ارائه خدمات رایگان به خانواده متوفیان

مهدیه‌تقوی راد | روزنامه‌نگار 

در روزهای گذشته موضوعات و حواشی مربوط به بهشت زهرا(س) کم نبود و بارها نام این آرامستان بزرگ و قدیمی شهر تهران به سوژه داغ و موضوع روز رسانه‌های داخلی و خارجی تبدیل شد. از ماجرای ساخت آرامستان جدید و آماده‌کردن 5هزار قبر برای دفن سربازان آمریکایی تا شایعات مربوط به دفن جانباختگان حوادث دی ماه که حسابی پرسروصدا شدند. در همین زمینه محمدجواد تاجیک، مدیرعامل سازمان بهشت‌زهرا(س) در یک نشست خبری با اصحاب رسانه به همه این سؤالات، شایعات و حاشیه‌ها پاسخ داد که در ادامه می‌خوانید.

تمام خدمات رایگان ارائه شد 
تمامی خدمات ‌‌طبق مصوبه شورای شهر تهران رایگان بود و تاکنون حدود ۶۵میلیارد تومان خدمات مستقیم رایگان به خانواده‌ها ارائه شده است. هیچ تفاوتی میان جانباختگان قائل نشدیم و نگاه سازمان کاملا انسانی و مبتنی بر تکلیف بوده است. هدف ما خدمت‌رسانی به همه مردم تهران و خانواده‌های داغدار است. هیچ اقدام پنهانی انجام نشده و تمامی فرایندها شفاف، قانونی و با رعایت شأن و حرمت خانواده‌ها انجام شده است. ما با تعداد زیادی از خانواده‌ها گفت‌وگو کردیم و تمامی مراحل دریافت و دفن پیکرها با نهایت احترام انجام شد. هیچ جنازه‌ای به دلایل خارجی یا سیاسی پنهان نشده است و همه اقدامات مطابق با قانون و دستورالعمل‌های پزشکی قانونی انجام شده است.

اتمام فاز نخست بهسازی گلزار شهدا
در بهشت زهرا(س) حدود ۳۱هزار شهید مدفون هستند. از این تعداد حدود ۳۵۰شهید در قطعات عمومی آرام گرفته‌اند. بیش از ۴۰سال از ایجاد گلزار شهدا و خاکسپاری شهدای معظم می‌گذرد. زیرساخت‌های گلزار شهدا طی سال‌های گذشته دچار فرسودگی شده بود و خانواده‌های شهدا نسبت به وضعیت نامناسب، به‌هم‌ریختگی برخی قطعات، ناایمن‌بودن سایه‌بان‌ها و ضعف تأسیسات گلزار اعتراضاتی داشتند. طرح بهسازی گلزار شهدا در دستورکار قرار گرفت. این طرح در کارگروه ساماندهی گلزار شهدا در استانداری تهران به تصویب رسید و عملیات اجرایی از بهمن ‌۱۴۰۱ آغاز شد. امروز فاز نخست بهسازی گلزار شهدا به اتمام رسیده است. ۹محوطه پارکینگ با ظرفیت پارک حدود ۳هزار و ۵۰۰خودرو ایجاد شد. در ادامه فاز دوم پروژه بهسازی هم انجام می‌شود.

تمهیدات ویژه برای ماه رمضان و روزهای پایانی سال
برنامه‌های متفاوتی برای ماه مبارک رمضان و ایام پایانی سال درنظر گرفته شده که با شب‌های قدر نیز همزمان است. در ماه رمضان به‌مدت ۳۰شب برنامه مناجات‌خوانی در گلزار شهدای بهشت زهرا(س) برگزار می‌شود که این برنامه برای هفتمین سال متوالی اجرا شده و با استقبال خوبی همراه بوده است. هر شب مراسم مناجات در جوار مزار یکی از شهدا برگزار خواهد شد. در شب‌های تعطیل، شب‌های جمعه و شب‌های قدر نیز تمهیدات ویژه‌ای پیش‌بینی شده است.با توجه به تقارن ماه مبارک رمضان با پنجشنبه و جمعه آخر سال با هماهنگی کامل با پلیس راهور و سایر دستگاه‌های خدماتی، طرح‌های ویژه ترافیکی در اطراف بهشت زهرا(س) اجرا می‌شود تا رفت‌وآمد زائران بدون مشکل انجام گیرد.

توسعه آرامستان ها تحت تأثیر حواشی سیاسی 
بهشت زهرا سال‌هاست که بیش از چشم‌انداز اولیه‌ای که برای آن طراحی شده ‌، توسعه یافته و تاکنون 2فاز اصلی توسعه را پشت سر گذاشته است. در دهه‌های70، 80 و 90 قطعات جدیدی اضافه شده و ظرفیت آرامستان درحال‌حاضر به‌گونه‌ای است که امکان توسعه متمرکز مانند گذشته وجود ندارد. مطالعات برای ایجاد آرامستان جدید از 3سال پیش آغاز شده و زحمات همه گذشتگان در ادوار مختلف شهرداری، ازجمله دوره آقای کرباسچی در این مسیر بسیار ارزشمند بوده است. دغدغه ایجاد آرامستان جدید برای مردم شریف تهران همواره وجود داشته؛ اما به‌دلیل عدم‌همکاری برخی دستگاه‌ها این موضوع تاکنون با تأخیر مواجه بوده است.ایجاد آرامستان جدید هیچ رنگ‌وبوی سیاسی ندارد و موضوعی کاملا انسانی است. همه مردم تهران فارغ از هر گرایش باید اطمینان داشته باشند که میت مسلمان و شهروند تهرانی نباید بدون آرامگاه مناسب باقی بماند. استاندار تهران باید با تشکیل جلسه‌ای، همکاری دستگاه‌های مختلف را برای حل این بحران فراهم کند.

