جامعه امروز
پاداش خیران برای ترک اعتیاد
گفتوگوی همشهری با مدیرکل توسعه مشارکتهای مردمی ستاد مبارزه با موادمخدر کشور
محمد سرابی | روزنامهنگار
چندماه را بدون مصرف موادمخدر در کمپ گذرانده و توانسته است با درمانهای دارویی و روانشناختی اعتیاد را کنار بگذارد، اما حالا که از کمپ ترخیص شده و به شهر برگشته هیچ شغلی ندارد که هم درآمدی داشته باشد و هم اوقاتش را با آن سپری کند. مدتی را بیکار میگذراند، اما نبود درآمد و نداشتن مشغولیت روزانه باعث میشود که به فکر خریدوفروش و مصرف موادمخدر بیفتد و مدتی نمیگذرد که تمام تلاشهای چندماهه معتاد و کسانی که میخواهند او را ترک بدهند از بین میرود. «یاریگران زندگی» از خیرانی تشکیل شده که قصد دارند روند ترک اعتیاد را ماندگار و اثرگذار کنند. آنها زمینه اشتغال معتادان متجاهر و بیسرپناه را در مراکز ماده16 فراهم و پس از آن نیز بهبودیافتگان را در کارگاهها جذب میکنند. این تنها بخشی از اقدامات یاریگران زندگی است. درباره مجمع خیران یاریگران زندگی با علیرضا برازی، مدیرکل توسعه مشارکتهای مردمی ستاد مبارزه با موادمخدر کشور گفتوگو کردهایم.
ظرفیت خیران در خدمت درمان اعتیاد
مدیرکل توسعه مشارکتهای مردمی ستاد مبارزه با موادمخدر میگوید: «بخش دولتی بهتنهایی نمیتواند تمام مشکلات و چالشهای حوزه اعتیاد را مرتفع کند. مجمع خیران یاریگران زندگی با این نگاه شکل گرفته که مقابله با اعتیاد فقط درمان نیست، بلکه دارای وجوه اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی است و در آن باید از ظرفیت خیران استفاده کنیم.» برازی بیان میکند: «طرحهایی از سال1401 شکل گرفته بود، اما مجمع خیران در سال1402 بهصورت رسمی شروعبهکار کرد. در آن زمان بخش اشتغال بهبودیافتگان را بیشتر مدنظر قرار داده بود، اما بهتدریج فعالیتهای آن گسترش پیدا کرد و در سال1404 حوزه پیشگیری آن هم فعال شد. الان مجمع ملی خیران یاریگران زندگی تشکیل شده و متناظر با آن مجامع استانی هم در حال کار هستند. 2643نفر اعضای هیأتامنا و 308نفر اعضای هیأتمدیره داریم و 15مجمع استانی مجوز رسمی فعالیت دریافت کردهاند.» او تأکید میکند: «این مجمع صرفا بهدنبال کمک موردی نیست و تلاش در بهکارگیری ظرفیتهای مردمی در یک چارچوب مشخص دارد تا هم اثربخش باشد و هم از پراکندگی اقدامات جلوگیری کند. تمام حسابهای مالی این مجمع شفاف و تحت نظارت هستند.»
جذب و صرف کمکهای خیران
سال پیش اعلام شد که مجمع خیران یاریگران زندگی طی 3سال فعالیت بیش از یکهزارمیلیارد تومان سرمایهگذاری خیران در استانهای مختلف کشور را جذب و هزینه کرده است که بخشی از این کمکها صرف ایجاد اشتغال در مراکز ماده16 شده. بهگفته حسن حمزهزاده، مدیرعامل مجمع خیران یاریگران زندگی در گذشته مراکز ماده۱۶ عملا ادامه زندانها بودند. افراد پس از ۹ماه پاک میشدند، اما بدون تغییر سبک زندگی و حمایت اجتماعی بیش از ۹۰درصد آنان دوباره به چرخه اعتیاد بازمیگشتند. هدف مجمع این است که مراقبت از بهبودیافتگان حتی تا 2 یا 3سال پس از ترک ادامه یابد و اگر فرد مهارتی آموخت، با استفاده از ظرفیت خیران و کارآفرینان به بازار معرفی شود تا پس از 3 یا 4سال بتوان با اطمینان گفت بهبودیافته به جامعه بازگشته است.
مراکز ماده16 که زیرنظر نهادهای مختلف اداره میشوند و همینطور مراکز امید و زندگی تحت نظارت ستاد مبارزه با موادمخدر، بخشهایی دارند که بهدست خیران و شرکتهای صنعتی بنا به مسئولیت اجتماعیشان ساخته شدهاند. اینها کارگاههایی هستند که ممکن است ابعاد کوچکی در حد چند چرخ خیاطی داشته باشند، یا ممکن است خیلی بزرگتر و شبیه بخشی از خطوط تولید صنعتی کارخانهها باشند. بهبودیافتگان و افراد در حال بهبود میتوانند در این کارگاهها کار کنند و علاوه بر کسب مهارت، درآمد نیز بهدست آورند.
اکنون خانههای یاریگران زندگی و کانونهای یاریگران زندگی در شهرها زیرمجموعههای یاریگران زندگی به شمار میروند که هریک محدودهای را زیرپوشش خود دارد.
از درمان تا آموزش خانوادهها
بهگفته مدیرکل توسعه مشارکتهای مردمی ستاد مبارزه با موادمخدر، برنامههای فعالیت مجمع خیران یاریگران زندگی شامل 5حوزه اصلی است.
حوزه اول پیشگیری است و در آن تلاش میشود با استفاده از ظرفیت خیران برنامههای آموزشی، فرهنگی و مهارتمحور بهویژه برای نوجوانان اجرا و حساسیت خانوادهها نسبت به عوامل خطر بیشتر شود تا گرایش به سمت مواد کاهش پیدا کند.
حوزه دوم حمایت از درمان و بازتوانی است. خیلی از افراد که درگیر اعتیاد میشوند برای بازگشت به زندگی سالم نیاز به حمایتهای تکمیلی دارند و مجمع یاریگران زندگی از مراجعه این افراد به مراکز درمانی و بازتوانی حمایت میکند.
حوزه سوم توانمندسازی پس از درمان است. اگر فرد بهبودیافته بعد از درمان رها شود و از نظر معیشت، پیوند دوباره با خانواده و حمایت اجتماعی تقویت نشود، احتمال بازگشت به مصرف افزایش پیدا میکند.
حوزه چهارم حمایت از خانوادههای درگیر و آسیبدیده است. خانواده در اعتیاد میتواند بخشی از مسئله باشد و همینطور مهمترین بخش از راهحل است که از تکرار آسیب جلوگیری میکند.
حوزه پنجم همافزایی میان خیران بخشهای مختلف، مانند خیرانی که در حوزه سلامت و بیمارستانها کار میکنند و همینطور همافزایی با سمنها و دستگاههای مسئول برای هماهنگی اقدامات است.
در همینه زمینه :
