رژیم حقوقی تنگه هرمز عوض شد

 عزم جدی ایران برای بسته نگه‌داشتن تنگه هرمز نشان داد که این اقدام یک برنامه موقت و چندروزه نیست، بلکه از این پس جمهوری اسلامی ایران نظام حاکمیتی جدیدی در آبراهه جنوبی خود اعمال خواهد کرد. مدیریت تنگه هرمز 2جنبه دارد؛ یکی رژیم حقوقی جدید که برنامه حرکت کشتی‌ها را تغییر خواهد داد و دیگر درآمدی که ایران از محل عبور کشتی‌ها خواهد داشت.
رژیم حقوقی جدید
مدتی پس از بسته‌شدن تنگه هرمز دولت ایران رسما اعلام کرد که رژیم حقوقی حاکم بر این تنگه تغییر خواهد کرد. از این پس کشتی‌ها با یک نظام تردد جدید از این منطقه عبور خواهند کرد. نمایندگان مجلس در حال تصویب رژیم حقوقی جدید مدیریت تنگه هرمز و ابلاغ آن به دولت برای اجرا هستند. در بخشی از این طرح آمده است که شناورهای مرتبط با کشورهای متخاصم‌جز مواردی که توسط شورای‌عالی امنیت ملی تأیید شده باشند، اجازه تردد از تنگه هرمز را نخواهند داشت.

طرح ایران برای کنترل و دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز شامل 4بخش است:

هزینه تأمین امنیت کشتیرانی
دریافت عوارض آلایندگی محیط‌زیستی
دریافت هزینه بابت خدمات راهنمایی
تشکیل صندوق توسعه و پیشرفت منطقه

2 ماده از طرح مجلس برای مدیریت تنگه هرمز
  به‌منظور تأمین هزینه‌های ایمنی ناوبری دولت موظف است نسبت به اخذ هزینه‌های خدمات راهنمایی ناوبری از شناورهای عبوری از تنگه هرمز به‌صورت ریالی اقدام کند. این هزینه‌ها باید به‌گونه‌ای تعیین شود که مسیر عبوری از تنگه هرمز همچنان ارزان‌تر از سایر مسیرهای ترانزیتی باشد.
   به‌منظور تقویت همبستگی کشورهای حوزه خلیج‌فارس و ارتقای صلح و توسعه پایدار منطقه‌ای، وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است حداکثر 10 روز پس از لازم‌الاجراشدن این قانون، با همکاری وزارت امورخارجه نسبت به راه‌اندازی صندوق بازسازی و توسعه خلیج‌فارس اقدام کند. کشورهای غیرمتخاصم حوزه خلیج‌فارس می‌توانند عضو این صندوق شوند.


درآمد از تنگه هرمز
با بسته‌شدن تنگه هرمز به‌روی کشتی‌های دشمن و اعلام رسمی دولت ایران درباره رژیم حقوقی جدید این آبراه‌ دریایی، گمانه‌زنی‌های مختلفی درباره درآمد ایران از این مسیر بیان شد. اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز به 2شکل برای ایران سود اقتصادی دارد:

دریافت عوارض عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز

افزایش قیمت نفت درنتیجه تغییر برنامه حرکت نفتکش‌ها

عوارض عبور
درآمد ایران از محل عوارض عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز تا‌کنون محاسبه نشده است و مدت زیادی نیز از اعمال رژیم حقوقی جدید در این منطقه نمی‌گذرد؛ بنابراین تنها می‌شود برخی ارقام را محاسبه کرد که نتیجه آنها براساس حمل نفت یاکالا‌های دیگر و یا براساس حجم بار وتعداد کشتی‌ها اختلاف‌های زیادی دارد. همین محاسبات نیز نشانه درآمد کلانی برای ایران هستند. کارشناسان اقتصادی نیز در‌این‌باره تخمین‌هایی می‌زنند.

70میلیارد دلار
یحیی آل‌اسحاق، رئیس اتاق مشترک ایران و عراق:

براساس قوانین و حقوق محرز دریا ما می‌توانیم در ازای خدماتی که در این تنگه ارائه می‌کنیم دست‌کم عوارض ۱۰درصدی دریافت کنیم که شامل ۲۰ تا ۳۰درصد حجم تجارت جهانی است. بنابراین دست‌کم سالانه می‌توانیم بین ۷۰ تا ۸۰میلیارد دلار تنها از محل تنگه هرمز درآمد داشته باشیم.

60میلیارد دلار
حسین راغفر
 استاد اقتصاد:

اگر ایران پیروز شود، کنترل خود را بر تنگه هرمز تثبیت می‌کند و از طریق دریافت تعرفه عبورومرور کشتی‌ها می‌تواند سالانه بین ۶۰ تا ۱۰۰میلیارد دلار کسب درآمد کند؛ درآمدی که تاکنون عملا مغفول مانده بود. شاید یکی از دلایل آن نگرانی از پیامدهای چنین رویارویی‌هایی بوده است؛ اما امروز این موقعیت ایجاد شده و باید آن را حفظ کرد.

7میلیارد دلار
سی‌ان‌ان 

به‌طور معمول حدود ۲۰میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی هر روز از تنگه هرمز عبور می‌کند که تقریبا معادل حدود ۱۰فروند نفتکش بسیار بزرگ است. با نرخ گزارش‌شده ۲میلیون دلار (عوارض) برای هر نفتکش این رقم به حدود ۲۰میلیون دلار در روز یا حدود ۶۰۰میلیون دلار در ماه تبدیل می‌شود (7میلیارد و 200میلیون دلار در سال). اگر محموله‌های ال‌ان‌جی نیز لحاظ شوند، این رقم می‌تواند به بیش از ۸۰۰میلیون دلار در ماه (9میلیارد و 600میلیون دلار در سال) افزایش یابد که معادل حدود ۱۵ تا ۲۰درصد از درآمد ماهانه صادرات نفت ایران در سال۲۰۲۴ است.