جهان رفیق هاتف
گفتوگو با مجید رستگار کارگردان فیلم «جهان مبهم هاتف»
فهیمه پناه آذر
مجید رستگار، کارگردان فیلم «جهان مبهم هاتف» مانند دیگر فیلم اولیهای امسال، بعد از ساخت چندین فیلم کوتاه و مستند تصمیم گرفته نخستین فیلم بلند خود را بسازد. رستگار میگوید: در طول 22سال حضورم در شاخههای سینما، تصمیم گرفتم تا نخستین فیلم خود را بسازم؛ فیلمی براساس داستان واقعی 2رفیق. در این فیلم رضا کیانیان، کیوان ساکت اف، آرمین رحیمیان، امید روحانی، لیلا زارع و...
بازی میکنند.
امسال سهم فیلم اولیها در جشنواره فیلم فجر بیشتر از دورههای گذشته است. حضور و رقابت فیلمسازان جوان در این دوره از جشنواره را چطور پیشبینی میکنید؟
بهنظرم حضور این تعداد فیلم اولی اتفاق خیلی خاصی است. در هیچ دورهای این حجم فیلمسازان جوان و کار اولی در جشنواره حضور نداشتهاند. چه در مرحله اول که برای ورود به جشنواره انتخاب شدند و چه در مرحله حضور در رقابت جشنواره. این نشان میدهد که خوشبختانه سطح کیفی فیلمهای کارگردانان فیلم اولی توانسته به کارگردانان شناخته شده، نزدیک شود و فضای رقابتی جذابی را ایجاد کند. امیدوارم در بخش پایانی جشنواره نیز فیلمسازان جوان بتوانند سهم قابلقبولی در جوایز داشته باشند.
نام «جهان مبهم هاتف» جزو نامهایخاص جشنواره امسال است. به حساب میآید. این نام وامدار چیست؟ از انتخاب اسم «جهان مبهم هاتف» بگویید.
«جهان مبهم هاتف» همان دنیایی است که هاتف شخصیت اول فیلم درگیرش میشود و جهانی پر از فرازونشیب که در داستان واقعی پیش میرود، البته اسم «جهان» رفیق صمیمی هاتف هم هست و نام فیلم برگرفته از اسم هر 2دوست است که خواستیم معنایی دو وجهی داشته باشد.
پروسه نگارش فیلمنامه و تولید فیلم چقدر زمان برد؟
این فیلم تقریبا 3سالی است که مراحل تولیدش شروع شده، امیر مهریزدان، نخستین بار 3سال پیش، سوژهای را عنوان کرد. سوژه درباره زندگی 2جوانی بود که با هم رفیق بودند و زندگی جذاب و در عین حال سختی داشتند، هر 2 از جایی زندگی خود را در سختترین شرایط شروع کردند و حین رفاقت سعی کردند که دنیایی که میخواهند را شکل دهند تا به آرزوهایشان برسند. این موضوع برایم جذاب بود و فکر کردم که قصه خوبی برای یک فیلم سینمایی میشود. یک مدت پژوهش را در شهر خودشان (مشهد) شروع کردیم و چند روزی به همراه نویسنده، متمرکز روی سوژه بودیم. واقعیت این است که مسیر زندگی پر فرازونشیب بود و اگر میخواستیم به همه آن بپردازیم، میتوانستیم 2کتاب 300صفحهای بنویسیم و یا یکسریال بلند بسازیم.
سوژه را چطور به یک فیلم بلند تبدیل کردید؟
در داستان زندگی این 2دوست، ابتدا اتفاقات بزرگ را انتخاب کردیم. بعد برای تبدیل شدن به یک فیلم سینمایی باید قصه را دراماتیزه میکردیم و با توجه به برخی یکنواختیها در زندگی 2نفر، کاراکترهای جدید نیز به قصه اضافه شد و برخی روابط زندگی را تغییر دادیم. سعی بر این بود که فیلم جذاب شود و در 2 یا 3بخش اصلی زندگی کاراکترها باشد. در اصل میتوان گفت که با توجه به تغییرات زیادی که دادیم، «جهان مبهم هاتف» یک اقتباس و براساس زندگی این 2نفر ساخته شده است.
