‌ای از تورم بالا و رشد پایین را افزایش داده است.

تنگه‌ای که اقتصاد جهان را به لرزه درآورد
تنگه هرمز باریکه‌ای استراتژیک میان خلیج‌فارس و دریای عمان است که به‌طور متوسط روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از آن عبور می‌کند. علاوه بر نفت، حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) نیز از این مسیر انجام می‌شود. اختلال در این مسیر به‌معنای قطع یا کاهش ناگهانی عرضه انرژی به بازارهای جهانی است؛ اتفاقی که به‌سرعت باعث افزایش قیمت‌ها و بی‌ثباتی بازارها می‌شود.

 انفجار قیمت انرژی؛ بازگشت کابوس نفتی
بانک‌های سرمایه‌گذاری ازجمله گلدمن ساکس و جی پی مورگان هشدار داده‌اند که درصورت تداوم انسداد تنگه، جهان با بزرگ‌ترین شوک عرضه انرژی از دهه ۷۰ میلادی مواجه خواهد شد. افزایش قیمت انرژی به‌طور مستقیم به سایر بخش‌ها نیز منتقل  و منجر به به افزایش هزینه حمل‌ونقل، افزایش قیمت مواد غذایی و رشد هزینه تولید در صنایع خواهد شد.

 هشدار صندوق بین‌المللی پول درباره رکود تورمی
صندوق بین‌المللی پول در تازه‌ترین ارزیابی اعلام کرد این جنگ چشم‌انداز اقتصاد جهانی را به‌طور معناداری تیره کرده است. با بسته ماندن تنگه هرمز رشد اقتصادی جهانی کاهش خواهد یافت، تورم افزایش پیدا می‌کند و ترکیب این دو عامل می‌تواند به رکود تورمی منجر شود.

افت تجارت جهانی؛ هشدار نهادهای بین‌المللی
برآورد  سازمان ملل نشان می‌دهد که بحران هرمز می‌تواند رشد تجارت جهانی را به‌شدت کاهش دهد. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که رشد تجارت جهانی از حدود ۴.۵ درصد به ۲ درصد یا کمتر سقوط کند و هزینه حمل‌ونقل دریایی به‌شدت افزایش یابد.
نگر انی بانک‌های سرمایه‌گذاری؛ خطر رکود جهانی
گلدمن ساکس و جی پی مورگان در ارزیابی جدید خود  احتمال وقوع رکود جهانی را افزایش داده و تأکید کرده‌اند با تداوم شوک نفتی ‌ ذخایر نفتی به‌سرعت کاهش می‌یابد.