ماورایی بعد از افطار

گروه 24‌ 

سنت 50ساله شبکه‌های تلویزیونی اسلامی در نمایش سریال‌های داستانی در ‌ماه مبارک رمضان در ایران سابقه‌ای بیش از 30سال دارد. 
در استودیو همشهری درباره سریال‌های ‌ماه رمضان و گونه شاخص آن، یعنی سریال‌های ماورایی صحبت شد. ‌در این برنامه حسن وارسته، فیلمنامه‌نویس و کارگردان که ‌ماه رمضان امسال سریال «بهار شیراز» به کارگردانی او از شبکه2 سیما در حال پخش است و مازیار معاونی، نویسنده و منتقد سینما و تلویزیون که دستی در ثبت و تحلیل تاریخ سریال‌های تلویزیونی دارد، مهمانان برنامه مجله تصویری 24بودند.

مازیار معاونی: 
نخستین سریال ‌ماه رمضان‌ اسفند72 ساخته شد‌‌
‌   کشورهای اسلامی با توجه به رویکردی که به‌ ماه رمضان داشتند، در تولیدات خود نزدیک 2دهه از ما زودتر اقدام کردند. با توجه به اینکه در تاریخشان روزهای ضربت و شهادت حضرت علی(ع) نبود، نگاهشان بیشتر به برکت رمضان بود. بعد از پیروزی انقلاب ما در دهه60 با جنگ و التهابات اجتماعی و سیاسی روبه‌رو بودیم و همان زمان نیز به شکل سوگوارانه به تولیدات این ‌ماه نگاه می‌شد. نخستین سریال ‌ماه رمضان اسفند72 بود که حسن فتحی «همسایه» را ساخت. بعد از سال72 ما شب‌های ضربت و شهادت را مجزا کردیم و آثار متناسب با شب‌های رمضان و ایام سوگواری ساخته شد. سال80 سریال «گمگشته» رامبد جوان نیز تولدی دوباره بود.
‌  اگر بخواهیم درباره سریال‌های ماورایی صحبت کنیم، سال79 نخستین سریال ساخته شد، 4سال بعد در پاییز83 قاسم جعفری «کمکم کن» را ساخت و در آن برای نخستین بار عالم برزخ نمایش داده شد. سال بعد علیرضا افخمی «او یک فرشته بود» را ساخت و بعدتر سیروس مقدم «اغما» را ساخت. این روند به‌گونه‌ای تا سال1400 و با «احضار» تکرار شد.

حسن وارسته‌:
نبود استراتژی به سریال مناسبتی لطمه می‌زند
  من تا‌کنون 6سریال نوشته یا کار کرده‌ام که برای ‌ماه رمضان بوده، اما از این میان تنها 2سریال مشخص بود که قرار است این ‌ماه پخش شود و مابقی را در جریان نبودم. می‌خواهم مثالی بزنم از اینکه سازمان استراتژی‌ای در مورد سریال‌سازی در ‌ماه رمضان نداشته. در سریال «دودکش» به تیم نویسندگان پیوستم. یادم است که یک‌سری راف‌کات( نماهایی با تدوین اولیه)داشتیم و آقای دارابی پشت صحنه آمدند و وقتی آن را دیدند، ناگهان پیشنهاد دادند که سریال برای رمضان آماده شود. آن زمان ما برای داستان ایده‌های جدیدی پیشنهاد دادیم تا به این ‌ماه وصل شود. یعنی طی یک تصمیم‌گیری بدون استراتژی ناگهان سریالی تبدیل به ‌سریال مناسبتی شد. با این حال من در سریال «رستگاری» ده‌نمکی و «پایتخت 4» می‌دانستم که قرار است‌ ماه رمضان پخش شود و به‌طور حتم توانستیم بهتر کار کنیم. مثال دیگری می‌زنم. ‌قرار بود «علی‌البدل» برای‌ ماه رمضان روی آنتن برود. کار را شروع کردیم و فیلمنامه براساس ایام‌ ماه رمضان نوشته شد و داستان خوبی هم شد. اما ناگهان مدیریت آقای سرافراز تغییر کرد و تصمیمات جدیدی گرفته شد و در نهایت پخش یک‌ سریال رمضانی به نوروز موکول شد. به همین دلیل است که می‌گویم استراتژی مهم است. سریالی که در زمان خود پخش شود می‌تواند مخاطب خود را داشته باشد. وقتی نویسنده می‌داند برای چه زمانی سریال را می‌نویسد، ‌تکلیف مشخص است، اما این نکته معمولا رعایت نمی‌شد.
   ‌ ‌ میان سریال‌های مناسب رمضان‌«میوه ممنوعه» و «صاحبدلان» بهترین‌ها بودند و حتی «او یک فرشته بود» با تابوشکنی همراه بود. ساخت فیلم‌های مخصوص رمضان راه رفتن روی بند است. وقتی دست نویسنده‌ای بلرزد، مطمئنا کار درست پیش نمی‌رود.