این فیلم جزو فیلمهای پرلوکیشن بهحساب میآید؟ از کجاها فیلمبرداری را انجام دادید؟
این فیلم جزو فیلمهای پرلوکیشن است، نیروگاه و چند دانشگاه و... برای فیلمبرداری لازم بود و با توجه به بودجه کمی که داشتیم، عملا کار سخت بود و مجبور بودیم زمان زیادی را در ضبط داشته باشیم. باید فیلم را تا 50روز تمام میکردیم و با اینکه صحنههای اکشن هم داشتیم این تعداد روز برایمان کم بود، اما در نهایت انجام شد.
بهعنوان کارگردان فیلم اولی حتما دغدغهها و مشکلاتی در پروسه ساخت داشتید.این مشکلات چه بود؟
همیشه برای کار اولیها همهچیز در اختیار نیست، چراکه اعتبار لازم را هنوز بهدست نیاورده و نهادهای مختلف و تهیهکنندگان سختتر به آنها اعتماد میکنند. علاوه بر این همیشه بودجه کمتری عاید کارگردانان فیلم اولی میشود. این پروژه هم با کمتر از بودجه رایج یک فیلم ساخته شد. بودجهای که داشتیم محدود بود، اما باز هم ممنونیم که اعتماد کردند تا فیلم ساخته شود. در پروسه تولید هم مشکلاتی وجود داشت، با توجه به برنامهریزی ما مجبور بودیم روزانه بیشتر از دقیقه معمول ضبط داشته باشیم و این در حالی است که فیلمها نهایت روزی 2دقیقه ضبط دارند. البته در این میان دورخوانیهایی که از قبل داشتیم به ما و بازیگران خیلی کمک کرد. موضوع دیگر لوکیشنها و رفتو آمدهای گروه بود. نیروگاهها یکی از لوکیشنهای ما بود و با توجه به حساسیت لوکیشنها، ورود و خروج سختگیرانه و برای گروه زمانبر بود. زمان فیلمنامه بلند بود و مجبور بودیم در لحظه تصویربرداری بخشی از فیلمنامه را اصلاح کنیم تا به زمان تولید برسیم.
شما در این سالها در بدنه سینما حضور داشتید. چطور شد که تصمیم به ساخت فیلم اولتان گرفتید؟
22سالی است که در سینما حضور دارم، در این سالها سعی کردهام، پله پله رشتههای سینما را فرابگیرم. ابتدا تصویربرداری را شروع کردم.بعدتر به حوزه تدوین، ورود کردم. تدوین جزو علاقهمندیهای بزرگ من است. در ادامه سعی کردم در بحث رنگ و صحنه ورود کنم، همچنین فیلمنامهنویسی را یاد بگیرم. مجموعه اینها کمک کرد بتوانم فیلم اولم را بسازم. بهنظرم بعد از 22سال وقتش بود که نخستین فیلمم را جلوی دوربین ببرم.
جشنواره فیلم فجر میتواند فرصتی برای دیده شدن فیلم اولیها باشد؟ این دیده شدن چه زمانی برای کارگردانان مؤثر است؟
چه بخواهیم و چه نخواهیم، فیلم فجر شاخصترین جشنواره کشور ماست. برای کارگردانان بزرگ هم جشنواره، مکانی برای ارائه فیلمشان است، فیلمهایی که زیر ذرهبین نگاه منتقدان قرار میگیرند و تماشاگران آن را انتخاب و دنبال میکنند و اینها همهاش ارزیابی است. اینکه یک فضای ویژه برای فیلمسازان ایجاد شود.44دوره از جشنواره گذشته و جایگاه ویژهای در میان جشنوارهها دارد و برای کار اولیها مهم است که در این رقابت دیده شوند و مسیرشان برای کارهای بعدی هموارتر شود.
در همینه زمینه :