گزارش
تولد هتل در طهران
سیر تحول اقامتگاههای تهران از کاروانسرا تا هتل در نشست مركز تهرانپژوهی همشهری
سمیرا باباجانپور | روزنامهنگار
در میان هیاهوی خیابان لالهزار، سفرای ژاپنی به گراندهتل رفتوآمد میکردند. چشم کنجکاو مردم با دیدن مهمانهای جدید گراند هتل مکث میکرد و زمزمهها بالا میگرفت. اتاقی از 25 اتاق گراند هتل به سفارت ژاپن تبدیل شده بود. هتلهای تهران در برههای از تاریخ به محلی برای فعالیتهای سیاسی و دیپلماتيك تبدیل شده بودند. هفتادودومین نشست پژوهشی مرکز تهرانپژوهی مؤسسه همشهری با حضور داریوش شهبازی، بنیانگذار و مدیر دانشنامه تهراننامه، امیررضا فرهبد، دکتری معماری و تهرانپژوه و محمود منیعی، تهرانپژوه، با موضوع «روایت تاریخی کاروانسراها و هتلهای تهران» برگزار شد. در ادامه بخشی از این نشست پژوهشی را میخوانید.
هتل بانو برنادت در محله سعدی
«یوشیدا ماساهارو» نخستین دیپلمات ژاپنی 140 سال پیش زمانی که به تهران آمد در یکی از هتلهای کوچک و 2طبقه تهران ساکن شد. اين هتلها قبل از باقرخان قفقازی که بخواهد گراندهتل را در لالهزار بسازد در تهران فعال شده بودند. بعدها چون ژاپن در تهران سفارتخانهای نداشت، اتاقی در گراند هتل را بهعنوان سفارت موقت انتخاب کرد.
امیررضا فرهبد، تهرانپژوه، از نخستین هتلهایی در تهران میگوید که یک زن فرانسوی آن را مدیریت میکرد: «دوران گذار از کاروانسراها به هتل به عهد قاجار برمیگردد؛ زمانی که بسیاری از مستشاران و جهانگردان خارجی راهی تهران شدند و برای اسکان خود جای مناسبی نداشتند. در اواسط دوره قاجار زمانی که تردد خارجیها به پایتخت بیشتر میشود هتلی به نام بانوبرنادت در محله سعدی فعلی راهاندازی میشود که اغلب جهانگردان در سفرنامههایشان از آن صحبت کردهاند؛ خانهای 2طبقه که حمام گرم و وسایل اقامتی مطبوع داشت كه در آن زمانه خاص و منحصربه فرد محسوب میشد. از آن دوران به بعد بهخصوص در دوره پهلوی اول نقش هتلها آنقدر مهم میشود که سفارتخانه آنجا شکل گرفت.»
کاروانسراهای احمد کور
داریوش شهبازی، بنیانگذار و مدیر موسسه تهراننامه، درباره تاریخچه کاروانسراها و هتلهای تهران میگوید: «تهران روستا بود و ما کاروانسرایی با معماری فاخر در گذشته آن نمیبینیم. نخستین کاروانسرای تهران که محلی برای اقامت و دادوستد بود کاروانسرای احمد کور نام داشت؛ شخصیتی مشهور در دوره حکومت شاه طهماسب که در زمان ساخت حصار صفوی 2کاروانسرا به نام او درتهران ساخته شد. البته الان دیگر آثاری از اين كاروانسراها نیست. عمده کاروانسراهایی که در دوره قاجار در تهران ساخته شدند در بازار تهران و اراضی چالهمیدان بودند. در ابتدای دهه 30 و آرامش تهران بعد از جنگ جهانی دوم، تحولی در اقامتگاههای تهران رخ میدهد. هتل ریکس بهعنوان نخستین هتل بینالمللی شعبهای در پایتخت دایر میکند. بنای این ساختمان هنوز در ضلع شمال غربی میدان فردوسی وجود دارد. بعد از آن در زمین 9 هکتاری شمال تهران هتل هیلتون تأسیس شد و این روند ادامه پیدا کرد.»
خاطرهسازی در بوتیکهتلهای تهران
امیررضا فرهبد، میگوید: «تهران درحال حاضر در دوره بوتیکهتلها قرار دارد؛ ساختمانهایی کوچک یا خانههایی با اتاقهای اندک که کیفیت اقامت در آنجا بیشتر اهمیت دارد. این بوتیکهتلها در محلههای تاریخی شهر رونق گرفتهاند تا علاوه بر اقامت، برای مهمانان خاطرهسازی شود؛ مثل بوتیکهتل پهلوان رزاز در محله امامزاده یحیی(ع).»
