هر فرمانده به هزاران رزمنده نیاز دارد
گفتوگو با مرتضی رحیمی، کارگردان فیلم «آن دو»
فهیمه پناهآذر
«آندو» یکی از فیلمهای این دوره از جشنواره است که در روزهای میانی جشنواره با انصراف یک فیلم به جشنواره راه یافت، فیلمی به کارگردانی مرتضی رحیمی که بهگفته کارگردانش خیلی دوست نداشت در این شرایط و با این شکل به جشنواره برسد. رحیمی میگوید: فیلم من درباره جنگ تحمیلی است، زندگی خردسالترین رزمنده شهید و برادرش و یکی از همرزمانش در «آندو» به تصویر کشیده شده و ایکاش از همان اول نامش در فهرست بود.
«آندو» جزو فیلمهایی است که از میانه جشنواره وارد جشنواره فیلم فجر شد.
ما سال گذشته برای حضور در جشنواره ثبتنام نکردیم؛ امسال اما تصمیم به ثبتنام گرفتم؛ اما ایکاش با موضوعی که فیلم داشت، از همان ابتدا در لیست حضور داشت و نه بهخاطر انصراف و تغییرات میانه راه در جشنواره. کارگردان «عروس چشمه» هم همشهری بنده بود که از حضور در جشنواره انصراف داد و وقتی فیلم ما جایگزین شد، همهچیز خیلی آنی پیش آمد و دوست داشتم اکران فیلم در موقعیت بهتری از شرایط امروز باشد.
فیلم شما درباره خردسالترین رزمنده جنگ 8ساله است. سوژه فیلم را با توجه به اینکه خودتان نیز اهل لردگان هستید، انتخاب کردید؟
ابتدا قرار بود زندگی شهید لندی را بسازیم. این اتفاق به سال1400 برمیگردد و یکسالی هم درگیر فیلم بودیم؛ اما ناگهان اجازه ساخت ندادند و بعد از طرف بنیاد شهید چهارمحالوبختیاری پیشنهاد ساخت زندگی شهید ظفر خالدی داده شد. من با توجه به شناختی که از او داشتم از این سوژه استقبال کردم و تقریبا 2سال درگیر تولید فیلم بودیم.
در این سالها ساخت فیلم پرتره سرداران شهید زیاد شده و فیلمهای متفاوتی ساخته میشود؛ اما شما بهسراغ سوژهای رفتید که نه فرمانده است و نه مشهور. برایتان این موضوع ریسک نبود؟
راستش قشنگی و تازگیاش همین بود که بهسراغ زندگی یک رزمنده بروم. ظفرخالدی یک رزمنده خردسال بود که همراه برادر و پدرش برای ایران جنگید. همه بهسراغ سرداران و فرماندهان میروند و از یک فرمانده جنگ از زاویههای مختلف فیلم و سریال ساخته میشود؛ اما همین فرماندهها برای جنگ و دفاع به رزمنده نیاز داشتند. کسی به عمق زندگی این رزمندهها وارد نشد. رزمندههایی که معشوقه داشتند، مادر چشمبهراه داشتند و زندگی را برای دفاع از وطن رها کردند. امروز هم هر فرمانده برای جنگ به هزار رزمنده نیاز دارد و ما باید برای همین رزمندهها الگوسازی کنیم.
شما در «آن دو» زندگی ظفر خالدی را بهتنهایی تصویر کردید؟
این فیلم در ژانر کودک و نوجوان ساخته شد. شهید خالدی کوچکترین رزمنده شهید بود که داوطلبانه و به اصرار خودش جنگید، برادرش نیز شهید شد و پدرش جانباز. من به هردو برادر پرداختم و البته درباره یکی از همرزمانشان نیز در فیلم صحبت شد، همرزمی که هنوز جنازهاش پیدا نشده است.
سیدمهدی سجادپور در نگارش فیلم به شما کمک کرده است. پروسه نگارش فیلم چقدر طول کشید؟
من در بسیاری از پروژهها با او همکاری داشتم و برای نگارش «آندو» حدود 10ماه کار کردیم.
در فیلم شما بازیگر چهره وجود ندارد، بازیگری که بتواند گیشه را تضمین کند. فیلم شما درباره دوران جنگ تحمیلی است و شاید نسل جدید خیلی راغب نباشد که فیلم را ببیند. این خودش یک ریسک است.
این فیلم از نظر من دیده میشود، چراکه موضوع خاصی دارد. ما برای انتخاب بازیگران فارسیزبان بهسراغ چند بازیگر چهره رفتیم، اما آنها برای 10روز کار 5میلیارد تومان میخواستند. بودجه فیلم ما خیلی کم بود، کسی به ما کمک نکرد. بنیاد شهید با کف بودجه تنها 50درصد را تامین کرد و بقیه را خودمان تامین کردیم. اگر 10میلیارد برای 2بازیگر میدادیم دیگر هیچ بودجهای برای ادامه کار نداشتیم. سال گذشته یک فیلم جنگی با بودجه 70میلیاردی ساخته شد و ما یکششم آن بودجه داشتیم. بااینحال از انتخاب و حضور بازیگران بسیار راضی هستیم و نتیجه کار خوب بود.
