تهدید با تفنگ بی‌خشاب!

محمدصادق کوشکی؛ استاد دانشگاه تهران

1-آمریکا و شخص ترامپ گمان می‌کنند این کشور همچنان در جایگاه 3دهه پیش قرار دارد. در حدود 30‌سال پیش، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، ایالات متحده یگانه قدرت اصلی جهان شناسایی می‌شد و از آن به‌عنوان ناظم نظم جهان یاد می‌کردند. همچنان این تلقی و اندیشه ‌بین برخی ازجمله شخص ترامپ وجود دارد که تغییری در جایگاه آمریکا رخ نداده است. این درحالی است که نظام بین‌الملل دچار تحولات بنیادین و اساسی‌ شده‌است.
2-آمریکا نه‌تنها دیگر قدرت برتر جهان نیست و مقام ناظمی نظم جهان را ندارد، بلکه در تلاش است که جایگاه خود را به‌عنوان یک بازیگر و کنشگر در عرصه بین‌الملل حفظ کند. به تعبیری، آمریکا سعی دارد که بیش از این دچار تنزل جایگاه نشود و در رقابت با چین، روسیه، اتحادیه اروپا و بریکس، جایگاه و نقش خود را به‌عنوان یک رقیب محفوظ بدارد. از این‌رو آمریکایی‌ها و شخص ترامپ با جایگاه 3دهه پیش آمریکا سایرین را تهدید و اهداف و برنامه‌هایشان را مطرح می‌کنند. در این وضعیت اگر این روش برای آنان مطلوب بود و به اهداف خود رسیدند که بدون هزینه اهدافشان محقق می‌شود، اما اگر از این طریق به خواسته‌هایشان نرسند، از رویکرد خود عقب‌نشینی ‌ و واقع‌گرایانه‌تر به موضوعات نظر می‌کنند.
3-درمورد ونزوئلا بیش از 3‌ماه است که از حمله سراسری سخن به میان می‌آید، اما هنوز آنان دست به این کار نزده‌اند. در مورد ایران هم ترامپ تهدید کرده بود که اگر جمهوری اسلامی با تروریست‌ها برخورد کند، علیه ایران واکنش نشان خواهد داد. تردیدی نبود که آمریکا جایگاه و قدرت اقدام علیه ما را ندارد، چرا‌که در زمان جنگ 12روزه نیز وقتی خود اسرائیلی‌ها از آمریکا طلب کمک کردند، آنها تنها دست به یک حمله محدود زدند.
4-درحال حاضر ترامپ از آن رویکرد اولیه‌اش نسبت به ایران عقب‌نشینی و وضع تعرفه 25درصدی در قبال کشورهایی را مطرح می‌کند که می‌خواهند با ایران مراوده و همکاری داشته باشند. اما باید خاطرنشان کرد که آمریکا اصلا در جایگاهی نیست که بخواهد از این طریق دست به اقدام بزند. در یک‌سال گذشته هر بار که ترامپ موضوع تعرفه‌ها را پیش کشیده، مجبور شده از آن عقب‌نشینی کند. به‌عبارت روشن‌تر ایران با چیزی تهدید شده‌ که ناکارآمدی‌اش در طول یک‌سال گذشته به اثبات رسیده است.