آمار ورود متوفیان 
سال گذشته به‌طور متوسط روزانه ۱۹۲متوفی وارد بهشت زهرا شدند. و در 6ماه نخست امسال این عدد به ۱۹۸نفر رسیده است. از این تعداد حدود یک‌چهارم به شهرستان‌ها منتقل یا در قطعات قدیمی دفن شدند. روزانه حدود ۵۰جنازه نیازمند تعیین تکلیف هستند و اگر از ظرفیت موجود استفاده نشود، بحران مدیریت آرامستان در تهران حاد خواهد شد.

سناریوی دفن اضطراری 
درباره سناریوی دفن اضطراری، ما برای همه شرایط ازجمله وقایع غیرمنتظره برنامه و سناریو داریم. اقدامات مشابه در گذشته ازجمله در جنگ ۱۲روزه نشان داد که با پیش‌بینی‌های قبلی توانستیم به‌سرعت به نیاز خانواده‌ها و شهدای عزیز پاسخ دهیم. زمین‌های اطراف تهران برای شرایط اضطراری و گروه‌های مختلف مذهبی‌ پیش‌بینی شده است.

ماجرای قبر برای سربازان آمریکایی
موضوع تهیه قبرستان برای سربازان خارجی صرفا یک‌پیش‌بینی اضطراری و مطابق با الزامات قانونی بوده است و هیچ گروه یا جناح خاصی در آن دخیل نیست. تاریخچه این موضوع روشن است؛ در سفارت تابستانی انگلیس در باغ قلهک تهران، چندصد قبر سربازان متفقین وجود دارد و این فضا دارای پیشینه تاریخی است. وظیفه ما در شرایط بحرانی این است که پیش‌بینی‌های لازم را انجام دهیم تا در شرایط غیرمنتظره، همچون جنگ یا حوادث غیرمترقبه، دچار مشکل نشویم.

آمار متوفیان در حوادث دی‌ماه 
در حوادث اخیر، برخی شهروندان و خانواده‌های داغدار تماس گرفتند و نگرانی داشتند که نام عزیزانشان در سامانه بهشت زهرا ثبت نشده است. باید تأکید کنم هیچ نامی پنهان نشده و همه جانباختگان، حتی در حوادث اخیر، در سامانه ثبت شده‌اند یا مراحل قانونی خاکسپاری آنها در جریان است. درمجموع بهشت زهرا در این حوادث پذیرای ۱۱۲۴پیکر بوده است. این آمار شامل تمامی کشته‌های تهران نیست؛ زیرا تعدادی از متوفیان از شهرستان‌های اطراف یا دیگر استان‌ها به تهران منتقل شده‌اند. از این تعداد ۶۱۳نفر مربوط به شهرستان‌ها بوده‌اند و این نشان می‌دهد که بیش از ۵۰درصد جانباختگان، ساکن تهران نبوده‌اند.


ایجاد قطعات خاص یا منطقه ویژه 
درخصوص پیشنهاد ایجاد قطعات خاص یا منطقه ویژه برای دفن برخی جانباختگان هم در برخی موارد پیشنهاد شد قطعه‌ای اختصاصی برای نوه‌ها یا خانواده‌های خاص ایجاد کنیم تا آرامگاه مناسبی برای نسل‌های بعد فراهم شود. ما این موضوع را بررسی می‌کنیم و در چارچوب قانون و امکانات موجود تصمیم‌گیری خواهد شد.


ارائه خدمات یکسان به تمام جانباختگان 
بالای ۷۰درصد از جنازه‌ها در شرایط طبیعی تحویل و غسل داده شدند. برخی پیکرها که در تصاویر منتشرشده دست‌شان بسته و تجهیزات پزشکی روی بدنشان بود، تمامی مراحل قانونی و انسانی را طی کردند. این خدمات به همه جانباختگان، ازجمله شهدای مظلوم و افراد معترض، با نهایت احترام ارائه شده است. برخی از جانباختگان اقلیت‌های مذهبی بودند که دفن آنها در قطعات ویژه و مناسب صورت گرفت و در مواردی که خانواده‌ها تمایل داشتند، دفن در محل دیگری انجام شد. هیچ جنازه‌ای به دلایل سیاسی یا مذهبی بدون رسیدگی باقی نمانده است.

قربانی اقدامات تروریستی
در برخی موارد از ابتدا مشخص نبود چه‌کسی شهید یا جانباخته است، اما از لحظه اول تمامی تلاش‌ها برای انجام وظیفه و احترام به خانواده‌ها صورت گرفت. برخی از جانباختگان، مانند خانم آسیه رمضانی قربانی اقدامات تروریستی شده بودند که جزو معترضان محسوب می‌شدند. بررسی‌ها نشان داد این افراد عمدتا از فاصله نزدیک و با چاقو یا کاتر هدف قرار گرفته بودند.

تدفین متوفیان اغتشاشات اخیر با حفظ موازین انسانی 
برخی تصاویر منتشرشده در فضای مجازی مربوط به پیکرهای جانباختگان بود که دست برخی بسته بود یا تجهیزات پزشکی هنوز روی بدنشان بود، درحالی‌که ما با رعایت کامل موازین انسانی، این پیکرها را غسل، کفن و دفن کردیم. تمامی اقدامات در شرایط بحرانی و با حفظ شأن خانواده‌ها انجام شد. در زمان وقوع این حوادث با افزایش حجم ورود متوفیان، فعالیت‌های سازمان به‌صورت ۲۴ساعته ادامه یافت و تمام تیم‌های ما تا صبح برای خدمت‌رسانی به خانواده‌ها و انجام مراسم مشغول بودند. هیچ محدودیتی در ارائه خدمات به خانواده‌ها اعمال نشد.